leygardagur 27. august 1949síða 1

FØROYA LANDSBÓKASA FØROYA SOSTALDEMOKRATUR FRÆLSI JAVNAÐUR BROÐURSKAPUR Lýsingarprísur fyri mm: 12 oyru á Blaðið verður bílagt á sthúsi y! í agt á posthúsinum, og Nr. 31 I. síðu, IO oyru á 3. og 4. síðu Leygardag 27. august 1949 | kostar kr. 2,00 + porto 6 fjórdinasárið 23 árg. NAKAD ER GJØRT Hetta uppskotið, sum Løg- tingið hevur lagt fram, at Landsstýrið fær heimild til at seta niður nevnd, ið sanera skal fískivinnuna — serliga trolvíununa — sýnir okkum, at okkurt kemur á skafti í Tingin- um, og almennar áskoðanir, sum tær t.d. koma fram í bløð- um, kunnu bera fruktir. Men her er bert eitt stig gjørt, og um ein nevnd er vald, so valdast, um hon ger nakað. Nevndir unnu gera ein hóp, og nevndir kunna gera einki; ofta kunna tær verða settar niður á kvamsvís, til at ugga fólkið við, so atfinningarnar tagna eina tið. Tá ið funnist skal verða at beinan vegin, so er tað, sum umboðsmenninir eru sundur- byttir. Fiskimenn eru talstørstir, og feløg teirra fáa bert et7 mann Umboðsmaður teirra kann heldur ikki hava nógvar interessur at umboða. Skal hann røkja stættarmálini hjá fiskimonnum, verður hann fyrst av øllum at leggja brot eftir, at fskivinnan fær ein pen- ingahgan lætta, sum muna kann, Og í øðrum lagi, at hesin lætt- in ikki kemur at sviða til inn- tøku fiskimannsins. Hansara inntøka kann ikki verða skerd. Hetta eru fiskimannsins stætt- armál, men hesi mál, skilja vit, eru eisini samfelagsmál. i nevndina. Hinir umboðsmenninir kunna fara og hava interessurnar hjá nógvum at røkja, og tað kann volda, at kroyst verður á svull- in, men allur vágurin kemur ikki út. Tá verður eingin hjálp, men meinið tekur seg bert uppaftur av nýggjum. ønn nevndar- menn umboda, førvar ikki at vera til hindurs. Verða teir rættu menninir valdir, og geva teir sínari ábyrgd rættan fæst nakað av skafti, sum verð- ur øllum pørtum til bala. Tó, hetta, h Á ans, Byrðirnar eru nógvar og tung- ar, ið liggja á allari fiskivinnuni mest á trolvinnuni. Lånini 35 og vóru stór, og útlánsrentan, sum tyngir raksturin, #4 kunna verða sett niður. Skipatryggingin er eisini stór útreiðsluregla, og av henni kann verða skarvað. Ikki er minni umráðandi at kunna fingið sett hin dagliga raksturin niður. Allir tala harð- liga at, so dýr sum øll útgerð er — og so hvussu ójaynir prísirnir eru hjá teimum ym- isku lrolarunum. Her kundi ein innkeypsstovnur javnað tað og keypt, har ódýrast var. Nógv er at ávísa, sum ikki er rúmd til í blaðgrein. Øll ótoln- ast eftir hesari nevnd og ar- beidi hennara — ikki minst at frætta, hvussu ágrýtin hon er at kroysta á og helst har, ið mest er innanfyri. Hvønn hava trolararnir føtt? A. Sørensen, fólkaflokksins tingmaður úr Sandoynni, nevndi á Tingi, at »trolarar høvdu føtt lærarar og jarðamøður, ja mong onnur... Hví nevndi ling- maðurin ikki »mong onnur«? Lærarar og jarðamøður mugu hava fingið minsta partin. A. Sørensen skuldi nevnt menn og slovnar, sum fingið hava hundrað túsundir av krónum burtur úr trolvinnuni, og sum sjálvandi skulu sleppa at mjólka henni meir. AT KOMA AFTUR A BEINT »Førovatidindi« hevur í grein eflir grein funnist at stýrinum i landinum. Sjålvur Thorstein Petersen, sum vil styrisskipan- ini (il tók uppaftur í »Dagbl.« brot úr ti, sum >Før- oyat.< skrivaði. Nú hevði >Før- oyat.« ein rættiligan >Kærlig- hedserklæring« til Sambands- flokkin, sum hevur størsta lut- in í styrisvaldinum, og sum er flokkur í landinum. livs, næststørsti Er henda vending gjørd, ti blaðið heldur seg hava vaðið ov langt, ella skal Sambands- flokkurin >Danskhedens For- kæmper« lovprisast har sunn- anfyri, lí nú eru danskir gestir í landinum ? Uppskot á Tingi um ísfiskasáttmála >14. Seplbr.< sigur månadag- in frá, at ZLegtingið hevur gjørt Kr. Djurhuus til einræðismann yvir lønunum hjá fiskimonnum. Her er ikki alt beint fråsagt. Løglingsmenn hava lagt fram uppskot og eisini vidtikid, at um úlgerðarmenn og fiskimenn ikki semjast um såttmålaupp- skot frá semingsmanninum, fær Landsstýrið heimild til at geva uppskotinum lóggildi frá 1. jan. 1950. Tað, sum rættað skal verða, og sum 14. Septbr. hevur gloymt at siga, er, at Javnaðar- menn á Løgtingi ikki stemm- aðu fyri uppskotinum. Fiskurin í Grønlandi av tí mesta, sum nakar veit frá at siga Sum frættist, so er hetta av teimum bestu fiskiárum, sum nakrantíð hava verið, síðan menn fóru at royna yviri við Grønland. Har hevur verið so nógvur fiskur at fáa, at bert hevur staðist á at arbeiða. Skip hava verið full tvær reisur og hava selt til damp- aran. Tey eru nú á heimferð við triðja farminum. Stærmose, fylkislækni í Klakksvík, deyður — Seinasta leygardag doyði Stærmose, fylkislækni í Klakks- vík. Hann var ikki meir enn 39 ára gamal. Vøruprisirnir Menn hava væntad, at nu mundu vøruprísirnir fara at lækka, og teir hava tå sum oft- ast fyrst og fremst hugsað um prísirnar á húsarhaldsvørum; men ikki minni athuga eiga tær stóru = skipaútgerðarvørurnar: kol, salt og olja at hava. Tað kann takast sum eitt dåmiligt tidartekin, at oljuprisirnir eru lækkadir i hesi vikuni. Petrolium, bensin og solarolja eru nidur- farin i prisi mest solaroljan, ið fiskiflotin brúkar so nógv av. Har afturímóti er prísurin á hækkaður 10 broytan hveitimjøli oyr. kg. Ein ódámlig serliga tí at Føroyingar brúka óvanliga nógv hveiti, umleið 3/, móti '/; av rugi. Hækkanin stalstilskotið, ið hveitið, skyldast, at hevur verið givið til er avtikid, og hartil kemur so samstundis ein prishækkan uttanifrå. Frá U.S. ÁA. verður sagt, at stjórnin har hevur í umbúnað at geva stórt útflut- ningstilskot til hveiti, so vænt- ast kann, at prísirnir verða lækkandi aftur, áðrenn ov langt umlidur. Rugur og sukur eru fram- vegis hildin nakað niðri í prisi við stalstilskoti. | í Kvussu kann fiskimaðurin fáa pengar sínar? Skilið sum er, at fiskimaðurin ikki fær sín pening í rættari tid — ella kanska ongantíð — má broytast. Málið er so týdningarmikið, at tað má verða tikið til ål vars- liga umrøðu bæði í bløðum og á Tingi. og tá ið nú reglugerð fyri Føroya Fískasølu hevur verið til broytingar, og onnur uppskot eru frammi fiskivinnu og fiskimonnum til bata, kundi verið vert at tikið nevnda mål og snúgva tað til teirra, ið hava tað í hondum, at gera nakað. — Øll søla av salt- og klippfiski og lýsi eigur at liggja undir Føroya Fiskasølu. Føroya Fiska- søla má hava kapital um hendi, og tá ið nú felagið ætlar sum nevnt at broyta reglugerðina soleiðis, at hon keypir fisk, kundi verið best hóskandi, at hon tók upp eitt lán uppá 8-10 mill. kr. Siga vit nú, at ein útgjalds- grunnur til forhonds avrokning til fiskimenn varð settur á stovn og fekk tær 2 milliónirnar av hesum láni, so hann kundi goldid eitt forskot uppá 3-400 kr. upp á mannin um mánaðin frá mynstring og so fram eftir, so fekk heimafólkið kona og born — mat uttan at borga. Annars kundi hugsast, at fiska- (Frh. á 4. síðu.)