leygardagur 8. februar 1958síða 2

AO EP. |" Gt 5 í f HE i 1 8. FEBRUAR 1558 Skilnaðarletuminni Lag: Hver skuldi gamlar gotur gloymt Tú, vinur, settst í kveld hjá mær á gamlan vinahátt — ja, minnist tú teir piltarnar, ið spældu sær so gott? Í áum, gjáum, homrum við teir leiktu allan dag, til skýming fevndi gardarlid — ja, minnist tú til tað? Í skýmingsetu stuttligt var — vit lýddu feigdarljóð ! Hvor hoyrdi Sigmund brandin bar mót Buga digra stæ? Og síðst tá Sigmund meddur var at svimja langan fjørð, barnaeygum kendist tár um Torgrims níðingsgerð. Tí sessist nú — ei minnini tey kámast fyri mær; menn kunnu vekja sinnini, so leingi hjartað slær. Um grúgvuroyk, um koluljós, lítlu ommuhøll, har veittrar húsaðust í fjós, í homrum búðu trøll. Við Brandansbakka kirkjugarð, har hvarv tað ættarlið tey trøllini, í homrum var og veittrar hvurvu við. So fer hitt næsta ættarlið ein skuld er goldin tá; tí má tú lata barnasál hin sama mergin få! So rætt í kvold mær vinahond, tí skilnarstund er nær. Tá sólin hitar sjóvarstrond og teigalendið har, so minnst til mangan góðan dag, vit spældu lið um lið um garðarlag, gjáum við. við åarløk, í homrum, Nú gevi eg tær lógvatak tokk fyri vinarlag! Í streymloysi tú lít um bak og ger tað frá í dag, at frælsi, fríheit, bróðurskap má vera aðalmið, tá er alt gjørt at lívga ættarlið. tú vinur mín Lokni við Aargil. Ikki altíð eftirfarandi Tað er einki nýtt, sum kemur undan kavi, at Dagblaðið roynir at skjóta við so skørpum eftir Dam og hansara flokki, sum tað kann vita sær, men tað skal tó íkki eydnast teirra herðu álopum at vikna um støðu hansara ella flokks- ins til at gera tað meira liviligt hjá landsins íbúgvum. Verður tað ikki gjørt av javnaðarflokksins áv- um, so verður tað als ikki gjørt. — Síðan kunnu teir bæði tosa og skriva um pappírslepar javnaðar- flokksins so nógy, sum teimum lystir. Ein ósannindin er so tann, at Dam nýtir mál frá ymiskum bygd- um sum persónlig rumbulsmál av ti, at hann noyðist at bera tey heilt einsamallur fram. Hetta er ikki satt. Takið so — hvor sum vil — uppaftur eftir Dagblaðnum. Tað er ikki altíð eftirfarandi. Þann munur hevur altíð verið millum javnaðar- flokkin og hinar flokkarnar, at hann hevur: altíð verið livandi og arbeiðsfúsur, meðan hinir hava verið deyðir flokkar og bert verið til av navni. /. Sørensen. SOSIALURIN Uppbygging av sjóvinnu okkara Røða flutt á tingi av P. M. Dam (Framhald) Tað varð prógvað undir seinasta heimsbar“ daga, at hitt almenna — landshandil okkara — kundi sloppið uppí eina kooperativa innkeyps” samtøku og verða tikið sum ein står kooperativ samtøka við ollum landsins íbúgvum sum limum. Her var talan um bæði ta skotsku og ta ensku kooperativu heilsøluna, Tessverri varð tað — til milliónatap fyri Foroyar — forkomið av teirri viðgitnu kjallaraadressuni, ið fólkaflokksfor- maðurin skuldi vera faðir at. Tað er einki at ivast í, at kooperatiónin í Dan mørk, Noregi, Sviariki, Finlandi og Íslandi. ið oll er gingin saman í eina innkeypssamtøku, fegin vildi tikid eina føroyska landsinnflytan av vørum sum lim hjå sær, Fin tilik samgonga vildi greitt allan leikar. ið stóðust av ókunnleika og maktarloysi. Ein landsinnflytan av okkara útgerðarvorum ísjogn- trupul- interskandinaviska ei innkeypssam- tøkuna ella igjøgnum skotska kooperativa heils ølufe- um t, d. givid okkum vørurnar nógv. nógv lagið vildi kunna bíligari, enn føroysku innflytararnir fåa tær í dag. Í hesum ivast eingin maður. Fyri ikki at verða mi kiltu! ka í hesum viðfangi andi eigur at lata vorurnar eit aða I Ma hndils menn uttan mun til. um leir eru fn samtókuútdeil Valir. Tesverri varð hin stóra pláne! javnaðarmonnum feld á Foroya logtingi |} hrmasuffi kann ikki komast undan eisini at I aftur il umhugsingar og lærdóms: mislakið, 10 sjørt varð, tá ið ein meirluti feldi upp kotið ella málið hjá Jens av Reyni stjóra um keyp av 10 nýggjum trol- arum teir kundu fáast tá undir krígnum. Hvussu nógvar milliónur tantu ikl royar við, at: hesi skip ikki komu? Og hvat kundi innløgu teirra ikki lagt stødi til? Nógv athugsaum! Tad er ikki nógv sagt, at um lingmenn fylgdu javn- adarmonnum og fóru undir at endurnýggja okkara fiskivinnuflota við nýggjum skipum, ið tá vóru 3 ferd- ir so bílig sum í dag, vildu vit føroyingar ikki staðið aftanfyri Íslendingar, men heldur fremri, tí vit vóru fyrr enn teir við okkara uppskoti. Teir komu seinri, men gjørdu at kalla júst tað sama, sum javnaðarmenn høvdu sett fram uppskot um, uppskot, ið lógu á føstum botni og kundu verðið framd um bara vilji var til tess ella, um menn bara tá skiltu stoðuna. Javnaðarmanna principiella stoða varð feld. Menn tóku sum sagt aðra stóðu. Teir søgdu, at tå ið maður heyði eitt sindur av pen- ingi, fekk eygað á eitt skip og hevði hug at fáa tað, skuldi hann fáa lån frá VINNULANSGRUNNINUM, sum var stovnaður eftir uppskoti frá javnaðarmonnum. Og menn vilu hava skip. Veir runnu á Men spjaddir keypa gomul leistum eftir skipum. orkaðu teir hvor sær ikki meira enn at skip. Soleiðis fingu ley nýggju. Hóast gomul greiddu tey seg væl tey Men menn ber heima ikki vóru harrar yvir, og sum teir it oll tey gomlu skipini heldur enn fyrstu árini. > kom kreppan, ólogini uttanífrá, ólogi, sum onga skuld høvdu í. landbrúkið Vit komu tá í somu stóðu sum danska á sinni. Men munur var í, hvussu menn tóku kreppuna. ikki máttu um lað hendi, at garðarnir og skakað Danir søgdu, at landsins garðar og virki verða rend um koll, virkini fóru á húsagang, vildi alt landið verða og løstad til deyða. danski ríkisdagurin og mikla, Og tå gjordi dnska bragdid, stjornin avreksverkið sum kom at = NR. 6 [ff AAA [AAA [AA [AA AA [AA AA [ [ — ——nnøvø——8IJ%% standa fyrimyndandi í søguni um, hvat id eitt fólk kann gera. Samtyktar vórðu kreppulógir, gjaldfreistingar- og skilabótarlógir, sum vardu donsku bøndurnar móti at verða álopnar, sum góvu teimum skáa, til kreppan var hasað av og vanligar og tryggar tíðir afturkomnar. Hin danski jandhúnaðurin. hitt danska samfelagið, varð bjargað — menn vórðu ikki riknir frá húsi og heimi. Teir sluppu at sita á sínum, og eingin steðgur var i vinnuni. Í Foroyum, á tingi, Pt donsku bondirnir. Har sat eitt stokkkonserva- tivt afturhald, sum hevði tað il skildur og forskrift, at tað. sum ikki kundi standa, mátti falla. Og her leyp so skriðan mikla, ein skriða, sum For- oyar ikki hava verið úti fyri í okkara tíð: Koreakríggið kom við kreppuni í holunum. Sjålvti kom á okkara fiskimenn og fiskivinnu, sum ikki logið í tvífaldar og summar sótu aðrir menn enn teir víð- var. Útgerðarvorurnar lupu upp í í fleirfaldar hæddir, uttan at fiskaprísurin fór upp elia liskiskapurin oktist jann gjørdist tvørlurimoti slakari. At kalla oll fiskimannavirkini vórðu rend um koll. Pær kreppu. og skilabótarlógir, sum javnadarmenn | einar tær Destu og høvdu verið við til at útarbeitt frammi hava samtyktar á tingi við 12 atkv. mest fullfiggjadu, ið verið og sum »oum av 23, landsstyr- vórðu vórðu steðgaðar og kvaldar av afturhaldinum i mum. På vórðu áræði og framtakshugurin í fiskimanninum i IDOL VV. L laun rt 1 1 Ein hópur av okkara fiskimonnum høvdu hvort oyra, jarðateigin og húsini, teir áttu, burtur fyri at fáa anífrá hálvdu seg yvir ; op 10 bylgjurnar ull afturhaldið ta ógerðina heldur enn at vera VIð at Djarga og hjålpa teimum, knasaði tav bj IrgiNg- irbåtin, forðaði hjålpini, ið var sum sagt gjørd vid danskari fyrimynd. 11 Í kaflokk sambandið og få …« risflokkarnir samlyktu gjaldfreistingar- og 44 1: urin fordadu, at tær a vórðu settar í gildi. oddamaður 1 foru at bera seg so- hansara menn hann heiði sjálvur saman við fólk aflo kksins og leiðis at var Ofatiligt, nøkrum av sinum monnum á tingi greitl atkvoðu fyri Men har »stakk sóu koma undan kavi. lógaruppskotunum. annar hundur undir«, sum vil fyrst seinri Vit eru í ítarstu neyð fyri skip. skipum. Bergljóðið av hesum rópum hoyrist nú eisini á tingi Mlir menn rópa eftir av ollum laandsins kosnu monnum. Andstoðumenninir av, at landið skuldi taka sær um reigg), hava nú eitt annað orðalag. Eingin minni enn sjálvur iogmaðurin Kr. Djurhuus, sum á sinni sína og stjórnarflokkanna vegna segði, at tað, sum ikki kundi standa, mátti falla, opnum tingi viðgingið, at tey princippir, afturhaldid høvdu bygt landsstýrið á. hildu ikki long- ikki hjálpa landi og fólki í teimum sváru tíðum, sum vit vóru komin í. Miurhaldsins oddafiskar hava so statt felt deyðs- afturhaldsins politikki. Henda åsannan, hetta »bekennilsi« var sum ein frå- bodari, at teir vildu slaka uppá princippini, ið liggja undir, at landið skal lata vinnulívið sketta sær um, at tað einans skal hvíla á ti tilfellisliga og plan- leysa og ábyrgdarleysa privatkapitalistiska spekulati- ið heldur og frå í vinnulívinum, uttan forsorgarskyldu fyri ødr- hevur nú á sum hann og kundu domin yVvIr princippini sjålv- ónar initiativinum, sær rættin til at vera hjå um enn egnum privatinteressum og uttan åbyrgdar- kenslum fyri at veita arbeidi til allar arbeidsleysar Hetta verður ikki sagt við broddi ímóti nøkr- einans sagt sum ein undirstrikan av teimum løgum, ið ráða í ti privatkapitalistiska samfelaginum, vit liva i hendur. um einstakum manni, men er harðrenda í í dag. Og kyldan hjá bvgrjum manni at síggja tað er rætt og r lívsins galdandi sannleikan, sum hann er, og gera sa treytir greiðar at taka við ella at be ren ímóli. (Framhald)