leygardagur 7. oktober 1950síða 1

SOSIAL: DEMOKRATUR FØROYA FØRO FRÆLSI JAVNAÐUR BROÐURSKAPUR Lýsingarprísur fyri mm: 20 oyru á | að; í p Ar | Nr. 40 | Å 5 , y! . Blaðið verður bilagt á posthúsinum, og | | I. síðu, 15 oyru á 3. og 4. síðu Leygardagin 7. oktober 1950 | kostar kr. 2,50 + porto um fjórðingsárið | 24 árg. Eina føroyska støðu — ella... Hvat siga nú góðir sjálvstýris- meða? Fólkaflokksmenn? Føroyskir sambandsmenn? Louis Zachariasen hevur klagad P. M. Dam fyri Hedtoft statsminist- ara, tí Dam hevur tikið ta føroysku støðuna — saman við fólkaflokks- monnum — at tá ið vit yvirtaka royndarstøður ella eilthvørt annað øki, er ikki talan um keyp frá ståtinum, men einans um yvirtøku, tí tað er í samljóð við stýrisskip- anarandan. Staturin er vit ar og danir. Stalurin vit hava latið ella verið við til at latið ymist gjørt sum vitar, vegir, havnir, bygningar o. m. til nytslu hjá føroyingum i Føroýum. Hóast staturin formelt ella jurid- sumt av — tu, eg, føroying- iskt eigur ognarrættin til besum eins og hann eigur ognar- rættin til kongsgóðsið, hevur tað aldri verið frammi undir stjórnar- skipanarsamráðingunum, at yvirtøk- an skal verða treytað av, at vit eru mentir at leggja á borðið dagsvirðið av tí, sum staturin eigur hin formella juridiska ognarrættin til. Vinna Louisianararnir her kunnu vit ikki nýta orðið sjálvstýr- og teir aftur móti amts- ismenn støðuni rógvandi sambandsmenn Í støðu síni til yvirtøkuspurningin, hendir teirri nýggju skipanini, ið vit hava verið so glaðir við, einki minni enn ein Olukka, vit komnir frá øskuni í Tå eru eldin. Tá var gjørd. Javnaðarmenn vilja niðri sum teir hava gjørt her mótmæla og berjast ímóti, at henda óføroyska støða hjá betur eingin nýskipan Louisianarunum og sambandsmonn- um skal sigra. Við hesi støðu síni hevur Louis Z. avreitt sjálvstýrisflokkin við húð og hár yvir til tann mest útspekuleraða sambandspolitikk, ið vil einki minni enn avtaka stjórnarskipanina og fara aftur til amtsstøðuna við ongum fíggjarvaldi, ongum lóggávuvaldi, ongum føroyskum flaggi, ongum før- oyskum lóggávumáli, fara aftur til „aftanfyrihurðabaksstøðuna“ fyri føroyskt mál í heila takið. Hava Niels Winther Poulsen og aðrir við honum innanfyri sjálvstýr- ið fatað avgrundina í hesi óðamanna, hesi skilaleysu óføroysku støðu Louis Zachariasens og Jóhann Poul- sens? Ein støða, ið er verri hitt svartasta svarla samband, ið ræddi við vegum, havnum og sum sparkaði til telefonpelarnar sum eina ólukku enn fyri Foroyar, Nú megu allir javnaðarmenn, allir góðir sjálvstýrismenn, allir føroyskir sambandsmenn og allir fólkaflokks- menn, ið ikki vilja upploysing fyri at fáa loysing, á val tann 14. okt fyri at forða, at nakar smbandsmaður ella nakar Louisarianari verða settir á danating. Tað er um javnaðarmanna oysku støðu og Louisarianaranna og Jóhann Poulsens avreiðingarstøðu, ið fólkatingsvalið er komið at standa. Hetta má verða øllum sólarklárt: før- Um ikki nú allir frælslyntir menn fara á val ímóti Louis Zachariasen, Niels Winther Poulsen, Jóhann Poul- sen, Hans Iversen, P. H. Weyhe og Djurhuus, ið vilja seta føroyingar sum fremmandar Amerikumenn, indiumenn, Kinamenn og aðrar, ið við peninginum í hondini kunnu keypa sær óðalsrætt í Føroyum, um teir vilja hava hann, um ikki nú ein nóg stórur meiriluti verður al seta tveir javnaðarmenn á danaling, hendir okkum ein óbøtiligur skaði. Veljið Veljið ta føroyska støðnna! Bókadagurin er í dag. — Hvør lesandi før- ovingur eigur at keypa sær eina føroyska bók. Ein bók má verða tað minsta. Hann, id hevur ráðini keypir sjálvandi fleiri. Utróðurin norðanfyri Klakksvíkarbátarnir hava ikki róð út í summar. Einstakir hava verið á kalvaveiðu og gera nú klárt til heyst- úlróðurin, Glottin er soleiðis veiðuklárur. Kvikkur verður liggjandi, tá maskin- an er ov veik til útróður hesa ársins tíðina. Tá viðrað hevur hava smábátar norðanfyri fiskað heilt væl. Soleidis hava Viðingar fiskað hendinga nógv síðan Ólavsøku, og tá fiskurin hevur verið keyptur á staðnum til betur prís enn t. d. í Klakksvík, hevur úr- tøka útróðramanna verið heilt góð. Orðloysingar Sambandsmenn skrivaðu undir at taka oljuhandilin. Tað vóru Johan M. Fr, Poulsen og | Andreas Samuelsen, ið skrivaðu fyri sambandsflokkin. Men Johan Poulsen, Iversen og H P. Weihe brutu sambandsins undir- skrift, brutu orð sítt, tá ið teir feldu oljumálið. Kann ein einasti ærbarur Føroy- ingur vera bekentur við at velja orð- loysingar? Nei, so langt niður kunnu Føroy- ingar ikki vera komnir! Vegarbeiðarar! — 120 oyru ov lítið um tíman — Tit eiga at vita, at Johan M. Fr. Poulsen, Hans Iversen og P, H. Weihe hava ár eftir ár verið við til | at latið hitt almenna rokna tykkum 120 oyru ov lítið um tíman fyri veg- arbeiði, Teir hava noktað tykkum somu tímansløn sum privatir geva. Tingtíðindi prógva, hvussu teir hava felt javnaðarmanna uppskotið um, at almenn arbeiði skulu útrokn- ast til somu tímansløn sum er gald- millum arbeiðarar og arbeids- gævarar. Hesur álit á! andi menn kunnu tit ikki hava Norskasildaveiðan við Ísland Í summar hava 212 norsk fiskifør verið á sildaveiðu við Ísland. Við á ferðini høvdu tey 223000 sildatunn- | ur, men úrslitið er einans 90.000 tunnur, ella bert umleið 40 % av tí teir roknaðu við, og sostatt eisini | ringasta árið av 6 fylgjandi ringum | sildaárum. | Liggjandi landnyrðingsillveður og | | | óvanliga nógv toka hevur stórliga | tarnað allari veidu, | Hartil tykist sildin at vera flutt frá Íslandi, soleiðis at hon nú mest heldur til á økinum: Lindesnes, Før- oyar, Jan Mayn, mest um Jan Mayn-leidina, men hra eru ringar vónir fyri stórari veiðu, orsakað av ringum veðurlag. Eingin havn er á Jan Mayn og ov langt vil verða at nýta aðrar miðstøðir. | | Hitt sanna fólkaræðið — socialdemokratiid! Storstu meinbogar í føroyskum menningarstarvi hava verið sam- bands- og sjålvstyrispolitikkurin, Ilt er at meta um hvussu øgiliga stór tey virðir eru, ið teir hava forkomið fyri føroyska fólkið og føroyska samfelagið. Í staðin fyri at virka fyri fram- burði og menning, hava teir ført ein nationalan trætu- og øsingarpolitikk. Av hesum trætupolitikkinum hava teir livað sum flokkar og samstundis luta Førovingar í tveir partar, dripið framtakshugin og sáðað hatur og klandur í mannahjørtuni, so Føroy- ingar, í staðin fyri at taka lógvatak saman um ein uppbyggjandi fram- burdspolitikk, hava ligið í hvøssum stríð hvør við annan. Arbeids- og fiskimenn. Hvussu nógv hava tit vunnið av hesum poli- tikki, hvussu nógv hava tit vunnið við, eftir áheitan frá hesum national- mál- fanatikarunum, at verið við í flagg- og aðrari nationalum orrustum ið ár aftaná ár hevur ført til, at hes- ir somu afturhaldspolitikkarnir hava sessast á tingi og í fólksins og demo kratisins hildið við líka og birt undir nýggja øsing. Nei, kammiråtar, ikki so sum eitt vinningur hetta verið fyri tykkum, men tapið ið-tit afturímóti hava ligið av hesum man vera óútrokniliga stórt, og mangan man tað hava kenst nívandi fiskimanna- navni mikið 2-oyra hevur í mongum arbeiðs- og heimi. Slíkt kann møguliga demokrati eftir tí neyðars uppfatari av demokrati ið hesir national-fa- natisku afturhaldsmenninir hava, men hevur verunliga einki við fólk rópast fyri sins fría og frælsa demokrati at gera. virkuligt og sosialde- Tað finst bert eitt frælst demokrati, nevnliga mokratiid, ti tad fylgir ikki tilikum rakstrarrópum sum, at i Føroyum skulu Førovingar ráða. Nei, tað sig- ur reint og greitt, at í Føroyum skulu Framhald á 6. síðu S: H, JAKOBSEN xx hevur S. HJ. Radiotol til ljósnet Borð- og skápsradio tadiotol til battari (2 volts lampur) 6 og 8 lampur. við grammofon, autoplátu- skiftara. Dygdartol sum S.H.J. merkið borgarf yri. S. H. JAKOBSEN RADIOHANDIL Bryggjubakki 10 Vågsbotnur 9 TLF, 282 og 682