leygardagur 3. desember 1955síða 1

SOSIALURIN BRØDRALAG FRÆLSI JAVNADUR Eigur styrisskipanin at verda broytt? — Tær hendingar, id fram eru farnar í Føroyum seinastu árini, eru slíkar, at allir sum politiska ábyrgd hava, løgtingsmenn ella landsstýrismenn, megu gjølla hava hugsað um, antin styrisskip- anin, sum kom i gildi i 1948, er i lagi, ella hon eigur at verda broytt. Eg var við til at samtykkja stjórnarskipanina og eri fullvisur i, at um hugur var til at liva og virka undir hesi styrisskipan, eins og tad er i hinum nordanlondum, var hon í lagi. Heldur ikki haldi eg, at støða okkara til Danmark eigur at verða broytt: tí hon kann valla vera betri. Tað verður held- ur eingin styrisskipan gjørd av monnum, ið ikki av ábyrgdarleys- um samfelagsfíggindum kann undirgrivin og kollrend, so hon ikki virkar eftir ætlan. Eisini er tað so, at um teir, sum stýra iandi, ikki hava hegni, handalag og skil til at stýra, ja so er eingin stýris- skipan soleiðis vorðin, at kann avbøta vandan og skapa frið í fólkinum. hon Eg ivist ikki i, at størsti part- urin av Føroyingum hevur lítið álit á teimum, sum nú stjórna landi okkara, so tá nógv ikki skriva uppá adressuna, sum nú verður borin í hvørt hús, er tað ikki tí tey halda, at væl er stýrt, men tí tey eru ikki fyri loysing og tí ikki vilja ganga ørindi Erlends. Ársøkin til adressuna er lækna- málið í Klakksvík. Tá tingið kom saman aftaná valið síðsta vetur, hevði eingin flokkur fingið so nógvar tingmenn, at hann einsam- allur kundi skipa landsstýri. Javn- aðarflokkurin bjóðaði tí øllum flokkum til samráðing um skipan av landsstyri, og framlegði upp- skot um samarbeiðis grundarlag. Sum fyrsta punkt í hesum samar- beiðisgrundarlag var loysan av læknamálinum í Klakksvík. At vit settu so nógv inn á at fáa loyst læknamálið tí, at vit vóru greiðir yvir, at fyrr enn hetta mál var loyst, kom ikki at vera poli- tiskur friður. var Tríggjar dagar seinni bjóðaði tjóðveldisflokkurin til fundar um skipan av landastýri, har teir løgdu fram eitt mótuppskot. har teir heilt høvdu strokið loysan av Hetta ikki leysir påstandir, er læknamålinum. agitasjón ella men hetta fyriliggur skriftligt teirra varð handað javnaðarmonn- um gamla sjálvstýri og Kjartan Mohr. Tað er tí heilt villleiðandi, er dokumentarisk Få | ppsk M | | tá tjóðveldisflokkurin krevur val uppå læknamålid, og annad mål av týdningi, ið ósemja hevur verið um, hevur ikki verið fyri á tingi síðan seinasta løgtingsval. Teir flestu Føroyingar munnu tó halda, at meira óhepnir og óhandaligir kunnu menn neyvan vera til at loysa uppgávur teirra, enn teir sum nú stjórna landinum. Hetta geldur øll stórmál, sum frammi hava verið síðani 1951. Maimánaðstreikan og seinri fiski- mannastreikurnar í 1953 og 1954. har landsstýrið lat standa til og einki gjørdi, inntil alt var við at fara um koll. Sjómarksmálið. har teir sendu samrådingarmenn til Bretlands uttan at hava samráðst við avvarandi fakfeløg, gjørdu sáttmála við annað land. sum teir áttu at vita fjøldini av Føroyingum. Og nú seinast læknamálið. Nú var at vænta, at teir menn, sum slíkt handalag hava til at við- gera almenn mál, heilt høvdu mist fólksins álit og ikki vórðu valdir aftur til at umboða fólkið. Men so var ikki. Aftaná øll mistøk, eg her havi neynt, og mong onnur, sum flest allir veljarar vita skil á, hevur verið val, og úrslitið varð, at somu og seinni var ímóti menn vórðu valdir aftur. Hvussu kann hetta bera til? — Kunnu fólk fara á val og fleiri ferðir velja menn aftur, sum í teirra størstu áhugamálum ganga teimum beint ímóti? Ella eru Før- oyingar so hugsjónartrúgvir og flokksbundnir? Tað er hetta, sum hevur við- virkað til, at eg seti fram niðan- fyristandandi til umhugsan møguliga umrøðu: o og Tá stjórnarskipanarmálið var til viðgerðar aftaná kríggið, vóru tingmenn eins og Føroyingar yvir- høvur ógviliga ósamdir um, hvussu støða okkara til Danmark skuldi vera. Men um at tann nýggja stjórnarskipanin átti vera á tey sunnu høvuðssjónar- at mið, sum galda í hinum norðan- londunum, vóru allir samdir um. Í teim londun- skandinavisku um er eitt ábyrgdarstýri ministerium. meirlutan av fólkatinginum aftan- fyri seg, situr tad vanliga val- skeiðið út, men far tað ríkisdagin fer tað 1 #3 Hevur hetta stýrið ímóti sær í tíðandi málum, vanliga frá. . 1 Summi av hesum londum hava havt slik ábyrgdarstýri í 50 år, onnur í meir enn 100 ár, so al fólkið hevur vant seg til hetta styr. islag. 1 Føroyum afturimåti er hetta åbyrgdarstyri bert 7 ára gamalt, og 7 ár er ógviliga stutt tíð til, at ein kann siga nakað av- gerandi um, hvørvítt hesin stýris- háttur er tann rætti, ella hann eig- ur at verða annarleiðis. Mær tykir tó, at hesi sjey, ella ið hvussu er | árini hava skapt slíka øsing og misnøgd millum tey seinastu Føroyingar, og ir, ið ivaleyst eru orsøk til hesa øsing, hava gingið tí stóru fjøld a ltær tingavgerð- av følkinum so nógv ímóti, at mis- | nøgdin og misálitið eru ikki ógrundað. Spurningurin er tí: Hvussu kann hetta rættast? Tað ber ikki til, at hvørja ferð ein tingavgerð gongur einum parti av fólkinum at skulu adressur runt landid vid eftirfylgj- ímóti, so vera sendar andi kravgongum um nýval, tí á tann hátt skapast eingin politisk- ur stabilitetur, ið er neyðugur fyri uppbyggjan og framgongd . Var tað tí ikki betri, um fólkið sjálvt hevði møguligleika fyri at siga seinasta orðið í øllum størri málum, til dømis við eini fólka- atkvøðu? Í núgaldandi styrisskip- an er hesin møguleiki ikki. Men í ti nýggju donsku grundlógini er fastsett, at triðingurin av fólka- kann krevja fólkaat- (Framhald á síðu 4) tinginum NR. 47. LEYGARDAG IN 3. DESEMBER 1955 28. ÅRG. Nytt turkihús á Skála P.f J.F. Kjølbro hevur í umbúna at byggja ógviliga stórt turkikús á Skála. Húsið skal m. á. rúma 2000 tonsum av fiski. Tríggjar verða turkingardeildirnar. Hetta verður valeyst landsins nógv størsta turki- hús. Polarfarið kom eystanífrá miku- dagin við 100 t. Eysturhevdið kom mikudagin við 13000 p. Fór út sunnukveldið. Kampmann í studentafelagnum Keypmannahavn. 14. nov. helt Viggo Kampmann, fíggjarmálaráðharri reðu í feroyska studentafelagnum. Hann talaði 11!/, tíma. Mestiparturin av reðuni snúði seg um Klakksvíkarmálið. Tað var týðiligt, at maðurin hevði lítið álit á landsstýrinum og helt tað hava farið illa fram í hesum máli. M.a. segði hann, at landsstýrið treyðugt vildi ganga við til hatta um sjúkra- hússtýrið kom við í semingina í vár. Upprunaliga hevði hann skotið uppá, at teir åstadarligu myndug- leikarnir skuldu hava eitt orð at siga tá sjúkrahússtýrini vórðu vald, men landsstýrið segði kortanei og harvið mátti tað so vera. Færøernes Realkreditinstitut flutt til Gongina (gamla apotek). Telefon 1870. Vinnulánsgrunnurin | og Valuta- og Prísráð Føroya lutt til Gongina (gamla apotek), Telefon 1878. Skinafelagið Føroyar TELEFON 1225 Tórshavn