leygardagur 30. apríl 1949síða 1

Samreða við P.M. Dam fólkatingsmann | Komin aftur úr Keypmanna- havn sigur P. M. Dam, fólka- tingsmaður, okkum nøkur orð am úrslitið av ríkisdagssetuni. 0 Høvdu føroysku málini verið fyri, tå id tit komu niður? — Nei. Nøkur vóru sett fram av avvarðandi ministarum, men ikki viðgjørd. -— Hvat líktist tær á viðgerð- ina ? — Frálíka væl. Tað kann av sonnum verða sagt, at Danir viðgjørdu og tóku ímóti teimum við stórum forstáilsi og vælvilja og fult út í ti anda, sum stjórn- arskipanin var stoypt í. — Hvørjar lógir eru so sam- tyktar á Danatingi ? — Fyrst er at nevna eftirlønin til ellisfólk og avlamisfólk. Hesar lógir vilja geva teimum gomlu og avlamisfólkum somu forsorg sum úti á landinum í Danmark, roknað frá 1. apríl í ár. Tað vil so statt verða tal- an um eina eftirbetaling? — Ja! — Møtti hesum lógum mót- støðu? — Allir viðmæltu lógunum uttan Th. Petersen. Hann fanst at, at fólkaflokksins uppskot ikki kom til viðgerðar. Merki- ligt. Men socialministarin Strøm svaraði, at ríkisdagurin kundi einans viðgera tey mál frá løg- tingi, ið meirlutin var fyri. — Hvussu er nú fólkaflokks- ins uppskot? — Tað leggur byrðurnar á arbeiðara- og fiskimannastattin. Er leyst, og bygt ov mikið á ætlan hjá einum manni. Men um hetta verður óivað skrivað mikið seinri. Víðari ummæli av tí má tí stedga í hesum føri. Tað var annars í seinastu løtu, tá ið fólkaflokkurin merkti, at tað var álvara í at bøta um forsorgina hjá gomlum og av- lamisfólki, sett fram sum eitt propagandauppskot, tí flokkurin ikki helt seg tola einsamallur at standa berhentur í socialum málum. Næsta mål, id er at nevna, er læraralønarlógin, ið javnsetir danskar og føroyskar lærarar sambært ynski hjá føroyskra lærarastattinum. Hetta framstig- ið eins og bøtan av hini socialu Lýsingarprísur fyri mm: 12 oyru á I. síðu, 10 oyru á 3. og 4. síðu FØROYA SOSTAL:DEMOKRATUR JAVNADUR forsorgini vóru jú tveir av høv- udståttunum í samarbeiðssemj- uni sum gjørd varð millum javnaðarmenn, sambandsmenn og gamla sjálvstýrismenn, tá ið løgmaður varð valdur og lands- stýrið sett. — Var Th. Petersen til steðis við viðgerðini av læraralønar- lógini? — Nei. Hunn hevði bara eina ferð orðið. Tað var tá ið hann sum sagt, fanst at ellis- og av- lamisrentulógunum. — Hildu menn ikki hetta vera løgið ? — Sjálvandi, tá id hann hev- ur latið seg valt at umboda Førn oyingar á Danatingi. Peningalógin varð samtykt. Føroyingar fáa nú egnu seðlar. Tað er athugaligt og lýsir frá mongum, at Th. Petersen, ið á sinni gjørdi pundsvalið ímóti eini peningaskipan sum teirri, ið nú er skrásett fyri Føroyar, kleiv ikki í tvey, nú tá ið hetta týdningarmikla mál var fyri. Her fekk hann seg kortini ikki til at mótmæla, tí tað verður á- sannað av øllum skilamonnum, at Føroyingar í dag hava eina so góða peninga- og valutaskip- an, sum einki annað land, norð- urland í hvussu er, hevur mak- an til. Vit ráða óskert yvir okk- ara egnu valutu, hava fingið ein fastan rætt til at fáa uppiskoyti frá Danmarks Nationalbank, tá ið okkum trýtur fremmanda valutu til at keypa neyðsynjar- vørur fyri. Yvir inn- og útflutn- ingi ráða vit nú eisini sum vit sjálvir vilja. — Hvussu gongst við havnar- málunum ? — Á ministarafundi segði statsministarin okkum, at ståt- urin var sinnaður at jåtta til tær kommunur, id søktu um tad, 25 pst ella !/; av tí, ið løgtingið játtaði til tær stóru havnirnar. Men løgtingið ella landsstýrið mátti avgera raðfylgjuna, um tilfarstrot og trot uppá arheiðs- fólk skuldi gjørt, at ikki allar kundu verða gjørdar í senn. — Verður sjúkrahúsmálið framt? Ja, sjúkrahúsið á Tvøroyri verður farið undir at byggja longu í ár. Tað kostar 1'/> mill. Leygardagin 30. apríl 1949 Blaðið verður kostar kr. 2,00 Kommunurnar í Suðuroynni skulu lata grundstykkið. Staturin verður at lata hin partin. Landssjúkrahúsið er til við- gerðar. Men har er komið tað í vegin, at tingid haltar á báð- um beinum. Tess viðtøka um at fara undir at byggja sjúkrahús stríðir ímóti tess sam- tykt viðvíkjandi bygging av lands- sjúkrahúsinum. — Hvat er at siga frá rav- magnsmálinum ? Hetta mál kann ætlandi bert loysast sum eitt Marshall- hjálparmál. Vit koma ætlandi at fáa einar 10—12 milliónir av Marshall- hjálpini. Samtykkir tingið at biðja um Marshall-hjålp til rav- magnan av øllum Fóroyum, so- leiðis at øll hús, øll virki, hvar ið tey í Føroyum standa, skulu hava alstøður at nýta ravmagn, annaðhvørt við motorkraft ella fossamegi, vilja vit ætlandi lætt- smá | BRODURSKAPUR | bílagt á posthúsinum, og + porto um fjórðingsárið 23 árg. ligast fáa Marshallhjálp til eitt tílíkt "stórt, konstruktivt og fyri allan framburð grundleggjandi mál. Statsministarin vildi geva ein- um tilikum stórpláni sítt besta viðmæli. Her eiga vit at handla skjótt og »resolutt« ! Hvussu verður vid Grøn- landsmálinum ? Sitandi í Grønlandsnevnd ríkisdagsins havi eg kenslu av at í Grønlandi verða stórar broytingar at henda. Hetta veld- uga land eigur eina mikla fram- tíð. Tað er gott, at vit Føroy- ingar — næst Grønlendingum — javnbjóðis Dønum, eiga fyrsta rættin har uppi. Nú er takið hjá okkum at bera okkum rætt at haruppi, vera áræðismiklir og fúsir til verka. Her megu allir stattir við lågtinginum i rygginum leggja saman — og arðeiða við pláni rationelt. — Eru onnur mál í umbúna? — Ja. Stórmál. Men tey eru ikki liðug viðvíkjandi fyrireik- ingunum. (0 I FLAGGDAGURIN 25. apríl Térshavrar býur dugir væl at festa, og tað sást eisini flagg- dagin í ár. Havnar hornorkest- ur, sangfelagið Frøi, skótaliðini og talararnir gjørdu dagin há- tíðarligan, og so tað at skúlar- nir fingu frí, setti dám á dagin. Annars er at siga, at tað er sjáldsamt at síggja eina skrúð- gongu so væleydnaða, og hetta má roknast politiinum til rós, ti oftani endar ein slík í einum sín “7 i i Key B. Mortensen tór:havn - tlf. 326 Her tygun keypa pylsur og $. HOULBERG 's KODBYEN ruðileika. Hevdi uppstillingin verið betur, talarapallurin stað- ið meira mitt fyri og ikki so nogvir talarar verið, so hevði alt verið so fullkomið sum gjør- ligt. Vit halda, at bert býar- stjórin skuldi talað ein slíkan dag, og id hvussu er ikki meira enn ein aftrat. Talararnir í ár vóru: Kjartan Mohr býarstjóri, Pauli Dahl yvirlækni og Hans A. Djurhuus lærari. P cr our 1: 25:17 or lur «Eid á LET a … kjøtbynum i i I DI:M / HOI | Bl tå Í pmannahavn starvast yrkislært rera pylsur, Inatjogv, uvurpostel, dósa 1 1 hjá - HOUI framúr nossligar minnist hetta, tá ið dósamat! KØBENHAVN på