leygardagur 28. januar 1956síða 1

| | | p = | SOSIALURIN FRÆLSI Ur tinginum | Havn å Sandi. /. P. Davidsen upplysti at hann fyri nøkrum árum síðani hevdi verið á einum fundi har oll sókn- arstýrini á Sandoynni vóru við, og at har var semja um at havnin skuldi gerast á Sandi. Seinri varð málið kannað av verkfrødingi Ant. Djurhuus, og tær kanningar lógu í landsstýrinum. Eisini varð málið kanna av verkfrødingi Knudsen, so tað sum Sands kommuna nú bad um var, at arbeidi måtti vera byrja. Peningurin var jú jåttadur í síni tíð, og teir stóru havnaplan- írnir vóru nú við at vera úti. Erlendur Patursson helt at dýrt fór at vera at gera havn á Sandi og vísti á hvat verkfroðingur Harry Fonsdal hevði skriva i 1947. Anth. Djurhuus metti 1951 eina havn á Sandi at koma at kosta 1.300.000 og helt hann at henda havn kom at gera lítla nyttu, men ein fram- burður bleiv tað kortini. Poul Petersen helt at tað nú var blivið ein mótasak at taka væl undir eitthvørt uppskot, men ikki bar tó til at gera sammeting við tey góðu kyrruplássini. Í kyrrupláss- unum betalir havnin sjálv kommun- unnar part, men á Sandi skulu skattaborgararnir gjalda. Tað sum í 1951 var mett til 1,3 mill. er nógv hægri í dag og hann helt seg ikki kunna ganga við til at leggja 3/, mill. á sandingar, tí einki fyri- lá hvørvitt staturin vildi vera við. Davidsen segði seg vera fullviss- an um, at um legtingi játtaði helvt- ina vildi staturin ivaleyst gjalda helvtina av kommununnar parti. Málið varð beint í figgjarnevndina. Skreiðing. Fleiri skaðar eru hendir av skreiðing og av, at børn heingja seg uppí bilarnar í hálkuni. Í lýsing í blaðnum í dag ger politi- meistarin kunnugt, hvar loyvt er at skreiða í Havnini, og verður tað álagt børnum (og vaksnum, sjálv- sagt) ikki at skreiða aðrastaðni í Havnini, enn her verður givið loyvi til. Hetta lovið er gjørt sum ein roynd og er bert galdandi fyri- bils. Sjálvsagt megu børn og ung- dómurin fáa loyvi at skreiða einhvørs staðni; men tað ber ikki til, at skreitt verður um allan býin sum best ber til, tað er alt ov hættisligt — fyrst og fremst fyri tey sjálvi, ið skreiða men eisini fyri øll onnur. Tað hevur stóran týdning fyri JAVNAÐUR íbúgvararnar sum heild, at tey ið skreiða, halda seg á teim økj- unum, sum lýsingin loyvir teim- um, og tað ræður um, at foreldur innprenta børnunum einans at skreiða á hesum økjum, og fram um alt annað, at børnini leggja av hin ræðuliga ósið at heingja seg uppí bilarnar. = SKAÐAR Í hesum kavanum eru hendir skaðar av skreiðing, bæði í Havn og suðuri í Vági. Børn eru komin undir bilar og hava fingið mein, ið kanska koma at merkja tey fyri lívið. Slíkir skaðar henda alt ov ofta í okkara lítla samfelag, og teir kundu kanska verið færri, um børnini vóru meira ansin og hoyri- lig, so ikki varð skreitt aðra staðni enn har, id ikki var vandi fyri hond, ið hvussu er hvat bilum við- víkur. Men sjálvsagt kann fólk fáa mein av skreiðing, sjálvt um tey ikki renna seg beint á ein bil. — Miðvikudagin breyt ein ungur Havnarmaður beinið. Hann hevði staðið á skí úti í haganum. Ein annar ungur maður breyt sær skøvningin. Hetta eru tó ikki allir teir skað- ar, ið hendir eru í hesum kav- anum; frætt er frá fleiri øðrum skaðatilburðum, sjálvt um teir ikki allir eru so týðandi. Úr Hvalba. Í seinastu viku vóru tveir sókn- arstýrislimir í Havn og samrádd- ust við landsstýrið um at fáa pening til framhald av byggjan av teirri bryggju, ið varð byrjað at gera í 1947, og sum ikki er so mikið útbygd enn, at miðal stór skip kunnu liggja trygg við hana og ferma, T. d. eitt so lítið skip sum Smiril liggur heilt illa við, uttan so er, at tað er gott og væl hálvfløddur sjógvur. Og nú skriva vit 1956. Men okkara sóknarstýr- islimir komu aftur sum av torv- heiðum. Landsstýrið hevði allar umberingar — og ikki var annað væntandi, tí tað vóru Hvalbingar. Eisini sigast okkara umbods- menn at hava havt ta nógv umtal- aðu tunel á orði, sum skal gera tað møguligt at fáa samband við Tvøroyri, men eisini tað var líka so ógjørligt, sum at flyta Hvalba norður til Hattarvíkar. Men Hval- bingar hava eisini fyri langt síð- ani gjørt sær tað greitt, at ikki fæst eitt einasta oyra til nakað slag her í bygdini, so leingi sum hetta landsstýri situr. Tað skal tó í hesum tíðindabrævi viðmerkjast, ST ——— | skipingarhavn, BRØDRALAG NR. 4 | LEYGARDAGIN 28. JANUAR 1956 29. ÁRG. Studningsveitan, fiskaprisur og radiostød. Vil Sosialurin gera so væl at hýsa mær hesum: Væl kann tað vera, at vit van- ligu fiskimenn ikki hava skilt væl reglugerðina fyri studningsveitan til heimaróður; men eitt er vist, at fiskimenn eru vónsviknir av tí við- bótargaldan, ið til. heimaútróður verður útgoldin í hesum døgum. Viðbótin gav lyfti um so og so mong oyru í studningi, antin fisk- urin skuldi vera avhøvdaður ella ikki, tað minnist meg einki standa í reglugerðini um. Hvat landsstýr- ið skilir við rundan fisk, so letur tað til, at rundur fiskur ikki skal hava høvd. Rundur fiskur merkir millum fiskimenn at hann ikki er flaktur! Óflaktur fiskur, annaðhvørt hann hevur høvd og rygg ella bert rygg, merkir rundan fisk. Ofta verður sagt millum fiskimenn: vit lata bøllugt, hetta verður sagt, um so høvdið er á. Bøllutur fiskur, má eg hugsa mær, er tað sama sum rundur fiskur; tað er bert tað, at hann er ikki flaktur, og tí er hann í rund- um sniðri, og um tú sker høvdið av honum, er hann líka rundur fyri tað. Landsstýrið skal ikki hava ótøkk frá mær, tá teir hugsaðu um okk- um útróðramenn við eini prísvið- bót; men teir høgu harrar skuldu bart havt latið lýsingina av reglu- gerðini verið púra týðuliga og greiða og latið okkum vitað, at tá t. d. plássið lá yvir 10 km frá av- var viðbótin 5 oyru kg fyri fisk avhøvdaðan latin við ryggi, so vildu vit betur skilt, hvat vit kundu væntað okkum í årsliti av prísviðbótini. Ogviliga rak er hendan viðbót; men betur er hon enn eingin. Var einki, so vildi bensinprísurin verið ein nívandi byrða fyri útróðrar- at hin stóra framleiðslubygdin Hvalba ikki skal kunna hava ella fáa frægari havnaviðurskifti, enn tey, sum eru. Nýggjur stjóri er settur við R. K. frá 1. febr., og er tað Høgni Jespersen úr Hvalba; hann er 6. stjórin, síðani kola- sølan varð stovnað í 1942. Tríggj- ar umsóknir vóru innkomnar, hin- báðar úr Havn og av Tvoroyri, Kavin, id ligid hevur nå i fleiri dagar, er nú so nógvur, at ikki er møguligt at koyra til kolanámini, uttan at skumpað verður, ar vóru Tíðindamaður. mannin, ogeisini bensintollurin — ein ógviliga órættvísur skattur. Betur er ill hurð fyri gátt enn eingin, og so er tað við prísvið- bótini. Landsstýri og løgting eiga tøkk fyri tað, teir gjørdu her; men ein onnur søk er óloyst enn í dag, og tað er fiskaprísurin hjá útróðr- armanninum í Føroyum. Fiskaprisurin er ógviliga ójavn- ur. Eg veit, hann er 40 oyru kg á summum plássum, og hann er vist, har hann er hægstur, í minsta lagi 55 oyru kg á øðrum plássum. Hetta er 15 oyru kg á mun. So- statt kostar ein vekt a 100 kg 15 kr. meiri fyri summar útróðrar- menn enn fyri aðrar. Tað er sjálvandi, at fiskurin má vera bíligari innkeyptur á plássi, har salt frá keypstaðnum má fer- ast til. og har fiskurin má flytast frá smáplássi til avskipingarhavn, fraktin og lossingin er ógviliga dýrgalt fyri innkeypara á smá- plássi, og hetta førur við sær, at útróðrarmaðurin á smáplássinum fær munandi minni fyri sama ar- beiði sum útróðramaðurin á stór- plássinum. Eingin kann siga hand- ilsmannin illan fyri tað, at hann má rokna við útreiðslum, ið stand- ast av at keypa fisk einar 10 km og meiri frá avskipingarhavnini. Hvussu stórar hesar útreiðslurnar eru, er mær ikki heilt greitt; men skal handilsmaðurin lata t. d. 1 kr. í farmagjald fyri hvønn fiska- pakka, hann hevur at føra til av- skipingarhavnina, so eru har í frakt 2 oyru av hvørjum kg í salt- fiski, og hartil kemur so lossing bæði úr og í, og sum áður nevnt farmagjald og lossing av salti. Hesar eykaútreiðslur gera tað, at útróðrarmenn á smáplássunum altíð fáa skerdan lut, fáa eini 10 til 15 oyru kg minni fiskaprís í okkara lítla landi; tað er ikki eggjandi fyri teir menn, ið tann minsta prísin fáa; men beinleiðis er tað møguligt, at hetta kann ikki vera øðrvísi; men eitt er so, sum kann verða gjørt, um frísinni og hjartalag er til tess, og tað er, at okkara løgting og landsstýri skip- ar so fyri, at viðbótin til hesi pláss verður sett soleiðis, at tað er ein javnur prísur fyri fiskin hjá øllum útróðrarmonnum í okkara Føroya landi. Hetta er ikki torført at fyri- mær at bera Prísásetingar- skipa, og loyvi eg uppskot: nevndin setur ráfiskaprísin og saltfiskaprísin á, Innkeypari, ið hevur haft undirskot, skal hava rætt at sýna roknskap sín fyri landsstýrinum, sum gevur honum ; Framhald á 4. s. fram í eins