leygardagur 18. februar 1956síða 1

SRS SO Se Pe ÉÉ[[|[UUEUO— SOSIALURIN FRÆLSI JAVNADUR Studningur til útróðramenn Løgin um studning til útróðra- | menn hevur verid til vidgerdar å tingi. Fíggjarnevndin, ið hevur havt hana til umhugsunnar, legði nú ein dagin fram støðu sína. — Allir fíggjarneyndarlimirnir uttan P. M. Dam fyri javnaðar- flokkin vórðu vorðnir samdir um at broyta hana soleiðis, at hon bara skuldi galda fyri opnar bátar og ikki sum í fjør fyri øll før, ið dríva útróður við Føroyar. Øregaard, Dam o. fl. vóru ímóti hesum afturstigi fyri fiskimenn og løgdu fram fylgjandi broytingar- uppskot: 1. fS 1 verður »2 oyru« broytt til »5 oyru«. 2. fS 1 gongur orðið »opnum« Út.< Við framløguni av hesum broyt- ingaruppskoti helt Øregaard fyri: Studningslógin hevur virkað ógreið. Tað er heldur ikki so løg- ið, tí hon varð gjørd í skundi í Meg og okkum javnaðarmonn- um undrar støðuna hjá tingmonn- um yvirfyri fiskimonnum, ið reka útróður við Føroyar. Tað skuldi verið so sjálvfylgju- ligt, at útróðraménninir vórðu stuðlaðir. Teir áttu ikki at verðið gloymdir, tá ið studningsmálini til fiskivinnuna vóru viðgjørd. Men tað er sum fiskimenn ongar tals- menn hava í hinu mflokkunum á tingi. Men eg havi ongatíð havt álit á tingmonum, tá ið talan hev- ur verið um fiskimenn. Nú, tå ið uppskot liggur frammi um at veita útróðrarmanninum bara 5 oyru uppá kg, er stemningurin dapur og »dyster« — tað er sum toran skal sláa niður. Tað var mikið stríð, tá ið javn- aðarmenn komu fram við upp- skotinum um minstuløn til fiski- menn. Okkara krav var ikki framt til fullna. Men nakað varð vunnið at enda. 800 kr. vóru vit komnir upp í. Men so hendir tað merki- liga, at fiskimannafelagsforsprák- ararnir koma sjálvir við uppskoti um at lækka minstulønina niður í 650 kr. Hetta bakkastið hevur kostað fiskimanninum nógv hundrað túsund! Tað er ófatuligt, at stórur orða- dráttur skal standast um at veita fiskimanninum 1 oyra uppá pund- id — 21/4 oyra, skilji eg, at menn ikki vilja hoyra talan um. Men samstundis eru menn dystinfúsir at veita reiðarunum 50 oyru kg fyri stóran Suðurlandsfisk. Verður hetta beskedna uppskot- ið framt, siga mótstøðumenninir, Í | | | útróðr verður talan um astronomisk tøl. Men at veita fleiri hundrað túsund í studningi til hundraðtúsundtals- menninar, halda teir einki vera at tala um...... Er nakað tarið í tingmonnum, vilja teir atkvøðu fyri okkara broytingaruppskoti.« Langur orðadráttur varð spunn- in millum Øregaard, Davidsen og P. M. Dam 6drumegin og Iversen, Hanus við Høgadalsá og A. Djur- huus hinumegin. Men úrslitið varð tað, at broyt- ingaruppskotið um at veita øllum studning fall við tað, at bara 8 greiddu atkvøðu fyri tí. greiða Ymist Frodbiar javnadarfelag og hitt sosialistiska ungmannafelagið á Tvøroyri hildu føstulávintsveitslu leygarkvøldið 11. í. h. Um 250 luttóku. Veitslan var sera góð við sterkum sosialistiskum hýri. Um 50 menn arbeiða í kola- náminum í Rangabotni. Úrtøkan er nú reiðiliga góð, ríður um góða dagløn fyri mannin. Hon hevur leingi ligið væl undir. Útróðurin í Suðuroy e rgóður. Flakavirkið á Tvøroyri er í trupulleikum. Talan er um sølu til danskt felag. N. J. Mortensen á Tvøroyri og Dahl á Gørðum í Vági skulu keypa hvør sín trolara av teimum 4 týsku, ið hava verið í útboði. D. Niclasen í Seyrvági og Poul Hansen í Havn skulu hava hinar báðar. Realkreditstovnurin og lands- stýrið søgdu, áðrenn hálvttalað varð orðið, ja til umsók um lán til hesar menn. Vestmenningar hava keypt trol- ara á somu stødd sum Fiskanes. Eisini teir hava fingið lánlyfti frá realkreditstovninum og studnings- lyfti frá landsstýrinum. Erlendur Patursson er aftur- komin úr Noregi. Hann hevur samráðst, siga menn, um manna- gongdina, ið nýtt skal verða fyri at taka Føroyar, Arbeiðsloysis- studningur Hungur er hart sverð; men í øllum framkomnum londum, ser- stakliga Nordanlondum (Føroyar sjålvandi undantiknar) ve.dur al- mikið gjørt fyri tey arbeiðsleysu. Tey skulu ikki kenna seg sum út- skotin av samfelagnum, sjálvt um teimum ikki unnist ein arbeiðs- BROÐRALAG Em dagur, og sjálvt um hitt kapita- listiska arbeiðslagið ikki er ført fyri, og í mongum forum ikki vil, veita arbeiði til allar arbeidsførar hendur. Arbeiðarar í hesum londum eru arbeiðsloysistryggjaðir. Í Dan- mark eru umleið 50 pst. av ollum arbeiðarum tryggjaðir, í Noreg 67 pst. og Svøriki 43 pst. Tryggingar- peningurin verður goldin av teim- um tryggjaðu sjálvum, arbeiðsgev- arunum og tí almenna. Hesi gjøld falla nakað soleiðis: (Roknað verð- ur við manni, ið hevur fingið ein- ar 300 kr. útgoldnar). Av hesum hevur hin tryggjaði sjálvur goldið 132 kr., arbeiðsgevarin 18 kr. og hitt almenna slakar 150 kr. Á henda hátt er tað gjørligt hjá einum arbeiðsleysum at halda versta trotinum burtur, soleiðis at kona og born kunnu liva — um enn við stórum sparsemi — hóast hin ó- hugnaliga arbeiðsloysiságangin, ið | me ——… NR. 7. LEYGARDAGIN 18. FEBRUAR 1956 29. ÅRG. Beina kós! Vanligt hevur verið, at »tunnu- fiskurin til Brasiliu hevur verið sendur til Noregs, har hann hevur verið umlastaður í norsk skip, ið røkja Brasiliusiglingina. Í hesum døgum verður fyrsta royndin gjørd at senda fiskin bein- leiðis úr Feroyum til Brasilju. Tað er Martin S, ið fara skal yvir við 19000 tunnum. Hann fermur nú í Suðuroy og væntast at fara úr Føroyum hósdagin. er ein av mannaættarinnar størstu forbannilsum — men ein sjålvsøgd og fullkomuliga náttúrlig frukt í hinum kapitalistiska samfelagnum. Arbeiðsloysið kann ikki rekast burtur uttan í einum sosialistiskum samfelag — tað er og verður 6gjørligt. Havnar Arbeidskvinnufelag 20 år 16. februar vard Havnar Ar- beidskvinnufelag 20 år. Fyrsti formadur — um ein kann taka so til var Tora Poulsen, men hon sat bert Í år, so varð Andrea Árting vald. Hon hevur nú stjórnað felagnum í 19 ár, og var | afturvald á aðalfundinum, ið hildin varð stovningardagin. 20-åra dagurin varð hildin við aðalfundi og veitslu. Einir 60 limir vóru samankomnir, og stovnari felagsins, N. A. Eidesgaard, var við sum einasta mannfólk. Úr Suðuroy Sunnudagin vóru 80 ár, síðan Fámjins kirkja varð vígd av sóknar- prestinum Carl Fr. Nielsen, og varð tí hildin minnisgudstænasta henda dag Vilhelm, ið hevði eina sera vakra og hjartagríp- av sóknarprestinum É, andi minnisprædiku. Á Tvøroyri er nógvur fiskur komin á land í seinastu viku, og keypir N. J. Mortensen mesta partin av fiskinum. Flakavirkið er steðgað fyribils at framleiða fiskafløk. Tað hevur verið í umbúnað at leiga flakavirkið til danskt felag; men hesin leigu- (ella sølu-) sáttmálin er ikki komin í lag enn. N. J. Mortensen hevur gjørt útlegg i flakavirkinum uppá kr. 4500, Veðrið hevur verið sera gott í sein- astuni, og hevur tí verið roynt dúgliga eftir fiski frá ymsum bygdum, og tað hevur eisini víst seg at vera nógvur fiskur til, T. d. vóru Sandvíkingar úti i seinastu viku, og fiskaðu teir framúr væl — um 30 sentnar á bát. Hvalbing- ar vóru føstulávints sunnudag í Sand- vík og dansaðu. Hvalbingar dríva alsamt á kolið, og verður væl av koli avskipað, tá ið veðurlíkindi eru til tað. T.d. 630 tons avskipað í seinastu viku. ikki so væl fyri koli sum vanligt, og eisini er vóru standa tíverri Kolanåmini fryktandi fyri, at stedgur kemur í ar- beidid orsakad av, at eingi props eru til at halda minunum vid, og nær nøkur koma aftur, er Hvalbingum ókunnugt. Tað er landsstýrið, sum syrgir fyri keypinum, og sum vituligt er, arbeiðir tað bæði skjótt og væl. Dj. Dagligt breyð skatta- frítt. Um ein vil fremja vælferð fólks- ins og ríkidomi samfelagsins eigur ein ikki at leggja skatt á fram- leiðsluna av kapitalinum, men tvørt- urímóti tå ið kapitalurin verður brúktur, t. v. s. fyrst og fremst skal luksusbrúkið verða nógv skattað. Á henda hátt kundi skatt- urin verið munandi rættvisgjørdur. Hver familja skuldi tá átt rætt til at drigið frá tað í sjálvuppgávuni, ið neyðugt er at liva av, men sjálvandi má ein her fyrst kanna eftir støddini á familjuni og hvussu peningurin verður vunnin. Neyðugt vildi tá verið at lagt ein hægri skatt á munin millum hitt skatta- fría forbrúkið og tað veruligu inn- tøkuna, men hetta vildi tó í øllum forum komið øllum teimum smærru inntøkunum til góðar og verið ein ovurstórur lætti hjá teirri breiðu fjøldini. Í Funningsfirði hava menn fingið nakað av sild, men smátt slag er.