mánadagur 4. mai 1953síða 2

Nr. 19 Framhald av 1. síðu. ØLLUM LANDINM MILLIÓNIR OMAN Á MILLIÓNIR ? Tad eru samb Þa. Í Poulsen indsmenn o. a. við á odda STYRID HEVUR IKKI RØRT R FYRI AT HJÁLPA TEIM FISKIMONNUNUM ID MEIRRA OG HVORI EIN FINGI NEYDSTØDDI HAVA SETT HUS OG ALT MEIRA TIL FYRI AT FAA SÆR FISKI. FØR? Tad tað sitandi landsstýri, ið er studl indinum o. 0. við Poulsen á að av samb: odda! HVOR SETTI FRAM Á TINGI FULI FÍGGJAÐ UPPSKOT UM EINA MIÐ STØDU FYRI INNFLYTAN AV ØLLUM ÚTGERÐARVORUM. ID VILDI SPARI LANDINUM FLEIRI MILLIONIR, SUM VILDU VERIÐ GÓÐAR AT HAFT HJÁ OKKARA FISKIMONNUM OG ÚTGERÐ- ARMONNUM Í DA( Tab í ivnadartlokkurin vid Dam á idda! HVOR FELDI UPPSKÓTIÐ Tad va | ð o. a. vid Poulsen á odda! SECDI POULSEN NAKAÐ Á RÍKIS DEGI UNDIR VIÐGERÐINI AV MAR SHALLMILLIÓNUNUM 7 Né SEGI DAM NAKAD ja! Í ra rikisdagstala um marshall 1 { P taðið uppafturtikin her í SEGDI POULSEN NAKAD Á RIKIS DEGI UNDIR VIÐGERÐINI AV GRUND 1 LOGARMALINUM N SEGI DAM NAKAD? ' Har í tala. 10 var avgerandi tyri 1€ istVris 1 orundfesting í grund- id uppafturtikin her í HVUSSU NÓGVAR REGLUR FYLLIR (AÐ Í RIKISDAGSTIDINDUNUM, SUM POULSEN HEYUR TALAÐ Í TEY 5 ÁR INI HANN HEVUR SITID, OG HVUSSI FYLLIR TAÐ, ID DAM NOGVAR SÍÐUR HEVUR TALAÐ TEY STIVU 4 ÁRINI, ID HANN HEVUR SITIÐ Á RÍKISDEGI? ) Í rum. at tað er javn- kulu velja tann UTBYGGINGIN i Førovingahavnini P. M. Dam varð valdur i ta stóru gron- idsko Har talaði hann fór- ovingan! jørdi tað vid lít. Sum komin » hann vid Umanak. Ferðin fór kri t Grønland. Grønlend- ngar vóru } Gott vinarlag kom i- Hum te D Få ið fundirnir mill- m gronlen fóru fram i høll- ii ron] taladi hann. Hvussu væl he tala Dams varð fagnað nlendins 0 um í heilsan frå mlendinginum N n. ið er ein hin mæt mur I er tØnum Ein omm Ól ð hevur vidgjort hin dska purnir hey uppnáað runa av at GRØNLAND OPIÐ Høvuðsúrslitið varð Grónland varð lat ð upp fyri føroyskum og donskum eiði nteressum, Tad tann eina kommissi on fyr: og onnur te hevdi roynt uttan úrslit. tað eydnaðist eiðis nú. At Hedtoft o dvegiliga rði st i odda fyri eini um kipan gronlandsvidurskiftunum, fyrst og tlremst Vilt Ivri forovir im val sjål indi næerandi fyri úrsl DAMS UPPSKOÓI rávreiðing um ferð sína stendur i Har åtbyggjan av Dams Íram positivt setur hann tingtidindum., uppskot um Sydhavnen sum hitt mest hóskandi oki fyri førovingar Hann hevði havt høví at verið ein dag í Fóroyingarhavnarókinum — saman við liski monnum og tribodara Bech kannaði hann tey ymsu plassini Foroyingahavnini, Eitt vóru teir allir samdir um: tað pláss ið, sum loroyvingar higartil hovdu verið vístir FØROYA SOSIAL-DEMOKRATUR hóskandi tað okid, Sydhavnen, sum norðmenn vóru farnir undir brúka, tað var hitt Haralturímóti var ringast til at til útbyggingar at útbyggja. hitt mest ideella, Um so danir og norðmenn bygdu sær kai og hús har, var nóg stórt pláss eftir til føroyingar, bæði til flakavirki, tiskagoymsluhúsi, kolagoymslu vid lossikran bryggju og bygging av saltsilo, øllum nútímans um, transporthondum og hentleikum til híliga og skjótføra avgreiðslu. Dam skeyt upp, at ståturin skuldi byggji bryggjuna, løgtingið skuldi so hjálpa før- oysku fiskimonnum og útgerðarmonnum at byggja virkishúsini á landi. DAMS PLÁNUR VERÐUR FELDUR AN LØGTINGSINS SENDINEYND Hóast Dam var uppi í Gronlandi sum løt tóku rå at senda trolaran oyskur umboðsmaður. mótstøðumenn ta avec Jóannes Paturs- son upp til Grónlands við einari sendineynd frá løgtinginum at kanna líkindini og koma við uppskoti um, hvat id skuldi verða gjørt har uppi fyri ta fóroysku sjóvinnuna Dam fór ikki til borðs hjá Mullari harnar umsjónarmanni. Hann fór sum nevnt vid foroyskum fiskimonnum at leita eftir ti best hoskandi plåssinum Hin forovska sendinevndin fór haraftur ímóti til háborðs hjá Mullari og hon varð lærd sígeja alt við hansara eygum. MILLIONAVILLSKAPUR OG EIN ÓBOTILIGUR SKAÐI Hon kveistraði Sydhavnen burtur og setti fram Millers upp Dams plån, um bygging í skot um at byggja har úti. Eingin skila fiskimadur hevur kunnað sæð minsta mogu leika har. HEYÐI LOYST SEG AT GOLDID MILLIONIR FYRI AT TEIR IKKI FORT UPP. Men har skuldi verða bygt og verkfrøð- ingur varð settur at gera byggiprojektini. Men hesi projekt komu at kosta so nógvar milliónir. at forovingar kundu ikki droyma um at klára hyggingina. HAR LÅ SO ØLL ÚTBYGGINGIN Soleiðis mistu foroyingar mangar, mangar milliónir. ið teir kundu haft spart og vunnið meiri. um farið varð við tað sama at hyggja eftir Dams pláni. Hevd um teir ólukkulimir í løgtingsins sendinevnd haft farið til Gronlands, verið betri og bíligari fyri landið, høvdu fingið hvør sína millión fyri ikki at NÚ ER UMSKIFT: DAMS PLÁNIR Í HÁ- SÆTI Mon» eru árini gingin. Ómetiligt er mist. Men teir góðu harrar hava noyðst at etið býttleikan ella andstøðuna móti Dam og javnaðarmonnum í seg. Enntá ein av sendi- nevndarinnar oddamonnum fór í samråding vid ministeriid, danir og norðmenn um at byggja bryggja. flakavirki saltbingi, goymsl- uhús. a. í Sydhavnen júst soleiðis sum Dam hevði skotið upp. FOROYINGAR, ASGRISKO OG NORÐ- MENN GANGA Í FELAGSSKAP Saman vid folkatingsmonnunum Dam og Poulsen hava Øregaard sum næstformaður GRONLANDSFELAGSINS og felagsins stjóri hannesen samráðst við státsministe- riið og gronlandsdepartementet um úthygg ing av Sydhavnen i felagsskapi við Asgrisko og Norðmenninar Tað sleðiliga er hent. at felagsskapurin er komin í lag, gin við til at staturin er gin játta 2 milliónir til bryggjubygging og útlit er til forovingar fáa til låns til sin part 1,3 milliónir. 800,000 hava teir at seta í sum partapening. orðmenn skulu eisini seta 800.000 í og Aserisko 490.000. Norðmenn og Aserisk skulu framskaffa tilsvarandi pen ing út yvir partapeningin sum førovingar ongatíð. Nú er at Betri er seint enn ynskja, at hetta stórtiltakið má vinna skjót an frama og verða til gagns fyri hin fór ovska Ísskimannin eins og Fórovar i síni heild |- } | TORSHAVNAR LÍKKISTUGOYMSLA | 706 hevur lelefon ni ymisku JACOB (CC. | snikkari prisir JOENSEN FOLKATINGSVALID mini, sum Fólk erundlógartalu hevur hava av staðið í hesum blaði, sæð støðu mína til erundlógina. Tað, sum er heilt avgerandi fyri meg, er, at føroyingar fáa grundlógarrættin, id talan er um: fyrst og fremst, at grundlógin setur tað sum samfelagsins skyldu at leggja allar árar um borð fyri: AT VEITA ØLLUM ILIG KOR, 4T VEITA ØLLUM SOSIALA TRYGD, AT GERA LÆRDOMSMØGULEIKAR IRBEIÐI OG LD VAR EINS FYRI ØLL UTTAN MUN TIT ÞENINGAPUNGIN Onvastadni nivir arbeiðsloysi meiri enn í Førovum. Ongastaðni er tað tí meira neyð- at:fólkið fæ fáa samlelagsins trongt enn í Føroyum, ein erundlógarrætt at til at seta skapandi verk i gongd, so øll ið tey kunnu liva hamp hjálp kunnu láa arbeiði uliga av. Hvat treingja vit ikki til av hjálp og stuð uli til at:fáa tey nútímans for sum Sjúrðar fiskilør. so 200 kol ikki til. leingi fiskimenn enntá betri kunnu láa livilig kor, harðliga trygd berg og fræls og Ox hvussu treingja Vit at vit fáa somu sum danir, so sum arbeiðsloysi er gestur í fátækum heim um. har kona og børn einki hava at liva av. Hvat vilja vit ikki vinna, um okkara fól! kann koma til tann lærdóm og ta venju. sum krevst fyri at kunna gera eitt gott ár heiði fyri ikki bara einstaklingin, men lyr alt fólkið! Grundlógaruppskotið hevur ymist Á bara orindi til ikki hevur Foroyingur av Eg kann neyna: ríkinum nýggjum. sum Forovar, men su mein rætt vísiserundum må vera fyri rætt í Gronlendingar fáa sama aðrir Føroyingar Kvinna kann lika so væl sum maður arva krúnuna. tó skal sonurin Hetta ikki t. d. landstingsformanninum. Men hon g sum ríkisborgarar. Teir faa eins og fólkatingsmenn. ganga fram um kvinnum. reið dótrina. dámar øllum ur kortini atkvøðu fyri grundlógini, tí grund- lógin eisini í hesum er betri enn hin gamla og annars hevur nogv av nýggjum góðum. Valdur (ella 2) rættarríkisum- hoðsmaður(menn). ið skal((skulu) umsjón og eftirlit við øllum embætismonn- um tílíka skipan hava teir í Svøríki. Fólkaatkvøða kann verða um eitt mál, um ein tridingur av fólkatingsmonnum eru i- móti tí og krevja tað til Verða so 30 pst. av fólkinum fyri, fer lógin verður ein hava fólkaatkvøðu. úr gildi. Ognar- og tøkurætturin er í stórum tann sami. men tøkurætturin til almenn endamál er meiri vidgongdur, meðan tokuhåtturin kann legg hann er farin fram eftir ásettum reglum. jast fyri dómstólin at avgera, um Landstingið verður avtikið. Bara eitt ting verður, fólkatingið. Verður óálitisprógv móti rikisstyrinum vid- tikið, skal tað av. Hi ið praksis, men ikki grundlógarsett. Føst uttanrikisnevnd skal Og rikis- stýrið er bundið at samrådast við hana, áðr- sartil hevur hetta ver sita. enn avgerð verður tíkin. Við samtykt av fimm sættapørtum av fålka tinginum kunnu partar av landsins suvereni teti latast heilt ella partvis av hondum ti 1 frama fyri millumlandasamgongur um her mál ella onnur týðandi mál. Rætturin hjá tí einstaka er ógviliga sterkt skrásettur. ókronkiligt. og hann kann ikki takast uttan við lóg og Hansara heim er dót . sjålvand fremst tt Valið er erudlógarval. Men fær erundlógin ikki Ilyrst og 15 pst. av ollum følkinum fyri sær. dettur hon. og hin gamla verður Hetta summit at:tað hendir. Og um valdandi kann henda, or hera ótta fyri so verður. varða lólkatingsmenninir sitandi at rokju daglig sínar fólkatingsmannauppgávur í ti a lívinum. Valið er so statt líkaso nógv eitt vanligt fólkatingsval sum bara eitt erundlógarval. Veljararnir mega ti hava hetta í huga. tá valt verður Allir og óli, sum halda, at ein javnaðar maður er besti umboðsmaður á danatingi eiga tí at:fara á val og hjálpa øllum teimum ið eru Visandi á sjúk og burturstodd at velja javnadarmannapolitikkin — fyri liskimenn og arbeidsmenn vil eg minna fisk menn a endiliga i fáa valt áðrenn teir lara avstað. Hetta ræður eisini og ikki minst um hjá útróðrarmønnum, ið nú fara út fyri eina viku isenn, lavnaðarmenn eru fyri grundlógini, eru fyri samvinnu við danir, fyri ríkisfelagsskapi á tí frælsa grundarlagnum, sum stýrisskipan okkara gevur. Í grundlógartalu mini syrgdi eg fyri, at burturtikin varð allur ivi um, at stýrisskipnanin við lóggávuvaldi botnaði í grundlógini. Annars vísi eg til grein mina um mitt folkatingsmannsarbeidi, Øl, sum ikki eru loysingarfólk, men fyri einum frælsum felagsskapi við danir, eiga i lullum treysti at velja IAVNARPLOKKIN 1953. P. M. Dam. tann Í. maj fotboltlidid í Foroyska Keypmannahavn spældi igjår moti »Kammeraterne« og vunnu vid 5—0, Mannbjorn gjordi øll fimm málini. Dýra bidjudag spældu T.b. og HD. i Ílayn. Javnt 1—1 1. lið. 2 lið {.þ.s tapti 5—1. Ísjár spældu KÍ. móti Ih. í Havn. Bæði liðini hjá K.I vunnu a--2. rr L. Z. ósannur Louis Zachariasen veit, at javnaðarmenn vid P. M. Dam á odda. komu fram vid upp- skotinum um Vinnulánsgrunnin. Men teirra skuldi uppá fyrsta veðratt, og at skip skuldu keyp- ast við fyristodu a skilaneynd. Men so sambandsmonnum til virkisætlan var, at lænt bara verða serliga valdari adrir um, at eini komu sættis saman við Vinnu- lánsgrunnurin skuldi læna uppá annan veð- rætt, tå ið privatir menn ella feløg vildu seta pening til og bankarnir vildu lata lán Hervið var so einki at feld. Men uppá fyrsta veðrætt. sera. Javnaðarmannaætlanin var skip skuldu keypast. landsætlan, soleiðis at So varð løgd ein menn ella feløg í teimum ymsu pørtunum av Føroyum skuldu hava hovi til at fáa lån irå Vinnulánsgrunninum uppá tær av løg- tinginum ásettu treytir. markið Men so Zachariasen, Louis Zacha- komu Vinnulánsgrunnsstýrið hevði sett til 160.000 kr. til tad, at menn hvønn trolara. við S. P. stýrismanni, styðjaður av flokksins Vinnulánsgrunnin og løg- markið 160.000 til keyp av trolar- hendi 5) riassen, sjålvstyri formanni, mannsterkir til tingsmenninir vildu hava flutt upp til 300.000 kr. anum >Barmi<. Sjálvstýrismaðurin S. P. Za- chariassen, ið er sparikassastjóri i Norðoy- Nordoya Spari- kassi vildi lata henda pening gjognum Vinn- um argumenteraði við, at ulånsgrunnin, Soleiðis hendi tað, at sjålvstyrismadurin S. P. Zacariassen, studladur av sjálvstýris fløkksformanninum Louis Zachariassen við trýsti frå samlaða løgtingi. sprongdu tað av Vinnulånsgrunnsstyrinum setta virðismark fyri útláni. Sostatt hevur Louis Zachariassen og sjálv- stýrisflokkurin seinast av øllum rætt til at kasta nakað bråktum, bretskum trolarum nokrum fyri lån til keyp av Læknasamrøoðu Hoydolum sótu tveir læknar og læknastríðið í Klakksvík. teirra var r. hevdi hoyrt skotið. id P. M. hevdi verið vid til at lagt fyri sjúkrahússtjórnina. og spurdi. hvor hesin P, M. Foroyski P. M. sjúkrahússtjórnini. { ppi Ii tosadu um Annar útlendingu um upp Dam Dam var. læknin segði honum politikari og límur í Hann var ikki við á Nic len vitt Nú roknar hann við einum politiskum vinn Dam er fundinum, tá ið Rubek settur. er tí farin í part við Klakksvíking- mø, og um, og tað forbannaða vid honum er. at hann fær alt ígjøgnum. 4. mai 1953 Í | Føroya | — SOSIAL-DEMOKRATUR | | Blaðstjóri VILLI SØRENSEN telf. 672 Postbox 76 Prent: A. OSTER Toll og skattalyftisbrot Allir góðir og ærligir sambands- hvussu sambandsins Kri- og øðrum menn minnast, oddamenn við Jóhann Poulsen, stjan Djurhuus, Iversen sambandsins løgtingsmonnum á odda til seinasta løgtingsval lovaðu veljar- um sínum bæði toll- og skattalætta. Men hesir góðu menn komu so á x ting. Hvat hedi so? Tað brutu lvfti fyrsta. ið hendi. var. at teir sítt at berjast móti folka- flokkinum. avreiddi sambandið til Oc so góvu teir seg at dýkja fólkið undir í skattahækking og tolli. Hvor ikki kjøtinum |. d. eykaskattin uppá 30 minnist við sviðanum i psi.) Men javnaðarmenn mótmæltu og vístu á. hvussu hetta vildi knúska fólk- ið. Oe hvor minnist ikki ta ræðuligu eykatollingina við [5 pst. uppá øll lædi. arbeids- og sjoloy ikki undan- tikid ! Allir teir ærligu sambandsveljarar- nir, i Ovaldu Jóhann Poulsen, Iversen. Kristjan Djurhuus, Andreas Djurhuus (Post) til at berjast ímóti knúgvan av fólkinum í tolli og skatti, kunnu ikki annað enn venda hesum monnum bak- ið. Toll- og skattalyftissvik sambands- ins hevur, sum áður roknað åt, lagt hundraðir av krónum í eykabyrðum á smáfólkið. serliga familjumenn. Eingin má sita heima So væl sum javnadarmadurin er royndur sum umboðsmaður fyri før- oyingar í Danmark, kann eingin før- oyingur forsvara at sita heima tann 7. maj, men skyldar at fara av húsi at velja hann aftur. Velja má ein og hvør sum vil verja fiskimannsins rætt til forskotsrindan og lønjavning. Fr viljin at verja fiskimannin. má hann velja javnaðarflokkin. Javnadarflokkin megu øll velja. ið fiskimannin og allar smáar og veik- ar skipaeigarar. sum nú við stuðuli frá sambandinum og afturhaldinum eru givnir upp til skutil fyri teir stóru við tað. at landsins fiskasøla er avtikin utt nakað er tryggjar fiskimanninum og teim smáu an al sett i staðin. sum og veiku skipseigarunum at fáa selt besta pris, bestu korum og til teirra undir Javnaðarmannauppskotið um hesa tryggjan varð burturvist av andstøðu- monnum javnadarmanna við Jóhann Poulsen á odda. Eik hegnsteyrar Nakrir hegnsteyrar úr eik bíliga til sølu. Þrentsm. v. á. 6