leygardagur 16. september 1950síða 1

SOSIALDEMOKRATUR JAVNAÐUR FRÆLSI Lýsingarprísur fyri mm: 20 oyru á I. síðu, 15 oyru á 3. og 4. síðu FØROYA Leygardagin 16. september 1950 TH. PETERSEN VÁTTER ANDSTØÐU SINA MOTI FØROYA FISKIMANNASTATTI Heldur fiskimadurin eigur ongan rætt i Føroya fiskasølu. — Váttar sin stór- mannaskattapolitikk á tingi. — Gevur Tvøroya sóknarstýri órættvísis høg, men verður fyri at raka sínar egnu menn harðast. Harra Th. Petersen, bankastjóri. Frændi! Tøkk fyri brævið! „Hatta var ein ræðulig skort- fleingja, Tórstein gav tær í „Dag- blaðnum““, helt ein fólkaflokksmaður var tað í hvussu er — eg møtti á Áarvegnum. „Men“, legði hann aftrat, „Tórstein spilti greinina við óhøv- iska, ósakliga og illsinta skrivihåtti sínum“, Rætt hevur hann. Men tøkk kortini, frændi. Tað er so gott fyri okkum, at mót- støðumaðurin - um tað so er av sinni og móti vilja sínum kemur framm og váttar, at tað veruliga er satt, ein hevur sagt. Føroya Fiskasøla — fiski- mannastætturin og Tórstein. Og greinin váttar, at frágreiðing okkara blaðs um, hvussu fólkaflokksmaðurin, banka- stjóri Th. Petersen var á kóki Í sínum rætta lagi ímóti, at fiski- mannastatturin skal fáa helmingin av stjórnar- og umboðsmannalimun- um í Føroya Fiskasølu „Ein kundi sagt fiskimaðurin eig- ur ongan rætt, tí fiskaprísurin er bert ein partur í útrokningini av hansara “ peningaløn.... Hesi vóru orðini hjá fólkaflokks- formanninum Th. Petersen. Tey siga fiskimonnum alt. Ein kundi sagt: Og Th. Petersen og fólkaflokksmenn hava saman við sagt ov avgjørt, at verða uttan fyri sambandinum fiskimenn skulu søluna av teirra egna fiski. Tað er greitt. Eingin fiskimaður misskilir nú, hvussu landið liggur og eingin fiskimaður, ið vil hava sín rætt í Føroya fiskasølu, kann til komandi val velja nakran av fólka- flokksmonnum ella sambandsmonn- um uttan at vera ímóti sær sjálvum. 700.000-manninum vilja Tór- steinsmenn og sambands- menn sleppa. Greinin váttar, at fólkaflokksmenn sambandinum hava felt mannauppskotið um dýrtíðarviðgerð av teimum fyrstu 6000 kr. av skatta- inntøkuni, ið vil geva ein frádrátt uppá ca 3700 kr. og at menn ella 700.000 kr. í skatta- skattaleys, var so skatt saman við javnaðar- feløg við t. d. inntøku ikki skulu frammanundan kom at bera ein vera tí inntøkan stór, at hon uppá 700.000 kr., ið eftir galdandi lóg so kunnu takast frá. Í slíkum førum fólka- flokksmenn og sambandsmenn rík- manninum fleiri hundrað túsund, ið kundu verið brúkt til at lætta um skattin hjá teimum, ið minni orka. Teir hava eisini felt eitt uppskot um skatt, ið menn rættvísligari „forera“ millumkommunalan hava aðra staðir til skattan, Hetta er so skilja, frændi. heldur ikki at mis- Arbeiðsmenn og fiskimenn og aðr- ir, ið vanliga megu rinda skatt av øllum sínum at kalla, kunnu ikki tola hetta óskilið longur. Teir verða fleiri og fleiri ið skilja, at her má broyting á, og eingin, ið vil bøta um hetta óskil og órættvísi, kann velja nakran umboðsmann fyri fólka- flokkin ella sambandið. Skilji, frændin er gyrdur í brøkur. Er veruliga einki sakligt til verju at taka uttan skilaleysar uppástandir og villeiðingar um Fróðbiar sóknar kommunu. Hon frændi, at liggja og grava og melta í heilanum. frændin beinleiðis stutt- sýnist, Her er ligur: Samstundis sum roynt verður at raka meg við illum villum, rignir tað partamenninar, ja, sjálvan formannin fyri fólkaflokksfelagið á Tvøroyri. Men ólukkutíð eg eri skotfríður. Havi ikki verið heima sein- astu 3 árini, meðan álíkningin er farin fram. Men tað hava fólkaflokks- og teir hava ver- yvir menninir verið ið fult út samdir við hinar sóknar- stýrislimirnar um líkningarstigini, ið brúkt eru. Hvussu nú, frændi, við brikslinum, at eg skal hava ávirkað álíkningina fyri at sæta mær havi ikki verið heima! Kennist ringur smakkur í munninum? ikki ein Annars er stutt at siga um kommu nuskattaálíkning: Eingin kommuna sleppur at álíkna eina ávísa peningahædd annaðhvørt undan kommunubudgettid inntøkurnar eru stórar ella lítlar. Er inntøkan í kommununi stór við nógvum heilt stórum inntøkum, verð- ur skatturin á minna mannin lítil, um lækkingarrætturin verður nýttur til fullna. Og tå ber eisini til at lætta 6000 manninum um skattin. Men er sum á Tvøroyri tøkan í kommununi lítil við inntøkum omanfyri 6000 kr. og ong um heilt stórum inntøkum, má skatt inn- fáum urin á minna mannin verða tungur í mun til inntøkuna, og har ber íkki til at lætta 6000 kr. manninum uttan at trysta enn og meiri á teir, ið liggja niðanfyri. Hetta er grundin til, at sóknar- stýrislimirnir eisini fólkaflokk- sins ikki kundu taka ein skatta- skala, sum fyrst fór at hækka oman fyri 10.000 kr. inntøkuna. Sóknar- stýrið mátti fyri at verja tey minst mentu halda sær rættin til fyri hvørt árið at gera líkningartalvuna eftir sum inntøkurnar í sóknini vóru. Og í mun til tað ánoydda budgettið og inntøkurnar er skatturin á Tvør- oyri á tann minna mannin ein hin minsti í Føroyum. Aftrat hesum kann verða lagt, at á Tvøroyri verða einkjur vanliga ikki skattaðar. Tvøroyri var ein hin fyrsta kommuna, ið gjørdi sær líkn- ingartalvu fyri'at toyggja lógina so langt sum møguligt til lætta fyri tær smærri inntøkurnar. Áður ella líka so skjótt sum Tvør- oyri gjørdi Havnin sær tílíka líkn- ingartalvu stigini vóru at kalla eins leingi. Men í Havnini eru inn- tøkurnar broyttar vaksnar — so øgiligt, so har ber til at gera eina líkningartalvu, ið eisini veitir mill- um inntøkumanninum ein lætta. Har eru risainntøkur at leggja á. Vóru á Tvøroyri bankar, ið dugdu av eini deyðstrongdari vinnu — at skera sær yvir 600.000 kr. at skatta av; vóru har í hópatali av heilsølu- monnum og øðrum, ið togaðu upp ímóti bankunum, og vóru kommun- unnar samlaðu inntøkur uppá fólkið dupult so stórar sum nú altso samsvarandi við inntøkurnar í Havn og Klakksvík skal ein vera vísur skatturin á minna mannin sókn verið so lítil i, af hin i Froðbiar vildi sum nakrastaðni i Føroyum. Men við húsaskattinum og øðrum avgiftum til kommununa man fam- iljumaðurin í Havn ikki liggja und- skattabyrði enn tilfellið er Dømi um hetta kunnu ir minni å Tvøroyri, takast seinri, Men kommunuskattalógin eins og logtingsskáttalóg at fáa í eitt rætt- vísari lag er eitt av teimum málum, sum javnaðarmenn vilja leggja orku sína á at fáa framt. Og fólkaflokksmenn og sambands- menn skulu ikki sleppa undan at taka støðu undir fólksins dómi. Tað skal ikki bera til uttan harð- asta mótmæli at hvørkra fólki í tolli fólkaflokksmenn og gjørt í soleiðis sum sambandsmenn sein- hava astuni. Blaðið verður bílagt á posthúsinum, og kostar kr. 2,50 + porto um fjórðingsárið BROÐURSKAPUR 24 årg. „Socialist — egoist"(ur!) Er so illa vorðið, at einki er nú eftir til ráða at taka uttan leyst briksl sum at eg skal vera ein ,,ka- pitalist-egoist“(ur — nær fer frænd- in at duga at benda, at læra seg før- oyskt?) Neydarsligt! Nei, frændi, hví ikki siga tað: eg eri eingin kapitalistur, Neyvan skuldfríur. Men eg havi eftir føri- muni barst fyri at skapa virki, ið ikki eg persónliga eigi, men hitt ar- beiðandi fólki ella hitt almenna. At so menn hava valt meg til álitismann teirra í ymsum løntum størvum er rætt. Tað eri eg glaður fyri og stoltur av. Og, frændi, hvørt samsýningaroyra, eg fái, liggur opið. (Framh. á 4. síðu Skattaprát Tórstein við tølunum Hvør minnist ikki Tórsteins va- lutapjesu, har ið hann vendi øllum tølunum við, so hann kom at siga akkurát tað, ið hann ikki meinti. Men hann endaði eisini við teimum viðgitnu orðum, at hann soleiðis sæð hevði lítið skil á ti, hann hevði skriv- að um valuta. Hann kundi hóskandi enda sína skattaskriving við somu ásannum, so lítið skil er í henni. Her nøkur hugleiðandi hansara aftrat Dams grein: Vit taka tvær kommunur, har ið onnur hevur dupult so stórar inn- orð til tøkur, men líka útreiðslur uppá fólkið. Um inntøkumunurin er javnt deildur yvir fólkið, má skatturin í teirri ríku kommununi eisini vera dupult so lættur, og er inntøkumun- urin komin við, at ein parturin av fólkinum hevur risastórar inntøkur, eigur skatturin á tær smáu og mill- umstóru inntøkurnar at vera meiri enn dupult so lítil, tí tá ber til við vaksandi líkningarstigum at lata tær stóru inntøkurnar bera fyri tær smáu. Í Havn og Klakksvík eru skatta- inntøkurnar um leið dupult so stór- ar uppá fólkið, sum á Tvøroyri, og munurin stavar frá einum hópi av risastórum inntøkum. Men á hesum plássum bera tær smáu inntøkurnar ikki minni og tær meðalstóru hjá giftum minni enn so dupult so lítlan og hjá ógiftum yvir- høvur als íkki minni skatt enn á Tvøroyri. Hetta prógvar til fullnar at eftir umstøðunum er skattingin á Tvøroyri ikki minni demokratisk — fólka- lig — enn á hinum plássunum — tvørturímóti ! Framhald í næsta blað.