fríggjadagur 1. mai 1953síða 4

Nr. (8 Hver er tann FØROYA SOSIAL-DEMOKRATUR flokkur, sum hevur stríðst mest fyri betri korum fyri teim gomlu og sjåku? Men hverjir strembadu langa tíð ímóti? Hvussu harður var ikki hesin kamp- urin, hvussu nógv ár tók hann ikki, hvat ilt stóðst ikki av hesi mótstøðu móti teim gomlu og sjúku. Tá ið nú støða skal takast ímillum oddamann fyri afturhaldið við sam- bandinum á odda og rættvísi, ikki bert fyri gomlum, sjúkum og avlamisfólki Flaggrøda . . Frh, av 2. sidu. um gleði at gera „hvat id teir kunna fyri at styðja og stimbra tað føroyska fólkið at liva innan fyri ríkisins mark: við sínum máli, mentan og sermerktu siðum og lívi í samljóði við tað lyndið og tað lagið. ið skapast av havinum. teimum oyggjalandsins náttúru og hørðu lívstreytum. ið bara eitt fólk við seiggi og lívstreysti kann freista. Varð- veitan av føroyingum sum einari set ligari tjóð javnbjóðis við ta donsku sum tveimum brøðratjóð- vil so sanniliga ikki gera Dan- tjóðina um markar ríki minni og fátækari. men størri og ríkari. Og fyri at vera í orða- lagi kongstalu Jóannesar bónda Pat- urssonar tå ið Fríðrikur VIII var í Førovum: Fjallablóman við øllum sín- um fína og serliga vakurleika saman við blómum frá Danmarkar mildu og eróðraríku eingjum vil gera blómu- knýtið litarikari, vænari og dyrmætari. Og eg hugsi. at eg kann siga eftir ti, sum eg kenni til núverandi ståtsminist- ara, al við Hedtoft tí føroyska tjóðskaparspurn- hann er á einum máli inginum viðvíkjandi. Hin danksi, svenski. islendski og finski flaggarður- føroyski, norski. in omanfyri røðarapallin, sum eg sá ann fyrstu ferð eg var sum serligur føroyskur umboðsmaður á eini norð- endskari arbeidarastevnu er fyri mær eitt hitt lyftiríkasta og vakrasta minni og tekin uppá, at sálin í tí gamla norð- endska víkingafólkinum er vaksin yrtur úr tí harræðis- og maktgirndar- anda. ið nú heldur verðini í gølli og | ver alt liv ótrygt. tí anda. sum verðin má vinna á. um lív skal vera komandi ættum lagað. Tann einstaki er ein vera fyri seg og krevur óskerdan lívsrætt. Tað er eingin munur, um hann býr á hesum útskerjum ella hann býr í millióna fólkahavinum har úti. Tað sama er við tjóðunum. Hvør n óskerda lívsrætt. Tað leirra eigur sí er eingin munur á, um hon telur 30 túsund ella fleiri hundrað millióir. Hetta hevur verið ásannað og á- sannast av idealistum og øllum stórum humanistum og hugsjónarmonnum. Men tessverri hevur tað verið og et tað framvegis soleiðis. at tað tyngsta takið var 1sånnan, metan og virðing av lívsins og er at vinna fyri hesari ókronkiliga rætti hjá einstaklinginum eins og hjá teirri einstaku — 1jodini sjálvt teirri minstu. Hjá menniskju- — her er minni enn so komið á mál — men eisini og ikki minst fyri arbeiðs- leysum og inntøkuleysum, kann eingin maður ella kvinna, hava ilt við at taka eina rætvísa støðu og siga við sjálvan seg; AT VALGIÐ KANN IKKI FELLA Á ANNAN ENN JAVNAÐARMANNIN. num hevur verið sum í djóraverðini : teir stóru og sterkari hava gloypt teim- um smærru og veikari. Hin ríki og veldugi hevur valdbundið og ofta stað- bundið hin fátæka og hjálpaleysa. tik- ið tann menniskjaverdiga og frælsa livsrættin frá honum. Hini lítlu tjóð- ini hevur gingist á sama hátt, hevur verið valdtikin. ofta kroyst í hel og hvorvin í gripinum á teirri størri og måttmiklari. So er í ti stóra heiminum. Har er ein kampur upp á liv og deyða hjá teim smáu einstaklinginum eins og tjóðunum. hóast tað undir krígnum hendi. at oddamenninir fyri heimsins stórstu tjóðum komu ásamt um og varpaðu út skråsetingina a menniskj- atættindunum, tí óskerda livs- og javn- bjóðisrætti hjá øllum menniskjum. øllum tjóðum uttaan mun til lit og slag av fólki. Henda glæsiliga skrásetan av teimum stóru og håbornu menniskja- rættindum tykist at vera køvd og und- irrokin av tí velduga dráttinum mill- um eystan og vestan vid ti ræðuliga atomspreingiknøttinum fyri stavn, boðanum. ið kann bróta frá grunni, áðrenn ein veit av og sorla manna- skútuna sum hon er. Men Norðan oydnaðist at taka seg úr hesum burtur maktgirndarmal- streyminum. Har hevdi longu hugsjón- in og boðskapurin á Atlantshavinum um menniskjarættindini vunnið fyri sær. Tær seks tjóðirnar: Danmark, No- regi, Svøríki. Ísland, Finland og Før- oyar kenna seg ikki bara sum brøður og greinir á tí norðurlendska bulinum, um enn vaksnar og aldar upp hvør á sínum kostum og harav vorðnir hvør nakað fyri seg í skapi og lyndi uttan tó at hava mist kensluna av skyldskap- inum og felagsskapinum í mentan, mið og málum og livsins andadråtti og grundstreinginum í eins skapi og lyndi men tær eru hugtiknar av at gera alt sínar fyri at leggja hugsjónir um menniskjarættindini — á so víðum grundarlagi. at tann einstaka menn- iskja eigur heimarætt hvor hjá øðrum á flest møguligum økjum, í hvussu er á øllum teim mentunnarligu. sosialu og arbeiðsrættarligu. Okkara hrøðratjóðir stevna ímóti og eru vernliga komnar eina longst móti málinum at loysa tann einstaka ognar- leysa og fátæka úr gripinum á teim einstaku makteirndar- og veldisharr- unum. hann hevur verið kroystur í. so sum fríur kann kenna seg hann og frælsur og liva væl. Her er kortini minni komið á tyngsti róðurin er kanska eftiri enn. Men felags miðini og málini lýsa bjart Íramman stavn. Tað er tó fullnáðað, at ikki slint ella tægr er eftir av tí forna huginum at valdtaka hvønn annan. Alt samarbeiði og øll samvinna er treytað mál. Tann enn so av einum fríum og óbundnum vilja til í meiri og minni muni at taka hendur saman í lagnufelagsskapinum, ið nor- nurnar einaferð hava givið teirri norð- lendsku ættini. Tað var kanska okkara storsta stund, tå ið vit vunnu okkara søguliga norðlendska brøðra og heimsins skrá- seting sum hin sætta norðlendska tjóð- in við egnum flaggi. máli, mentan, síðum og lívslagi uttan at slíta bond. samvinnu og felagsskap. sum ikki bara flest av okkum, men sum eisini flestir av okkara norðlendsku og øðrum vin- um ásanna sum ein veldugan stuðul at halda okkum fámentu oyggjarbúgvum uppi sum serstaka tjóð javnbjóðis hin- um norðurlendsku tjóðunum. Veitrið okkara okkara dýrmæta flagg í vinarlagi og virðing 80 merki. fyri hinum brøðrafløggunum sum symbolid fyri ti sermerkta. vakra og kensluríka. milda og harðbalna, ið vit hava fingið sum gávu frá landi okk- ara við sínum fjøllum og fløtum. fugl- amangi og havsins tølandi lognarløt- um .eins og krøppu íðum, bárum og villu feigdaródnum - tann fjølstreingj- aði urguleikur. ið hevur skapt føroy- ingin í Føroyum. Og ikki at gloyma: latið merki okk- ara eisini vera symbolið uppá fólksins samfelda vilja at fremja hugsjónina um menniskjarættindini, so tað av sonnum kann sigast, at her å landi er frælst, frítt og trygt hjá øllum at búgva á javnbjóðis føti hvor vid ann- an. Og nú tit fiskimenn, tit havsins syn- ir, ið leggja út í hitt villini havid til stríð fyri at bjarga lívinum hjá tykk- um sjálvum. konu og børnum, land- inum og okkum øllum undir okkara dýrmæta merki: Verið undir Guds forsjón! Farið so heilir og happadrúgvir og alt tykkum gangist væl og komið aftur í øllum góðum! 1, mai 1953 Hvér hevdi uppskot um, fiskimenn skuldu hava fråbytisrætt ? Nú hava fiskimenn fingið frábýtis- rætt á øllum førum. Hann vann henda rættin við sáttmálatélvingini. Hér var Erlendur heppin, dragnaði hann í at kalla øllum hinum. Tað er forvitnisligt nú at minnast, at javnaðarmenn hava havt upskot frammi um við lóg at geva fiskimonn- um frábýtisrætt á øllum skipum. Men uppskotið varð felt av millum øðrum sambandsmonnum við Jóhann Poul- sen á odda. Henda støða lærir fiskimenn, hva! teir av sonnum eiga verjarar sínar. Men fiskimenn og teirra vinir, tað batar so lítið, um ikki javnaðarmenn fáa tykkara hjálp við stemmiborðið til at makta at verja tykkara interessur. Sambandsmenn á odda at forða fiskimonnum Longu undan — veraldarkrignum bardust javnaðarmenn fyri, at fiski- menn skuldu fáa eins nógv at siga í Men sambandsflokkurin og táverandi sjálv- fiskasøluni sum útgerðarmenn. stýrisflokkur vóru so rørandi samdir um al kvala javnaðarmannauppskotið. Síðani kriggslok hava javnaðar- menn saman við gamla sjálvstýri, eis- ini ferð eftir ferð sett uppskot um, at fiskimenn skulu hava sama umboð í fiskasøluni sum reiðararnir. Men upp- skotið fekk ikki betri lagnu enn undan krignum, Fiskimenn og arbeidsmenn og allir frílyntir føroyingar. kunnu tit hava samvitsku at geva umbodsmonnum fyri slíkum andstøðuflokki av fiski- manninum. sum sambandið hevur ver- ið í hesum máli, tykkara stemmu. Tað má vera skylda tykkara, um tit vilja veita fiskimanninum sín rætt, at greiða atkvøðu fyri javnaðarmanna- listanum. *x SKILAFÓLK VELJA JAVNAÐAR- LISTAN!! Skipafelagid Føroyar Telefonir 209 171 274 Tórshavn Máltráð 4 FØROYA PILSNAR EKTA MALTØL | Foroya Bjór OL- og MINERALVATNSVIRKI Citrón sodavatn Appelsin limonada Hindber limonada Jørdber limonada Vanillie limonada Appolinaris EINAR WAAG, £/arrsvir