leygardagur 23. august 1958síða 1

SOSIALURIN BRØDRALAG FRÆLSI JAVNADUR GRØNLANDSMÅLID Vit hava søguligan og rikisfelagsrætt til vinnu i Grønlandi Hesin rættur er júst í hesum døgum okkum aldýrur og má verða vardur við ollum, ið lógliga er til handa Øll stig, ið skerja henda rætt, megu vit skáka undan, og er loysingin vandamesta tiltakið! Ein harmaleikur var tað fyri for- oyingar tey árini, tå ið skip okkara vórðu jagað av oki og hildin burt- uri av politivaldinum á sjónum. Føroyingar dugdu at skilja, at danir vóru fyri at verja grøn- lendingar. Men teir dugdu ikki at skilja, at tað skuldi vera teimum til meina, at foroyskir fiskimenn veiddu við húki har uppi. Leingi stóð stríðið um at vinna meiri veiðirættindi uppi í Gren- landi. Frá foroyskari síðu varð troðk- að á nátt og dag, sum ein tekur til. Illsinnid og misskiljingin var stór bæði dana og føroyinga og grønlendinga og føroyinga millum. So varð vend í! Hedtoft setti niður stóra neynd at viðgera allan tann grenlendska spurningin, harundir foroyinganna veiðimeguleikar haruppi. Frá foroyskari síðu varð P. M. Dam valdur í nevndina. Hann, ið Dams gronlandsráðnum og er kunnugur við hansara »innlegg« undir orða- skiftinum í nevndarviðgerðini, fær varhuga av, at frá foroyskari síðu var ikki minsti luturin, ið orsakaði streymaskiftið ollum veiðuviður- skiftunum í Grønlandi viðvíkjandi. Úrslitið varð fyri foroyingar, at teirra oktust enn flestir høvdu væntað. Og væl var tað, at so varð. Ti Grønland hevur av sonnum givið tað, id vit droymdu um. Og í dag eru viðurskiftini tey, at Grenland lesur talur í veiðirættindi meiri, er hin stóra vónin, tå vit eru riknir burtur undan Íslandi. Ein hoyrir fiskimann aftaná fiskimann siga, at nú eru teir vorðnir kunnugari við grønlendsku leiðirnar og veidilik- indini, so teir hava nógv sterri kansir at gera góða veiðu har uppi enn áður. Tað er longu á máli í Gronlandi at flyta sjómarkið 12 míl út, og tað er ikki at ivast í, at tað skjótt verð- ur gjørt, um tað gongur í lag hjá okkum her heima eins og hjá Ís- landi at fáa sjómarkið verðaldar- skrásett at verða 12 fjórðungar. Sjálvandi vil henda flyting av sjómarkinum í Grønlandi verða at nerva okkara trolfiskiskap har- uppi, serliga á heysti, sigur konur maður. Men aftur á hin bógvin vilja vit við ødrum fiskiskapi fáa somu rættindi og fyrimunir av 12 mílamarkinum sum grenlendingar sjålvir. Vit seta, sum vit søgdu seinast, alt innå at vinna 12 milamarkid vid samstundis okkara strendur, men berjast vit fyri: AT VERJA OG VIDKA OKK- ARA VEIDIRÆTTINDI I GRON- LANDI OG BERJA ALT NIDUR, SUM KANN RÆNA HENDA RÆTTIN FRÅ OKKUM. Loysingin vil gera okkum lika so rættarleysar uppi i Grønlandi, sum islendingar eru i dag. Har aftur at vil loysingin tvør- liggera bytishandilin hjå okkum av saltfiski og klippfiski. Bara av hesum bådum grund- unum kann eingin fiskimadur og arbeidari annad enn venda loysing ini bakid. Og um nakar sigur, at vit vilja vinna 12 milamarkid vid loysing- ini, so er tað grim villa, tí vinna vit ikki sjómarksmálið, sum nú liggur fyri, av ti at hin vanlukku 10 + 2 såttmålin er i gildi, vilja vit 'kki vid åra heldur milamarkid uttan vinna I2 skjótari loysingini, tí mun til, um vit eru í ríkisfelags- skapi ella vit hava loyst, so er tað føroyingurin, Foroya løgting, valt av Feroya meirluta, sum hevur gjørt henda sáttmála, og vit hanga uppá hann eisini aftaná eina mogu- liga loysing eins væl og Ísland hekk uppá 1901 sáttmálan líka til 1951, hóast íslendingar loystu í 1943. Tað er beinavegin brotsgerð at dylja hetta fyri okkara fiskimonn- um, fyri tí foroyska fólkinum, og tað er enn og storri brotsgerð, um menn royna at billa fólki ta villuna NR. 34. LEYGARDAGIN 23. AUGUST 1988 31. ÁRG. 34 politistar í Foroyum … Nýggja politiskipanin kostar riklskassanum slaka miljón Nýggja politiskipanin er sett í verk. Eftir henni verða við eyka- politistum 34 politistar. politistar Tórshavn 8 c Streymoyar s. I Vestmanna Eysturoyar s. I Skálafjorð Nordoyar s. 5 Klakksvík Sandoyar s. Suðuroyar n. s. 1 Tveroyri Suðuroyar s. s. 1 Vági Eftir hesi skipan verður danski staturin at bera allar útreiðslur til politi- og varðhaldsskipanina. Skipanin er lutvís komin í lag av teirri orsøk, at kommunurnar Politistarnir verða settir so- leiðis: eykapolitistar: | | | | | 6 Skálafjorð og Fuglafjorð 4 Klakksvík I Sandi Tvøroyri og Hvalba I Vági søgdu ikki verða forar fyri at bera útreiðslurnar til teir politistar, ið vóru frammanundan, enn minni til eina nýggja skipan, id okti um tal- ið á politistunum. Tjóðveldismenn vóru teir fyrstu at ganga samráðingarleiðina Mæltu til samráðingar við rav- varandi stjornarvøld«. Seinru tíðina hevur >14. sept.« við miklum málageipi farið harð- liga fram móti teimum, ið viljað hava gingið samráðingarleiðina í fiskimarksmálinum; men teir gloyma ivaleyst, at tað júst er teirra flokkur, id var fyrstur á tingi, ið bað um samráðing við savvarandi stjørnarvøld« í sam bandi við fiskimarksspurningin. Teir fyrstu, id bera málið á ting, eru útróðrafelogini í Skopun og i Klakksvík, í Obidja um at fáa flutt sjómarkið út á 4 fjórðingar. Seinri kemur so tjóðveldisflokk- urin, sum í skrivi til tingið, dag- tekur so- sett I. m. á. leidis til: mars 1952 So vita vit tað: at hin fyrsti portugisiski trolarin skal verda nyttur sum propaganda moti sosialistunum á Tvøroyri og i øllum Føroyum og sum jarnbrot moti arbeidararørslunnar stremban moti økonomiskum frium korum. Í grein i »Dagbladnum« "Á annan bågv«, tann 16. í h. eru forsprål= arar i Suduroyar Norðara Trolara- felag frammi við einum erpnis- inn, at loysingin vil gera, at vit vinna 12 milamarkið. Fiskivinnu- og sjómarksmálið er so týdningarmikið fyri alt okkara fólk, fyri lívið her á landi, at í hes- um máli má einki koma fram, sum kann villa. HER MÁ SANNLEIKIN, VERU- LEIKIN Á BORÐIÐ. allir í hesum máli, sum kunnu hugs ast at fáa týdning fyri Foroy- ar og foroyska fiskivinnu ser stakliga, nú beinanvegin verða tiknar upp til umhugsunnar og SAMRAÐINGAR við AV VARANDI STJORNARVØLD pe. at spurningar Tå her tala um avvarandi stjórnarvold, må ein halda, at teir teir her sipa til stjórnarvoldini i Bret- landi og Danmørk, tå Føroyingar ikki hava såttmåla vid annad land enn Bretland umvegis Danmørk. Tjóðveldisflokkurin tann flokkur á tingi, ið fyrstur er er sostatt at mæla til samráðingar um fiski- marksmålid. sosialist- bresti á P. M. Dam og arnar á Tveroyri. Hetta álopið á P. M. Dam og sosialistarnar hendir i samband við at umboðsmenninir fyri hina láturligastu breggjan av, tað eru teir hitt privata initiativid, sum hava kontraherað portugisiska trolaran, ið skal koma til Tveroyri, og so leggja teir so dýran við, at Dam hevur einki við henda trolara at gera, og at teir eru ikki smittaðir av honum, sum hevur gjort allar heimsins ólukkur o. s. fr. Ein undrast, tí ein hugsaði, at takið at fáa portugisaran til Tvor- oyri var eitt tak, ein vildi hava allar og aðra staðni við at standa fylktar um. Og so kemur henda greinin »åmotiverad« og ripar ein knýttan neva í andlitið á Dam og hverjum sosialisti i Foroyum. Men ein undrast kortini ikki, tå íbúgvararnar í sóknini