leygardagur 20. september 1958síða 4

í | i i i : | i i Hvørt av sinum Ur „Talmund.“: Hann, id ikki lærir son sin eitt hand- verk, lærir hann at stjala. Dupont um fiskimarkid. Wilh. Dupont, talsmaður Javnadar- flokksins í føroyskum málum á rikisdegi, skrivari Århusbladi0, Demokraten" aftaná vitjunarferð í Føroyum: „Sandheden er, af stormakterne må gøre sig klart, at fortsat rovdrift på fiskebankerne såvel omkring Grønland, Færøerne og Island vil medføre, at den hvor det bliver kum- der opnås. Det dag ikke er fjern, merlige fangstresultater, skulle også synes logisk, at det má være de landes befolkninger, der ligger ved fiskevande, der bør foretage de store fangsten. Hvad betyder engelske, egentlig det tyske og russiske fiskeri nationaløkonom- isk for disse lande? Ikke ret meget. Det skulle derfor være indlysende, at befolk- ningerne i de nordlige områder selv bør foretage fangsten, så meget mere, som man der har større indsigt og erfaring i at skåne fiskebankerne. Giv færingerne muligheder for kapital og investering i en moderne fiskerflåde, og man vil også kraft af den færingske fiskerbefolknings dygtigheds dygtighed, se store resultater TAÐ ER VERUNLEIKI verður bott men við AT sosiala órættvísið íkki einans við lønarframstigum, lønarframstigum og sosialum tiltøkum felag - eitt nú við barnastudning!, sO- leiðis sum JAVNADARFLOKKI RIN hevur havt uppskot um, men sum attur- haldsflokkarnir higartil hava felt. AT tå id talan er um prísviðbót til fiski- menn, so miðaði uppskot JAVNAÐAR- FLOKKSINS ímóti at veita ollum fiski: monnum uttan mun til, hvar teir royndu ella hvonn veiðuhátt, teir vóru til eins og ollum útróðramonnum bæði í For- oyum og Gronlandi fulla prísviðbót; men hesum vóru sambands- tjóðveldis- og fólkaflokksmenn ímóti. AT bæði fólkaflokks- og sambandsmenn, ið annars halda fast um privata initia- tivið og kapitalistisku samfelagsskipani- na, nú hava ásannað yt henda framferð ikki førir á mål men hava verið noydd- ir at tíkið undir við JAN NAÐAR- MØNNUM og latið samfelagið lutvís endurnýggjan skipatlotans - trolarar). átíkið sær (Portugals a SA ómerkinga Altíð bagir illa barni okkurt. SO SO Í 14. sept. dýkir Erl. Patursson á danska orsætisráðharran H. C. Hansen, sum í Wansara eygun er ein skálkur, ið altid er til reiðar at útinna verstu skálkabrogd; týðuligt stingur manninum er, at fram, at storsta men Drekid vid danskari - og ellum er yrarnir í 14. sept. er ikki penir metin. Hansen vidfarin, tí hann er kunnugt, > at dansk: [la verður H. C blaðið roynir at trútta inn í lesarar sínar, at hesin sami H. C. ikki vil seta avgerð ungerne? um 12 fjóðringa mark í gildi Ja H. C. Hansen fær ákoyringarnar; men so er sannleikin tann, at teit fyrstu, ið vóru ímóti 12 fjóðringa markinum tjóðveldismen nú, og feirt Teir vildu ikka i j ist vóru millum Erl. Patursson. greiða atkvødu fyri tí á tingi. Ja, sann leikin er tann, at teir higartil eru teir einastu - saman við Bretum - ið íkki vildu vera við til at seta okkum 12 fjóðringa markið. Soleiðis eru tjóðveldismenn, og 14. sept man ivaleyst trúgva, at tað væl ber tii at billa fólki alt inn - ja, eisini tað, ið einki hevur við sannleikan at pera. um tað hóskar teimum. Teir deila H. ( ganga hesa leið vóru tjóðveldismenn. Teit tað við skrivi til tíngið hin 1. tad m. a. verdur sagt; Hansen, ti hann vil gjørdu mars 1952, har „mælir flokkurin til, at allir ningar hesum máli (t. v. s. fiskimarks- málinum) sum kunnu spur- hugsast at fáa tydning fyri Føroyar og føroyska fiski- veiðu serstakliga, nú beinanvegin verða tiknir upp tíl umhugsunnar og SAM- RÁÐINGAR við AVVARANDI STJÓRNARVOLD“. Tå her verður talað um ,avvarandi stjórnarveld“ erhetta sjálvandi viðdonsku aðrar og bretsku stjórnina; tí hava vit ikki nakað at samráðast um í hesum máli. Vit hava áður sagt frá, hví tænastu- maðurin og smáhandilsmaðurin valdu JAVNAÐARFLOKKIN. Her er svat FISKIMANNSINS: Hetta er sera einfaldur spurningur at svara uppá. Sjálvandi politikk, og at aðrir flokkar enn sosial- arbeitt fyri velja fiskimenn sín egna istaflokkarnir hava tænt og áhugamálum teirra arbeiðandi - harundir fiskimannsinss - veit eingin um. Soleiðis hevur tað verið í øðrum londum, leiðis hevur tað verið her og so0- á landi. Eg kenni meg fullvísan í, at vit enn aldri høvdu havt fingið minstuløn, for- skot og prísviðbót, um javnaðarflokkurin á tingi ikki hevØi komið fram vid upp- skotum um hetta og so manniliga barst fyri hesum málum á tingi. Vit eiga at minnast til, at allar hesum miklu góðar og hava hinir roynt at tíkið heilt av aftur ella minka teir burtur í einki. 6 tíma vaktarskiftið umborð á trolar- unum er størsta framstig, 10 trolaramenn enn hava vunnið; men eg kvíði fyri, at hetta var komið igjøgnum, um ikki javn- aðarflokkurin brots fyri málinum eisini her hevði lagt til Og hver er einasti flokkur, ið nakran- tíð hevur roynt at skipa so fyri, at tað fiskimonnum og ikki reka og eiga fiskifør av øllum støddum og sløg var gjørligt hjá bara stórreiðarum at keypa sær, um? Tad var javnaðarflokkurin Eingin annar flokkur hevur grett orð um ella sett stav á tingblað um hetta Vit hava Fiskasølumålid í frískum huga. Einsamallur bardist okkur okk- ara fyri. at vit fiskimenn fingu okkar uppibornu rættindi har Hvør hevur talað sek teirra og rovnt at bóta um líkindi útróðramanna í Grønlandi Eisini her hevur flokkurin staðið ein- samallur higartil áðrenn ov langt er, skal eg nevna tað mål, ið mest deikar á í løtuni: fiski markgmálið Har hevur eingin flokk ur nær nåmindis havt eina so sterka støðu. Hon vildi fult og heilt havt loyst málið. Lat okkum vóna, tað verður loyst á besta hátt Eg eri ið hvussu so er ikki í iva um, hvønn flokk eg skal velja, tá tað ræður um at fremja hin dyggasta politikk til frama fyri fiskimarksmålid, fiskivinnu- mål, fiskimenn og fiskimannaheimini Tað kann einans vera talan um javn- aðarflokkin. IL) Tá ið málið um at stovna Tryggingar- sambandið Føroyar, sum í dag eigur einar 12 milj. kr., var fyri á tingi í 1940, segði formaður fólkaflokksins í nevndar- ålitinum: » av teimum upplýsingum, sum eru komnar fram í nevndini og å fundi við tryggingarmenn, kann tað bert sigast, at ein einkar rættur vil fáa ógvuliga lítlan týdning « fólkaflokk- urin) kann ti ikki ganga við til > Minnilutin (t. e. tað uppskot, sum meirilutin setur fram.“ Få ið javnaðarflokkurin í 1935 setti fram uppskot um at veita teimum mongu arbeiðsleysu og teimum mongu. ið ar- beiddu fyri minni løn, enn teir veruliga kundu liva av, svaraðu sambands- og sjålvstyrismenn »Færingen er et nøjsomt folk og vant til små indtægter. Ingen Fæ- ring behøver at sulte, hvis han er forskaanet for sygdøm.« Håskålamadurin Arne Fog Petersen hevur sagt »Tad er rættuliga vist, at tað verður sent nógv vånaligt bæði í útvarpi og fjarsýni, men hendir tað ikki eisini, at tað verður sagt okkurt tvætl í landsins fundarhøllum ella frá kirkjunnar prædi- kustolum.« veitst Í ILL: > at vísindamenn siga, at ein menniskja má ganga: 225 km og við 5,5 km ferð fyri at lætta um vekt sína við I kg at muhammedanarar fasta ein mánaða á hverjum ári. Tá mugu teir ikki eta, roykja ella drekka frá tí sólin kemur upp. og til sólin setur at við at breiða út pest og aðrar sjúkur hava rotturnar verið fleiri menn- iskjum at bana enn øll rovdjór tilsamans at ein meðalmenniskja tosar samanlagt 2 tímar um dagin. Við 100 orðum um 2.000 orð dagliga at um hetta var sett á prent, vildi tað 2000 bekur við minuttin verður hetta | eftir 60 árum verið til 250 síðum í hvørjari bók at í februar 1866 var ongatíð fullmåni í februar; men afturímóti tvær ferðir fullmáni bæði í januar og mars. at hesin tilburður aldri áður er farin fram í søguligari tíð, og at astronomar siga. at hetta hendir ikki aftur fyrr enn um 2.500.000 ár at nordisku vikingarnir ætlandi onga tid høvdu kr sjúkur, tá orð fyri krim ella »forkølilsi« ikki finnast í oldnord- intsins er 1,5 m í tvør ne ymd Skattaviðurskifti. Keypmannahavn, Helsinki fundar. M. á kattavidurskifti, og kom tå Borgarstjórarnir Í Oslo. Stockholm og hava ný liga verið til viðgjørdu teir s fram hvussu nógv, ið latið varð í skatt í hver) um av høvudsstødunum, roknað eftir tú vóru hest kholm 12,5 pst. Oslo 16 pst. og Helsiki 18 pst *x 5 SPURNINGAR Páll? vóru í Havn fyri samlaði inntekuni. Úrslitini Keypmannahavn 8 pst., Stoc 1. Nær - 2. Hvussu nógv fólk livdi Nólsoyar 100 árum síðani? 3. Hvussu nógv hava vit av hevuðs- vegum i Føroyum? 4. Nær komu Føroyar undir Keyp- mannahavnar bispadømi? in Hvussu stór er ullaframleiðsla Føroya? (Svar aðrastaðni.) *x Í heiminum verða talað 2.796 ymisk tungumál (dialektir ikki íroknaðar). Bert fólkaeindum, ið meira enn 1 milj. fólk. Bert 30 200 eru móðurmál hjá telja mál verða talað av meira enn 50 milj. fólkum. Kinesiskt verður talað av 500 milj. fólkum, enskt av 250, hindustansk av 160, týskt av 100, franskt av 80 og italienskt av 60 milj x BARNAMATUR Í hvørjari av hesum reglum er fjalt eiti mannsnavn Har vóru nógv tól inni. Hann tók snús í munnin. Ein stór, illslig kona. Tap er í hond. Hon er lin gentan. *x Til skemtunnar: stóð skuffan friggjarabrøv rakti við, at hennara Mamman opin. Øll gomlu vóru burtur. Tá kemur sonurin inn við tasku millum herðarnar. Mamman spyr: Hvat hevur tú gjørt, góði? Eg havi spælt postboð, mamma. Eg fann eina sovorðna rúgvu av brøvum í skuffuni har. Nú havi eg borið brevini í øll húsini her nærhendis Tú átti at skamma teg at runnið eftir konufólki í tínum aldri! Ja, men tær eru ikki í mínum aldri. Hjúnarbandið byrjar við, at maðurin áfram við at royna at koma aftur á fótur. fellur á knæ og heldur Svar uppá 5 spurningar: 1) 1766-—1809 2) 800. 3) 335 km. 4) 1922. 5) 80.000 kg. Úr Hvalba Heldur frægari hevur hoyvedrinum her, enn hvat tað frættist úr ðrum bygdum. Hetta må fyri ein part sigast, tí fleiri eru liðug, og teimum flestu líður heilt væl. Um nú hoyggjanin ikki var komin so nógv ávegis, so gjørdi næstseinasta vika sitt til, at ;Olk yvirhøvur fekk nógv frå hondin.. Menn halda, at tað hoyggj, sum er innkomið, ikki fer at hyldnast so væl sum onnur ár. Hetta hevur sína verið við orsøk. Ikki er hestaungum sum væntad. Fin orsøk- menn hava viljað nytt givist til at fáa Nú er tann tíð- in komin, tá feitilendir verða gingin, og hava teir verið í onkrum feitt- lendi ífarnu viku. Ikki komið so hav- nogv av in er tann, át hvørja løtu,”10 hevur hoyggið frå hondum fæst alt aftur, ið slept verður minni enn so. Soleiðis fekk ein maður, sum heyði slept fýra bert eitt aftur. Í farnu viku var Óla Jákup Jensen, landsstýrismaður, her og eftirhugdi tvey av kolanámunum. Hjálparpresturin er komin og verður innsettur sunnudagin. Valprát. Í Suðuroy trolar fólka- flokkurin eftir valevni til at verða nr. 1, men hava teir ongan fingið uttan ein, ið alla sína tíð hevur verið sambandsmaður. Tosað verður ti um, at lítil mergur er eftir í fólka- flokkinum helst bara leggurin. Tíðindamaður.