leygardagur 10. juli 1954síða 4

Nr. 28 FØROYA SOSIAL-DEMOKRATUR 10. juli 1954 1.772 de Samfelagsins . . . Frh. av 1. síðu. 11. apríl 1953 verður sagt i Sosialinum í samband vid verkfallid: SSamhaldid millum fiskimenn tykist ongantíð at hava verið dyggari enn nú, og ivaleyst verða teir at vinna sigurin at enda.< Tað stundar móti 19. apríl. Leygardagin 18. apríl 1953 hevur Danbjørg grein í Sosialinum. Har sigur hann millum annað: >Reiðararnir hava havt fund og hava samtykt at biðja fiskimenn um at fara at fiska fyri teir somu sáttmálar, sum vóru í gildi í 1953.« >-... men nú er alt ørðvísi, og tað er javnliga versnað ár undan ári, inntil 1952, ið var tað ringasta árið av øllum.“ >Hava reiðarar einki annað at bjóða fiskimonnum uttan tað, at fara fyri teir sáttmálar, ið vóru í gildi í 1952, so verða skipini liggjandi. 19. apríl 1953. Suanudagin 19. apríl 1953 man til allar tíðir fara at standa sum størsti sorgardagur í fiskimannasøgu Føroya. Fiskimenn stóðu nærum 100 pst. samdir. 3 vikur frammanundan høvdu teir sagt, at teir hildu fast um aðalkrøv síni: bruttosáttmálar fyri allar veiðihættir. Men hvat hendi? Móti allari demokratiskari mannagongd gav Erlendur eftir. Slepti fiskimenn upp á fjall. Sveik øll givin lyfti og noktaði at siga sína støðu. Størsta og frekasta svikið í hesum sáttmála er grein 18, fest á blað av Erlendi Paturssyni sjálvum. Henda svikagreinin sigur: >... VERÐA ALLIR SÁTTMÁLAR MILLUM FELØG- INI GALDANDI TIL 1. JANUAR 1955 ELLA TIL NÝGGIR SÁTTMÁLAR KOMA Í GILDI.“ Hetta er hin størsta og ræðuligasta svikagerð, ið nakrantid er gjørd móti Føroya fiskimonnum, Føroya fólki og Føroya landi. Um henda sáttmála, ið Erlendur lovprísaði í 14. sept. í somu viku, sigur hann millum annað: 3, AV ØLLUM FØROYA FISKIMONNUM VUNNU OLL SINI VERKFALLSKRØV ....« At hetta var lygn, visti Erlendur ivaleyst sjålvur, men hann royndi at sleppa sær undan åbyrgdini vid at blaka mold i eyguni å fiski- monnum. Men hvor einasti fiskimadur og tå fyrst og fremst teir 534 av Føroya fiskimonnum« komu skjótt at ásanna, at so ringum sáttmála høvdu Føroya fiskimenn ongatíð siglt undir áður. Á fiskimannafundinum í Havn í vár ásannaði Erlendur henda veru- leika við hesum orðum: »ØKONOMISKT VARÐ EINKI VUNNIÐ!< Men hevði so frætt mannsevni var í Erlendi, at hann hevði fylgt sínum egnu boðorðum frá 20. mars til fiskimenn, har sagt verður: >AVGERÐIN LIGGUR NU Í TYKKARA HONDUM« so vildi óivað verið annarleiðis vorðið, men tað vildi hann ikki. Nei, MEG og MÍNI orð skulu tit »blytrælir« akta. EG eri hin lærdi maðurin, EG eri bóndasonurin úr Kirkjubø. MÍNI avgerð verða tit at lúta fyri. Nakað annað mátti Erlendur ásanna!. Annar táttur í stríðnum. Fylgjurnar av 19. apríl sáttmálanum máttu einaferð koma. Nú galt fyri Erlend at sleppa burtur úr teimum sum best. Erlendur var ivaleysur í, at fiskimenn, ið als ikki høvdu givið sítt samtykki til 19. apríl sáttmálan, neyvan vildu leggja aftur til havs. Hann segði ti við seg sjálvan: Eitt ORÐ er ikki eitt orð, ein maður er IKKI ein maður.“ Hesin maðurin við hesi stóru og tungu ábyrgdini himpraðist tí ikki við at bróta tann sáttmála, hann sjálvur hevdi undirritað. 19. apríl í 1953 hevði hann hátíðarliga undirskrivað, at sáttmálin skuldi vera galdandi til 1. JANUAR 1955 ella til víðari. Longu fyrst í februar mánaða í 1954 breyt hesin sami maður sítt orð, setti alt rættferðarsinni til viks, legði vertin í, um hansara sgna navn var at finna undir eini hátíðarligari váttan um, at »HESIN SÁTT- MÁLI VERÐUR GALDANDI TIL 1. JANÚAR 1955, ELLA TIL ANNAR SÁTTMÁLI KEMUR Í GILDI.< Fiskimean hvørki kunnu ella vilja liva fyri hungursløn, men veruliga hevði hesin maðurin við síni egnu undirskrift stongt allar hurðar fyri og beinleiðis forðað fiskimonnum at krevja rættvísa løn fyri sítt arbeiði, so ikki konur og børn svøltaðu í hel. At hesin maður var í stórari knipu, er øllum greitt. Hann sá fiskimannafjøldina fyri sær hevja seg sum eitt hav, sum ein øgiligan brotasjógv, ið snøggliga vildi køva og kvala hann og hansara politiska harkalið. Tí breyt hann givin lyfti, undirskriftir og annað tílíkt. Einsamallur verður hann at bera ábyrgdina fyri teimum landsólukk- unum, ið skolað hava inn yvir landið, orsakað av, at hann ikki var mentur og førur fyri at føra fiskimannafjøldina fram til sigur, tá ið tað av sonnum ástóð. Ein kundi tessvegna spurt: er maðurin ørur? Við at kanna spurningin at botni, haldi eg, at skilaloysið og ábyrgd- arloysið hjá hesum manni er so stórt, at hann sjálvkravdur í samfelagsins tænastu átti at latið seg >mentalundirsøkt<, so Føroya fólk kann verða fullvissað um, um tað eru »sålarligir veikleikar« ella beinleiðis politiskur óreinskapur, ið býr aftanfyri hetta fantastiska hasardspælið við Føroya fiskimonnum og føroyska samfelagnum. Áskoðari. Grót og skervur. Øll, ið vilja keypa skerv ella grót eiga at venda sær til kom- munukantórið. Grót og skervur megu verða goldin fyrst, áðrenn tey verða heimtað. Bílstjórar verða ámintir, at teir íkki kunnu heimta grót ella skerv utten við einum lími av vegnevndini ella einum umboðsmanna fyri kommununa. Froðbiar sóknar kommunu Foroya Bjór ØL- og MINERALVATNSVIRKI Citrén sodavatu Appelsin limonada Hindber limonada Jerðber limonada Vanillie limonada Åppolinaris EINAR WAAG, Klakksvík Máltráð 4 FØROYA PILSNAR EKTA MALTØL Telefon 1225 Tórshavn Skipafelagið Feroyar FÆRØSK MARGARINE VITA Ne 1 VITAMINISERET FÆRØSKT PRODUKT FINT PRODUKT FØROYAR Føroya Sjóvátrygging.. telf. 1086 Føroya Vanlukkutrygging telf. 1721 Føroya Kriggstrygging . telf. 1086 Føroya Brunatrygging . telf. 1089 Vit tryggja: ; Bátar - skip - veru - hús - inubågv - ferðagóðs bilar o. a. Feroyingar eiga at tryggja í landsins egnu trygging — TRYGGINGARSAMBANDIÐ |