leygardagur 18. mai 1957síða 2

|: Í NR. 20 SOSIALURIN S<unngerð Tað verður her g,ert kunnugt, at fólkatingsval fyri Føroyar fer fram týsdagin tann 21. maí 1 ár f tinghúsinum í Tórshavn. Atkvødutidin verður frá kl. 10 Í. p. til kl. Í s. p. og frá kl. 3 til kl. 8 s. p., og verður tå givið uppat, so skjótt stødgur kemur í. Tey pláss, sum liggja uttanfyri 2 km frá vaistaðnum, og sum kunnu velja í Tórshavn, eru hesi: Argir, Hoydalar, Hoyvík, Hvítanes, Sund sunnanfyri ánna, og einstøk hús í Havnardali og inaantyri Svartafoss Tórshavn, maí 1957. Valstýrið í Tórshavn, Til valfundar í Klakksvík Framhildið av 1. síðu skeivur á annan hátt. Hann skuldi heldur spurt teir, ið hava allan innfluttningin í hondum, sínar egnu partamenn — heilsølumenn- inar, agentarnar, spekulantarnar, hví teir ikki keyptu verurnar, har tær vóru ódýrast at fáa!!! Tað var ikki hissini, sum Thor- stein rósti sær av Tryggingar- sambandinum. Hann hevði rættað upp á eitt ótal av paragraffum — og so at enda royndi hann av øll- um alvi at fella målid. Hann og allir hansara partamenn stemm- aðu ímóti at landið yvirtók trygg- ingina. Og soleiðis minkadi Thorstein burtur i einki, hagar til hann ikki tordi upp aftur. Jógvan á Dul. Jógvan á Dul fekk 10 frá Thorsteini. min. Hetta skuldi vera frægasta roða hansara á allari ferðini. Klakksvíkingar eru takksamir fyri, at tað skuldi falla í teirra lut ikki at hoyra hin- ar. Hjálp til gomul og sjúk áttu burtur av soslalistarnir onga æru av. Tað var sjálvur Móses. Sosialisma var av tí illa. Kundi yvirhovur ikki praktiserast uttan við einum øgi- ligum hervaldi. Tá ið Jógvan á Dul bødilflongir soslalistarnar og roynir at vísa á, at tað aldri hevur verið nakað grundarlag til fyri nakrari sosia- lismu, skulu hvat skrivað stendur í Ap. 2. kap. 44,45: >Men oll tey, sum trúðu, hildu saman og høvdu alt i felagi; og tey seldu ognir sínar og góðs sítt og býttu tað sundur millum oll, eftir ti sum ein og hvor trongdi.« vit minna hann å, Håkun vidgongur mistøk síni. Eisini Håkun var á pallinum. frammúr sam- bandsmaður. Segði tað vera rætt, Talaði sum ein at teir høvdu mistikid seg í sjó- marksmálinum. Loysing var treyt- in fyri, at vit settu okkum sjó- mark eftir egnum tykki. Helt tað vera ov mikið avgjørt at taka loysing upp á fjórðing aftrat. Og so verjan. Hvaðani skuldu vit fáa kriggsskip? — Tá Hákun ikki veit, hvaðani vit skulu fáa kriggs- skip, ja, hvor skal tá vita tað? C. Niclasen, form. Danir skulu samráðast fyri okkum, segði Hákun. Hví skulu teir nú tað? Samráðingarrætturin er eitt B- mål, t. v. s. eitt mál, ið vit kunnu yvirtaka í samráð við Danir. Hví ikki yvirtaka tað? Síðani talaði Hákun um hin mikla framburðin undir núver- andi landsstýrissamgongu, men gloymdi sjálvandi at nevna: hin øgiliga skattin og tollin, skerjanina av keypikraftini, avtøk- una av Landshandlinum, tarnan ella stødgan av veg- og havnabygg ing, hækkanina av pristalinum vid 70 stigum, skerjanina av minstu- lønini, noktanina av prísviðbót til útróðramenn, kryplanin av ellis- og avlamisrentuni, tarnanina av av viðgerðini av Ó tím vaktarskift- inum, avskrivingarlógirnar, ið sleppa øllum stórmonnum undan at gjalda skatt o. s. fr. Nei, nei, slíkt eigur ein ikki at nevna á politiskum fundi. Thorstein torir ikki meir. Móti endanum stóð Thorstein tómur og úrlatin, og so kom hin sanni stórmannsandin fram úr honum. Hann fór í herna móti AT á Tvoroyri — tí falna virkinum hjá arbeidarafjøldini á Tvøroyri. Og so sjálvandi allar miljónirnar, Dam hevði kostað. Nú var Dam farin at blaða í >Reyðubókk — syndaregistari Dam skuldi aftur á pallin at rekja upp >Reyðu bok«, og so mótvegis AT nema eitt sindur við Sjóvinnubankan, Uvak, Sperm, Trygd, Signabøur, Mer- fr., kom ræðsla á Thor- stein, hann leyp å føtur og kravdi fundin slitnan i stundini. Phorsteins, men tå Cato o. s. Dam var einsamallur i parti. Hann fekk ikki orðið aftur. Onkuntid hevur Thorstein ikki verið so grammur at slitið fund kl. 11 á kveldi. Og hetta orsakaði so annar fekk orðið. Men hvat skuldi neyðars maður gera, aftaná at hann hevði við- gingið, at teir høvdu gjørt mistøk, , at eingin hovdu vinglad, høvdu skift ham akkuråt sum best bar til? — Og hvat neit tad ikki Thor- steini i mønu og merg, tå Dam las upp, hvat Thorstein skrivadi i Dagbladid i 1950 — ein månada, ådrenn teir gingu saman vid sam- bandinum: »Høvudsuppgåva okkara i før- oyskum politikki er at troðka sam 18. MAT 1957 Javnadarilokksins arbeiði fyri fólka- tryggingini og teim sosialu málunum Samicda við P. M. Dam Vii biðja P. M. Dam siga okkum nakað um flokksins arbeiði á tí sosi- ala okinum. Tá ið javnaðarflokkurin kom í volitikk, var eingin ellis. og avlamis- renta, Tá var bara talan um ellisstudning. Hann varð givin eftir sóknarstýranna tykki og metan, Men tað var hildið at vera armóðsligt og manga staðni skammiligt at biðja um ellisstudning. Og um ein bað ella søkti, var tað ikki stórvegis, ein fekk — og 30, at tað sum oftast var tuggumatur á geilum, at hasin og hasin var so ússaligur, at hann lá á kommununi, helt mongum treingjandi yvirhøvur frá at venda sær til kommununa. Mads Andreas Winther sáli, ið var mikið skald, skrivaði frálíka søgu um hesi vanvirðisligu kor hjá teimum treingjandi. Sogan eitur hungur. Hana eiga øll at lesa. Javnaðarflokkurin legði so út í stríðið fyri at fáa hesi viðursifti broyttt? — Ja. eitt tað fyrsta, id okkara flokkur gjørdi, tá ið hann var komin á ting. var at leggja fram uppskot um at fáa somu ellisrentu- og avlamisrentu í Foroyum sum úti á landinum í Dan. mork. Men okkara uppskot fullu. Hetta elvdi okkum bara til at herða so mikið meira á. Men vit vóru bara tveir á tingi, So hendi sjognumbrotið í 1936. Tá vórðu vil 6 menn. Nú bognaði mótstoðan. Vit fingu ikki okkara uppskot sam- tykt, Men ein ellis. og avlamisrentu- lóe varð samtykt. ið gav teim gomiu og avlamisfólkunum um 2/3 av tí, ið fólk á landinum í Danmørk fingu, Hetta var eitt framstig. Men vit góvust ikki. Aftaná kríggið seinast fingu vit nú- verandi avlamis. og ellisrentu. Hon var at byrja við á hædd við avlamis- og ellisrentuna úti á land. inum. Men dýrtíðin hevur skapt eitt nýtt glopp við tað. at landsstýrið og stjórn arflokkarnir ikki hava hækkað rent. una sambært dýrtíðina. Hetta høvdu vit javnaðarmenn posi- tivt uppskot um i ár at gera. Men tað varð ikki samtykt. Heldur ikki upp- | skot okkara um somu vanlukkutrygg- ingarpening sum niðri, og hægri sjúkrakassamark. Komu javnaðarmenn so at vinna einki burtur úr uppskotum teirra? Jú, afturhaldið hevur tvinnar kostir at velja í, annaðhvort at verða vid at siga kortanei og so at verða skolað burtur úr sessunum við eitt val ella at geva eitt sindur eftir og royna á tann hátt at rura fólkinum til vildar. Hitt seinasta gjørdi tað hesa ferð. Tað kom við einum uppskoti um hækkan av avlamis. og ellisrentuni við 10%. Hetta var bara ein partur av ti, ið tey gomlu og avlamisfólkini áttu at Tú hevur, segði tú fyri stuttum her í blaðnum, arbeitt fyri at fáa sett fólkatryggingarlógina, ið er samtykt í Danmark, í gildi her. Kanst tú siga okkum nøkur orð um arbeiði títt og um málið, ið hevur hin allra stórsta at- huga hjá fólki her á landi. Tað hevur verið athugaligt at bandið burtur úr ollum álitissess- um her á landi.« So roynast álitismenn! fylgt við og tikid lut í partamanna. og fólkatingsmanna arbeiði til frama fyri følkatryggingarmålid, At gjøgnumføra hetta mål var eitt meistarastykki av sa uaráðingarkynstri. Men tað eydnaðist at fáa allar 4 teir stórstu flokkarnar at verða samd- ar um uppskotið stórsigur fyri javnaðarmenn, ið leiddu samråding. arnar. Hvat gjørdi tå til bata fyri málið ? Tók lut í viðgerðini, talaði við sosialministaran og teir leiðandi og fekk igøgnum $ 80, ið sigur, at lógin kann verða sett í gildi fyri Føroyar. Og so útarbeiddi eg eitt uppskot til logtingið um at fáa hesa góðu lóg at verða galdandi hjá okkum. Men tað sær út sum afturhaldsflokk arnir eru ímóti henni,serliga fólka- flokkurin, tí hansara menn halda, at tað verður ov nógv at gjalda hjá før. oyingum, tá ið teir við at yvirtaka alla ta sosialu forsorgina megu gjalda ált einsamallir. Eru tað so tey gomlu, avlamis- fólkini og tey treingjandi, sum skulu sila við svidnum soði. fyri at fólka. flokksmenninir = og afturhaldsmenn skulu kunnu spæla líka so raskir sum loysingarmenninir ? Tað er so, tessverri. Kunnu vit ikki vera fólkaflokks- menn ella loysingarmenn uttan at tey gomlu og avlamisfólk og onnur treingj andi skulu svíða við tað, má loysing og fólkaflokkserpni av sonnum sigast at vera fólksins ólukka. Tað er greitt, at oll rættvíst hugs. avlamisfólk og øli sosialt treingjandi megu royna at skúgva fólkaflokkin og afturhaldið alt sum tað er burtur úr ollum stjórnarsessum og sela aftur istadin fyri teir menn, ið eru so hugsandi, at hitt sosiala andi. oll rættvísið má ganga á odda og fram um loysing og alt afturhald. Hvat vildi fólkatryggingin givið ellis. og avlamisfólki, um vit tóku við hesum her á landi? Seta vit, at foroyingar verða at fáa sum fólk í smákeypstoðum og úti á landinum í Danmørk, verður ellis- og avlamisrenian nakað soleiðis: Á plåssum við yvir 1500 menniskj. um: kr. 1 Hjún, hæði 67 ár.............. 1.800 Støk, og hjún, har annað er 67 3.228 Hjun, 70 ár .........,r...ER 5.280 Hjún, 72 år ....000e00ieer 5.508 Å hinum plåssunum kr. Hjún, bæði 67 ár ..............1.104 Støk, og hjún har annað er 67 2.932 Hjún, 70 år ...02e0000e00r00ire 1.836 Hjún, 72 år ...e0reeeererren5.052 Serligar eru fyri serlig tilfelli og har id vidur- skiftini eru vånalig, Tann broyting er aftrat við fólka. tryggingini í mun gomlu ellis- og av. lamisrentulógina, at cin hevur loyvi at hava nógv størri aðra innløgu enn nå, uttan at: fólkatryggingarpeningurin verður minkaður. Hetta halda menn vil eggja teim gomlu til at arbeiða longri og veita sær meirinntøku, peningahæddir og reglur Eisini hjún kunnu soleiðis við fólka. tryggingarpeninginum og egnari inn- løgu totast upp ímóti teim 10.000. og kortini fáa tryggingarpening, pen. sion ella eftirlon. Meirarbiðið ekir um nationalinn- tøkuna og hjálpir landinum at rinda fólkatryggingarpeningin. Vit gevast ikki, fyrr enn fólka.