leygardagur 4. mai 1957síða 4

f ni Sú Fólkatingss. ... Framhildið frå 1. s. sjálvar. Tað var stívliga okkara partur í mun til fólkatalið. Okk- um skuldi soleiðis ikki lutast nakr an part í hesum grunni. Og hitt fyrsta uppskotið hevði heldur einki um, at tað úr honum skuldi kunna lænast til foroyingar. Men við tað, at hin gamli >er- hvervslånefonden«, ið varð av- tikin, tá ið marshallpeningurin kom, hevdi eisini lænt til foroy- ingar, og við tað, at allur okkara marshallpeningur var settur til bygging av elverkum, havnum og ðrum, og vit soleiðis sjálvir ikki kundu seta á stovn ein vinnuláns- grunn av okkara marshallpeningi, fór eg sum fólkatingsmaður til javnaðarmenn og formenninar í hinum flokkunum á fólkatingi og legði fyri teir, at vit við avtøkuni av gamla »erhvervslånefonden« komu at missa ein finansierings- stovn fyri okkara ídnað uttan at vera førir tå í løtuni at seta nakað ístaðin. Hetta kom at vera meint, tí vit settu stórar vónir til upp- byggjan av einum ídnaði heima hjá okkum. Teir — allir flokkar á fólka- tingi gingu so við til at seta fram eitt broytingaruppskot um, at lógin, hóast her var talan um bara danskan marshallpening, skuldi eisini galda fyri Foroyar. Og hon hevur gjørt mikið gagn? Z O * Tað kunnu í lavnarmenn siga. hvort fall Hetta stóra stásiliga virkið, sum fekk stórt lán úr Flestu nýggju frystivirkini og virkjum eru eitur Bacalao, lesum grunni. urkihúsini og 10pur av eðrum vorðin til við lánum úr honum. Tú heldur so statt, at við tað, at tå vert fólkatingsmaður, kom tað í lag, at den« kom eisini at galda fyri >Erhvervslánefon- Føroyar? Ja. Og tað eri eg glaður yvir og taki sum eitt domi um, hvat gagn ein fólkatingsmaður kann gera. Men var ikki eisini Th. Petersen fólkatingsmaður tá? Jú, men hann motti so sjáld- an á tingi. Og tá ið hann metti. hevði hann ikki júst uppbygging- arørindi. Endurnýggjan av skipaflotanum. Tú hevur ofta hildið roðu í fólkatinginum um endurnýggjan av okkara fiskiflota, Hvussu held- ur tú liggur á fólkatingsmonn- um her? Fólkatingið hevur annað- hvort beinleiðis ella igjøgnum »finansudvalget« ella igjøgnum 8) »nationalbankan« ikki gjørt so lítið til stuðuls av endurný IS 93 av skipaflotanum. Men sum av mær fleiri ferdir hildið fram tørvar, at fólkatingið tekur nógv stórligari til. At fáa tað til tað verður ein høvudsupp- gávan hjá komandi fólkatings- monnum. rgjan, Realkreditstovnurin. — Kanst tú nevna okkum nøk- ur dømi um praktiskt úrslit? — Realkreditstovnurin eigur kanska fyrstur at verða neyndur. Hann er vorðin til við samráðing- um millum landsstýrið, menn frá nationalbankanum,og her er fyrst og fremst at nevna Føroya vinin bankastjóra Meiner, avvarandi ministarar, fyrst og fremst finans ministara Kampmann, ministeriis embætismenn og fólkatingsmenn- inar, áðrenn hann kom á fólka- ting og løgting til endaliga sam- tykt. 15% statslån til skipabygging og skipakeyp. Sum eitt lið í realkreditstovn- sins virki er at nevna fólkating- sins samtykt av 157's lánilógini til nýggj skip. Henda seinastnevnda lógin varð samtykt av ollum flokkum uttan rætstatsflokk- 3 ti konservativa os 5 inum. Heldur tú, útlit er fyri, at stat- urin fer longri enn hann er farin við hesum lógum og teimum til- tokum, hann letur nationalbankan gera, tå ið á stendur sum t. d. nú við Sjóvinnubankanum, hvala- veidifelaginum o. s. fr. Sum svar uppá okkara førov- sku fólkatingsmanna talur fyri. at staturin må fara enn longri vid figgjarligum tiltøkum til frama fyri fiskivinnuna, fyrst og fremst fyri endurnyggjan av skipaflota okkara, hava bædi statsministarin og finansministarin sagt, at teir eru greiðir yvir, hvussu átrokandi tað er fyri okkum at fáa skipa- flotan ministeriið er fúst til at gera sítt allrabesta fyri at hjálpa okkum út yvir tað, ið gjort er. Ég ivist so statt ikki i, at um endurnýggjaðan, og at javnaðarmenn koma aftur til maktina, vilja teir dugna skipa- málinum so langt, sum teir kunnu vinna ein meirluta við sær. Tá ið vit taka teir konservativu og rætt- statsmenninar frå, sum av »prin- cipiellum< grundum eru ímóti statsfinansiering, men sum kortini siga seg vilja dugna skipabygging armålinum á annan hátt. haldi eg. kunnu t at vit rokna vid, at teir radikalu, vinstru og kommunistar eru fåsir at ganga okkara finan- steringartrongd nóg langt á meti. Ég haldi hetta, serliga um vit frå løgtingsins síðu gera tað, ið vil evna. frbeidsstødan hjá fólkatings- monnunum. — Heldur tå at arbeiðslagið og stødan hjá folkatingsmonnunum annars liggur væl fyri at fremja áhugamál foroyinga á danatingi og millum danir í síni heild? — Tað haldi eg. Við dagliga at vera millum fólkatingsmenn- inar og ráðharrarnar hevur ein foroyskur fólkatingsmaður høvi at koma á tal við hesar menn undir serliga góðum líkindum. — Her aftrat kemur, at ein føroyskur fólkatingsmaður, vanliga kemur í tær nevndir, ið valdar verða at viðgera foroyskar spurningar. Tað er ein flokkssamtykt, at eg verði ordførari í ellum føroyskum spurningum og verði valdur í allar nevndir, ið viðgera føroysk athugamál. Nokur úrslit av fålkatryggings- starvinum. — Nú hevur tú verið fólka- tingsmaður síðani 1948. Kanst tú nevna okkum nøkur av teimum málum, ið tú hevur arbeitt fyri og verið við til at framt? — Gaman í. Her er fyrst at nevna: Hin nýggja stýrisskipanin, ið er at kalla ein avskrift av javnaðar- flokksins frælsisbrævi dana og føroyinga millum. vina- og Ellisrentu- og avlamisrentulóg- in og lógin um forsorg fyri fólki í heimarøkt. Seinri fólkatryggingarlógin, ið kann setast í gildi í Foroyum. Læraraloningarlógin, ið javn- setti foroyskar lærarar við dansk- ar. Lógin um realkreditstovnin. lán til skipa- bygging til føroyingar. Login um 45% Málið um endurreising av Sjó- vinnubankanum. Skipan av inum til Føroyar. Skipan av studningi og lagalig- um lånum frå stati til SEV. Skipan av 3 millióna statslåni marshallstudning- til Skipafelagid Føroyar. Fremjan av hesum máli hugsi eg, at stjóri felagsins vil ásanna ikki í so lítlan mun var knýtt til ta støðu, ið javn aðarflokkurin á fólkatingi við til- mæli frá følkatings- manni tók. Hetta var eitt av teim- um málum, sum tað var gott fyri, mær sum at foroyskur fólkatingsmaður tá vóru undirskrivaði og Th. Pe- tersen fólkatingsmenn hevdi høvi til at tala å flokksfundi tilfelli hjá flokkinum á fólkatingi. og í hesum stersta Tad eru so aðrar lógir og onnur mål, sum eru meiri aflurgangarar enn nýskapanir. Men vit lata so lað liggja fyri hesa ferð. Allan landgrunnin Frh. av s. 3 okkara egnu og annara landa skipum ialt um 60.000 tons av bøllutum fiski av grunnum okkara. Írásogn verður veitt av Hetta sigst sambært útsogn an konu 10.000 tons minni enn teim somu monnunum at vera um føroyska fiskivinnan er í bøllut- um liki i dag, samanlagt frå øllum teim fjaru og næru fiskileidum, vit royna. Fingu vit øl] tey 60.000 tonsini, sum okkara grunnar kunnu geva, vildu tey, veidd vid biligari skip- um og ódýrari útgerð givið fiski- manninum og útgerðarmanninum meiri í útbýti enn 60.000 tons av bøllutum fiski veidd við ovurdýrum skipum á fjarløgdum fiskimiðum. Hetta er skiligt. Men vildi útbýtið verið so stórt geva, til fólkið sum tey hundradtusund tonsini av bøllutum fiski, ið nå verda veidd, geva? Og hvussu verdur hjå okkum, tå ið fólkið tví-, trý- og fýra, ja, fimmfaldast; tá ið talan verður um 60.000, 90.000, 120.000, 150.000 o. s. fr. íbúgvar her á landi? Verða ikki tá okkara grunnar ov smáir og nógv ov fiskafátækir? Eru vit íkki tá menn at kasta okkum á aðrar inntøku- og ar- beiðsbógvar, verður ov trongligt hjá komandi ættarliðum. Vit kunnu ikki blunda, vera menn at síggja og meta fylgj- men urnar ella umstødurnar við tílík- um veruleikum. Vit tað, um vit ikki skulu svíkja fram- fólks og lands og vit megu sakliga og megu gera tíðar áhugamá okkara róliga taka ella viðganga fylgj- urnar av leirra niðurstøðu, vit koma til. Eg persónliga eri komin til ta niðurstøðu, at tað er eitt av týdningarmestu lívsmálum okkara at vit vinna allan landgrunn okkara, men vit mega ikki sam- stundis missa okkara saman við grønlendingum og dønum í dag ognada veiðirætt í Grønlandi og á donskum sjóoki. Her skulu ikki bara liva 20— 30.000 menniskju. fleiri hundrað túsund, ið skjótt kann men verða talan um, um fólkið heldur við at nørast so kraftiga, sum tað hevur gjørt í okkara dogum. Tjóðveldisflokksins støda er av teirri náttúru, at hon ber í sær skerjan av fólksins vakstralíkind- um her á landi. Tjóðveldisflokk- urin dugir tí ikki at loysa sjó- marksmálið. Samband- og fólkaflokksins støda og atburður í sjómarksmál- inum hava verið tílík mistøk. tilik haftlegging .av Foroya fólki, at hesir flokkar hava mist rættin at tala fyri foroyingar í hesum álvarsmáli. jar naðarflokk sins stoða og gamla sjálvstýrisins vid Kallsoy er hin einasta stødan i sjómarks- málinum, sum licgur í samljóði og beinleiðis á takinum við fólk- landsir S livs- sins og sannu interessur. Tað eru bara tær nersónligu at- kvoðurnar, ið avgera hvor á list- anum kemur inn, um listin fær mann, Listastemmurnar telja bara ímóti mótstoðumannalistunum. ysing Foreldur ella verjar, ið hava bern, sum tey ætla at lata ganga í Tórs- havnar kommunuskúla í komandi skúlaári, verða biðin um at siga frá í skúlanum mánadagin og týsdagin hin 6. og 7. maí millum kl. 16 og 18. Børn úr ødrum skúlum, sum ætla sær í kommunuskúlan aftaná summ- arfrítíðina, eiga at siga frá um somu tíð og á sama stað. Tórshavn, hin 29. apríl 1957. Z. Sørensen.