leygardagur 19. november 1955síða 1

SOSIALURIN BRØDRALAG FRÆLSI Kravgonga i Havn. Um 10-tidina hósdagin komu 8 fiskifor úr Klakksvík til Havnar við ca. 200 monnum. Flestir vóru úr Klakksvík, men nakað av fólk- inum var vðrum plássum í Norðuroyum og úr Lorvík. Í Havn varð gitt, at teir vóru komnir fyri at forða fyri, at Fisch. Heinesen varð sendur av landinum við Tjaldur. Menninir vóru ógviliga og álvarsamir. Spurdi ein teir um erindi teirra, fekk ein einans eitt svar: Viðurskiftini í Klakksvík eru ótolandi; tey megu lagast soleiðis, at arbeiðsfriður má fáast aftur á plássinum. Ein 5-mannanevnd við Jógvan á Dul sum orðforara hevdi samrødu vid løgmann. Ordførarin setti fram ynski um, at herskipid og donsku politistarnir skuldu fara ur Klakks- vík, og at landsstýrið vidgjørdi semjuna av 9, mai soleiðis, at lik- indi gjørdust fyri at fåa Halvorsen aftur. Løgmadur svaradi, at hann skuldi »yvirveja« åheitan teirra. ur tigandi JAVNADUR Síðani fór nevndin til ríkisum- boðsmannin. Her varð sama ynski sett fram. Ríkisumboðsm. svaraði, at eisini hann ynskti eftir, at Holger Dan- ske og politistarnir kundu fara sum skjótast, men tað fór ikki at bera til, fyrr enn friðarligari varð vorðið í Klakksvík. Svarað honum varð, at tað mátti borið til at havt før- oyskt politi har, og at ófriðurin eina mest at tað vóru danskir politistar, ið har vóru; men hertil svaraði ríkisumboðs- maðurin, at hetta kundi ikki fáast í lag í bræði, tí Føroyar áttu so fáar veruligar politistar. stóð av, Til spurningin um semjuna av 9. mai segði ríkisumboðsmaðurin, at tað var so, at ikki var alt gjørt, ið henda semja ásetti; men tað, ið eftir var, lá ikki innanfyri virkis- øki hansara. Hann lovadi kortini at seta krøv nevndarinnar fram å teim stødum, tey åttu at setast fram. Kl. 6 å kvøldi sigldu båtarnir av aftur Havnini. Sidiligari mannamúgva enn hendan hevur valla áður gingið á Havnar getum. Hvor er sekur í „terrorinum mikla“? Aftursvar til Dagblaðið, ið leggur navngivnar menn undir at vera sekar í miklum brotsgerðum í samband við læknamálið. Dagblaðið (rættari Hákun Djur- huus) sigur bart út, at P. M. Dam og undirritaði eru sekir í ollum tí, sum fram er farið undir lækna- málinum. Hesir báðir eru ikki bert upphavsmenninir, men teir bein- leiðis leiðararnir av »Terrorinum mikla« i Klakksvik. P. M. Dam er sjúkur og lagdur undir knívin niðri í Danmark. Hann fær ikki svarað; men eg fari at loyva mær at svara fyri okkum báðar og orð fyri orð venda øllum hesum grova og freka ósannindavavstrinum aftur, avdúka oll tey miklu svik landsstýris- og legtingsmanna í hesum máli. Aftaná so bønliga at hava biðið um og fingið herskip og politi til landið — og ikki minst nú, tá ið teir hava klagað og fingið øgiligan dóm yvir menn, eru teir vorðnir ræddir, leypa frá ábyrgdini, og ússaligir royna teir at bjarga skinn- inum við smádreingjasnildum: »G60a mamma, tað var ikki eg, men dreingirnir, ið koyrdu meg«… Hetta ber tó ikki til. Sannleika- num og veruleikanum reingja teir ikki. Níðingsgerðir hava verið gjørdar móti Norðoyingum, níð- ingsgerðirnar hava borið ávekst, men níðingsverkið kann og skal ikki tigast burtur. Allraminst kann tað tigast burtur við at koma við ómannsligum briksli móti sakleys- um monnum; ti vit hava hildið og vilja framvegis halda fast um, at teir einastu seku í at læknamálið ikki fyri langari tíð síðan er loyst er landsstýrið, styðjað av sam- bandinum, fólkaflokkinum og tjóð- veldisflokkinum. Hetta kann prógvast — og prógv- ini tróta ikki. Nakað upphav til læknamálið kunnu vit ikki vera. Umborð á læknabátinum >Medicus< hoyrdi eg á fyrsta sinni neynt um hetta mál. Tað var læknin Simonseu, ið nevndi nakað um, at nakrir »ørir« menn høvdu sett eina adressu i gongd f Klakksvik. Hetta var fyrst i januar månadi 1953. Eg gav mær einki far um hetta adressur er jú dagligur kostur hjá okkum Før- oyingum. Hvat við erdamálið adressuni var, fekk eg fyrst at kenna hin 10. mars 1955, tá ið 75 Klakksvíkingar til veruliga steyndu Havnar og g.eiúdu tingmonnum frá | ynskjum Norðoyinga í hesum máli. At hetta vóru moralsk og menn- iskjanslig rættvísisynski mátti hvort hugsandi menniskja ásanna. Men á hesum fundi fekk ein eisini at ásanna, hvussu fólksins kosnu menn tóku ímóti og hverja vælvild teir vísti hesum sámuligu og menniskjansligu ynskjum. Tað vildi verið ein vána sosialistur, ið ikki beinan vegin gekk hesum sosi- rættvísisynski á meti. Tí tóku Einar Waag og Danbjerg Framhald á 4.s. ala eisini Fischer — ein sorgarleikur Fischer Heinesen er dømdur — hesin maðurin, ið ikki hevur gjørt eitt vet meira enn hver einasti Klakksvíkingur í læknamálinum — fekk ikki minni enn 18 mánaða fongsul. Fischer var maðurin, ið fram um allar hvar tað enn galt — sum álvarsliga ráddi monn- um frá at gera nakað, ið var ólóg- ligt. Vit skuldu vinna í lækna- stríðnum, men tað skuldi alt vera ypaa lovens grund<. M. a. er hann demdur fyri at hava verið leiðari hin 27. sept. tá ið sjúkrahússtýrisfundurin var lok- in skuldi Fischer aftur á vanliga arbeiðspláss sítt, men á havnapláss- inum metti honum mannfjeld, ið fregnaði hann, hvat fram var farið á hesum fundi. Ikki ollum dåmdi hetta úrslit, men Fischer bað fólkið, ið har var statt, so bønliga um at halda frið og lova monnunum av stað aftur í ollum góðum. Hetta endurtók hann ferð eftir ferð og gjørdi, hvat hann kundi fyri at fólkið skuldi fara, áður enn hinir komu. Sjálvt um hetta ikki batti, tók Fischer orð síni uppaftur út gjøgn- um vindeygað á politistødini aftaná at hann hevði lisið gerdabékina. Eisini hesa ferð royndi hann heit- hjartaður at fáa fólkið at fara, og sjålvt um tað heldur ikki hjålpti hesa ferð, kom hann út á trapp- una, har hann álvarsliga og í væl- valdum orðum fyri triðji ferð tók hesa somu áheitan uppaftur. Eingin kann tí koma og siga og enn minni døma mannin fyri, at hann ikki av øllum alvi royndi at gera, hvat hann kundi fyri at frið- ur var og at hesir menn sluppu av stað aftur. Ég vil tí fasthalda, at eingin maður er so ósekur í hend- ingunum 27. Heinesen. Ein av teimum, sept. sum Fischer ið vitnaði móti Fischer, var apotekarin Thor- lander. Ég havi lítið at siga um henda mann, men. eg kann ið politist- minnast ta ferðina, tá arnir komu norður higar eltir | NR. 45. LEYGARDAG IN 19. NOVEMBER 1955 28. ÅRG. | møblunum hjá Rubek Nielsen, tå gekk hesin maður norðuri á Stang- arbrúnni og bað fólk um »at give dem lakk — altso nevan á k Um hetta var fyri at stuðla Klakksvíkingar ella fyri at fáa teir í felluna, vitstu vit ikki tá, men nú hava vit fingið prógv fyri tí. Lat okkum tí fáa henda øsingar- mannin av landinum sum skjótast. Klakksvíkingur. Sáttmálatingingar millum fiskimannafeløgini og reið- arafelagið fara fram í hesum deg- um. Fiskimannafeløgini hava sagt sáttmálarnar upp, tí at studnings- lógin viðvíkjandi fiskaprisi fer úr gildi 31. des. í ár. Sama er við teirri minstuløn, legtingið hevur bundið seg til at lata. Samráðingar hava verið í 3 dag- ar: men ígjárkveldið var púra einki úrslit, Umvegis frættist, at uppskot frå Suðuroyar fiskimannaf. um hækkan av kokkalønini ikki varð illa mót- tikið av reiðarunum. Tveir bankar fyri Norðuroyar. 15. november byrjaðu ikki minni enn tveir peningastovnar virki sítt í Klakksvík. Tað eru Sjóvinnubank- in og Feroya Banki, ið hava fingið sær deildir har á plássinum. Deild Sjóvinnubankans nevnist Norðoya Banki, meðan hin bankin nevnist Feroya Banki, Norðoya deild, hes- in banki verður fyribils stjórnaður av Pauli Gaard Hansen úr Havn, meðan Rasmus Olsen er fyribils- stjóri Norðoyar bankans. På given foranledning skal jeg herved henlede opmærksomheden pá, at i henhold til statsministeriets bekendtgørelse af 4. maj 1954 om indkaldelse af færøske pengesedler har de i henhold til midlertidige bestemmelser for Færøerne om sed- delomløb m. v. af 18. december 1940 og senere midlertidige bestem- melser udstedte pengesedler — de såkaldte engelsk-trykte sedler —, ophørt at have gyldighed i omsæt- ningen med udgangen af kalender- året 1954. Sådanne sedler kan dog fortsat indløses af rigsombudsmanden på Færøerne og Danmarks National- bank indtil udgangen af kalender- året 1955. N. Elkær-Hansen. Eitt óskil er farið at vinda upp tá teir stóru bilarnir metast, tá drena teir á seg í Havnini. Tað er, uppá gongubreytina fyri ikki at tarn- ast. Av hesum mundi staðist fólka- skaði mikudagin.