leygardagur 4. september 1954síða 1

Føroya Sosial-Demokratur FRÆLSI Nr. 35 | Lýsingarprísur fyri mm: 20 eyru á I. síðu, 15 eyru á 3. og 4. síðu JAVNAÐUR BRÓÐURSKAPUR Leygardag 4. sept. 1954 | AN | 27 be Loysing og ikki sjómarkið - tað er endamálið. Javnaðarflokkurin hevur einki ann- að mið í sjómarksmálinum ena at flyta leikir soleiðis, at Føroyingar og (fyrst og fremst fiskimenninir vinna aftur mið og grunnar. Hetta er høvuðstráðurin í einum og hvørjum uppskoti, ið javnaðarmenn seta fram ella eru við øðrum at seta fram til greiðing av sjómarksmálinum. Men so satt sum hetta er grundar- lagið og stødid hjá javnaðarmonnum eru teir ikki og kunnu teir ikkj vera blindir fyri ti, at um løgtingsmenn og Føroyingar í síni heild ikki orka at lyfta málið upp um parta- og stattapoli- tikk og royna at finnast í einari felags- støðu við einum sterkum, viljaføstum andliti úteftir, eru bert smáir møguleik SETTIR LÆRARAR. Haldérsvikarlærarin Ólavur Joensen er settur sum annarlærari å Toftum. Johan Hansen, Skålabotni, fekk aft- ur starv i sama stad. Sum ferdalærari i Nesvik-Saksun er settur Poul E. Petersen, fyrrv. ítrótta- ráðgevari, í Múla Jákup Bærentsen av Sundi og Norðadal-Syðradal Maria Si- vertsen frá Gjógv. Framvegis eru strvin; á Eiði, Kolla- firði, Skopun og Viðareiði ósett. DIMMALÆTTING FER VIÐ ÓSANNINDUM „Dimmalætting hevur neyvan hug- tikið nakrar fyri ruddiliga skriving um mótstøðumenn sínar. Hon er ikki smæ- in at fara burturvið, tá i Shon og henn- ara lið hava rent seg fastan. Eitt nú sum í sjómarksmálinum, har sam- bandsflokkurin hevur >kompromitter- að< seg saman við fólkaflokkinum við at hava gitið handan mistrivningin av einum sjómarksuppskoti sum tað, ið landsstýrið legði fram á tingborð. Tad id er hættisligt í hesum lands- styrisuppskoti, er at trymilamarkid, sum føroyingar ongatíð hava góðkent, nú verður góðtikið av stjórnarflokk- unum. Fyri líkasum at smyrja salvu í sár- ið yvir fyri Føroya fólki loyvir Dimm- Framhald á 2. síðu. > KANN HENDA, Sum kunnugt finnur 14. sept. ikki íka sín í illgitan og ósannindisbriksli. Hansara briksl „at P. M. Dam skal iava lútað fyri boðum niðri frá ella atið støðu sína í sjómarksmálinum upp á fjall fyri pening til sorladar yritøkur á Tvøroyri, tí hann ikki skal tora at fara til vals upp á tær, liggur so lágt, at ein hirðir ikk; at geva tílík- um andsvar. Allir, ið kenna Dam, vita, at óheft- ari maður í føroyskum politikki enn hann finst ikki i Føroyum. Tað er kortini harmiligt at síggja, at Erlendur Paturssonur, sum tó er for- maður F.F.s, skal pipra avspenningi eftir, at tað nú skal fara at bera. so í lag, at A.T. — arbeiðaranna og fiski- tað sum verri er, at hann skal hava ar fyri at vinna fullar sømdir i ti fyri allar føroyingar so tydningarmiklum máli at vinna aftur grunnar og mið okkara. Okkara flokkur var tí saman við sjálvstýrisflokkinum samdir um at royna at finna fram á eitt uppskot, ið kanska kundi samlað allar flokkar. Og hesir báðir samgonguflokkarnir vóru so heppnir at seta eitt tílíkt uppskot fram fyri sjåmarksmålanevndina til umhugsingar. ' Uttan at reypa hugsa vit at vit Framhald á 4. síðu. Føroyskur JAVNAÐAR - MAÐUR í «Den NORDISKE SAMARBEJDSKOMITE » Javnadanflokkurin er bidin um at velja mann i »DEN NORDISKE SAM- ARBEJDSKOMITE«, ið heldur fund í BERGEN fríggjadagin 24. og leyg- ardagin 25. sept. FØROYSKI JAVNAÐARFLOKKURIN. er boðin við til ringfelagsfund ((kon- gres) íslendska javnaðarflokksins. Hes- in fundur verður hildin í Reykjavík í døgunum 18.—21, sept. EINGIN SAMBANDSMAÐUR greiddi atkvøðu fyri uppskotinum á tingi um at varðveita føroyska kola- framleiðslu. Dr.med. Rasmussen helt úti á »Dr, Aleksandrines Hospi- talk eina sera athugaliga røðu um giktsjúkuna í Føroyum sambært sta- tistiska roynd í eini føroyskari bygd. Í hesi bygd vóru um 83 pst. giktsjúk, nógv meiri enn t. d. í Danmark. Doktari Rasmussen mælti heitt fyri at fáa giktheim bygt í Føroyum eins og øll tey amboð, ið tørva fyri at geva giktsjúklingum so góða rekt sum yvir- høvur meguligt.. ASTAR ÓGERÐIR SÍNAR Á FISKI- ANNAFEL E. Patursson leypir sum óður mad- ur á okkum við ósannindisbrigsli. Vit svara honum aftur — avdúka hann. Ikki eitt einasta orð frá okkum eftir fiskimannafelagnum — sjálvandi! Nasadjarvur: og markaleysur í at seta tingini á høvdið sum E. Paturs- sonur er smæist hann ikki við at rópa: teir leggjast á fiskimannalfelagid, tá ið vit siga honum nakrar sannleikar og seta hann upp móti vegginum til and- svar fyr; ábyrgdarleysu støður sínar og ósannindis briksl. Men E Paturssonur skal ikki sleppa at fjala, at hann og bara hann hevur ábyrgd fyri, at fiskimannafelagið hevur mist allar ognir sínar, at hann og bara hann hevur ábyrgd fyri, at fiskimenn taptu verkfallið 1953 og komu undir krypulssáttmálan, hóast sigurin var teimum í hendi, at hann rendi fiskimannin í rot, tí hann fyri at fremja loysingarørskap sín einki vildi hava við teir 700.000 donsku arbeiðarakammirátarnar at gera, at hann við at taka verkfallssigurin úr hondum fiskimanna hevur alla á- byrgdina skuldina, fyri, at fiskimenn flestir mistu várið og meginpartin av sumrinum 1954, og at hann harvið hevur ábyrgdina fyri tað stóra landstap, og tað stóra ar- manna størsta andeilsvirki her á landi —fer i sor og við ti alt tað liðið á Tvøroyri, sum ikki hevur hug at svørja til hansara loysingarørskap. Veit nakar um nakran fakfelagsfor- mann, ið hevu rverið »kyniskari« og óndari móti einum arbeiðaravirki enn Erlendur Paturssonur móti A.T.? Men Erlendur hin gamli, skal ikki vera ov vísur í, at hansara hålsfevning við Jóhan Poulsen, Dimmalætting og aðrar í forfylgingini av fyritøkuni hjá arbeids. og fiskimonnum á Tvøroyri gevur politiskt »bonus«. Kann vera, at >suðurpólseyknevnið< og hin mikla skaðafrøin, verður ein ein politiskur »bummirangur«, Erlen- dur. beiðsloysið millum heimafólkið, ið stóðst av, at meginparturin av skipa- flotanum kom at liggja fyri teymi í vár og út á summarið, at hann veruliga hevur tapt sjálvt verkfallið í ár, um ikki vit her í blað- num, undirtikið av øllum javnaðar- flokkinum høvdu reist og farið í hern- aða fyri at fáa tingið saman fyri at bjarga fiskimannafjøldini at fara til grundar undir hansara ørskapi, at tað var hetta javnaðarmanna til- tak og javnaðarmanna við J. P. Da- vidsen og Øregaard á odda í troðkan á landsstýrið og landsstýrisflokkarnar -— tjóðveldismenninir vóru passivir — tað var hesin ágangur javnaðarmanna og Føroya arbeiðarafelag við javnað- armanninum Magnus Tórsheim á odda, sum gjørdu at skipini komu út aftur og minstalønin varð hækkað. Tessverri kundu javnaðarmenn og Føroya arbeiðarafelag einki gera við at bøta um reiðaranna 100 pst sigur yvir fiskimannafelaginum. le Tað verður heldur ikki at eydnast Paturssyni at fjala og burturbriksla, at hann við at veita reiðarunum 100 pst. sigur og koyra fiskimannafjøldina fyrilitsleyst út í lógloysi, hvarvið spur- ningurin um fiskimannsins tilveran, »eksistensur«, mátti koma á ting, gav afturhaldsflokkunum kjansin til aftan- fyri tað tåverandi ræduliga rumbul at ræna høvuðsvápn arbeiðara og fiski- manna, verkfallsrættin, frá teimum. Javnaðarmenn mótmæltu hesari 6- gerð stjórnarflokkanna, men vóru ov fáir at forða henni. Og tá so er skuldi ið hvussu er ein fiskimannafelagsformadur takkað tei- mum fyri tað. Men tað ger harra Pat- urssonur ikki. Hann kemur tvørtur- ímóti við giftigum spurningum, um javnaðarflokkstingmenninir = kortini ikki mundu vera uppi í hesum ráns- verki. Tá ið ein maður er komin so langt burtur frá øllum sámiligum sum harra Paturssonur er komin her, hevur hann skoið seg burtur úr øllum, ið hevur ferðil av hampadámi yvir sær. Hann hevur sett seg uttanfyri. NÝTT SINNISSJUKRAHUS TIL 150 SJUKLINGAR EISINI NYTT GIKTSJUKRAHUS Harrarnir Marker, inspektørur og Clausen, arkitektur, umbodsmenn fyri sinnissjúkradirektorátið hava verið her uppi fyri at halda fund vid sjúkrahús- stjórnini og myndugleikunum, ið ann- ars hava við sjúkraviðurskifti at gera. Fundar- og vidgerdarevni var fyrstu syftu bygging av einum sinnis- sjúkrahúsi nóg stórt til 150 sinnissjúk. Tað liggur so fyri, at útlit er til, at státurin vil byggja húsið og halda raksturin. Ætlanin er at seta húsið á hædd- ini oman fyri »Dr. Aleks. Hospital«. Ein partur av rakstrinum skal vera fe- lags við driftini av »D, A. H.« Samstundis sum hesir góðu menn eru her til hetta góða endamál, hava vit vitjan av harra Borneman, stjóri fyri >Rigsforeningen for bekæmpelse af astmatiske sygdomme<. = Hansara Fars ørindi eru at samrådast við føroyska giktsjúkrafelagið, ið hevur í umbúna at fáa í lag eitt giktsjúkraheim. Samráðingar fóru fram við sjúkra- hússtýrið um at byggja aftrat >epide- mi-húsinum< úti á sjúkrahúsinum í Havn, Føroyska felagið eigur um 25 túsund kr., >Rigsforeningen vil geva um kr. 30.000, Hesin peningur verður latin til uppíbyggingina. Øll bygging- in er ætlað til kr. 80.000. Vóa er at fáa løgting og statin at skoyta uppí, so byggingin kann verða byrjað við tað sama. Pláss skal vera til 6 giktsjúk og 6 giktsjúkrapatientar á sjúkrahúsinum. Ætlanin er, at >Dr. Aleks. Hospital< skal yvirtaka raksturin við vanligum almennum studningi. Fingið hesi bæði málini framd vildi verið eitt gott sosialt framstig.