leygardagur 4. oktober 1958síða 4

| i Í pen SIALURIN NR. 40 4. OKTOBER 1958 31, ÅR Ur stevnuskrånni: ——"n"niø"2innø" FRÁ 9000 UPP i 25.000 KRÓNUR Javnaðarflokkurin krevur, at oll trygging verður á hondum landsins. Trygg- ingarsambandið er eitt vunnið javnaðar mannamál. vanlukkutryggingini. alla lívstrygging. Bøtan av Vanlukkutryggingarmálið hevur ofta verið lagt fram á ting av javnaðarflokk- inum. Skadabøturnar hava verið ov smá- ar og ólagaligt hevur verið at fingið nak- að frá tryggingini og bíðingartíðin hevur verið ov long. Tjodveldisflokkurin legði hetta mál á ting fyri nøkrum árum síðan. Uppskot teirra varð samtykt; men tað var lítil og eingin bati í tí. Skadabøturnar vórðu eitt Tidarinnar størsti figgindi teirra svertu Verwords, er vorðin forseti í Suður- afriku. Fyri 14 døgum sidani skutu 2 politi- menn hin 17 ára gamla Gus Foster á Alabama, ti hann hevdi i hyggju at fara eftir hvitari gentu. vertshúsi i Foster var svartur Nyliga kom ein svartur eftir gøtuni i Londno. Snøggliga kom róp i: Takið hann 55 ára gamli Jimmie Wilson situr í fongsli í Alabama og bíðar eftir at verða settur i elektriska stólin fyri at hava stolið 14 kr. Jimmie er svartur.... Síðan deyðsstraf kom í Alabama eru 146 tikin av døgum. lógin um 124 av teimum vóru svort.. So kryplað er mentan hvíta mannsins! TAÐ ER VERUNLEIKI at tá ið fólkaflokkurin í 1943 vann stór- sigur og fekk 12 menn á ting, var eitt av teirra fyrstu uppskotum at lata rík- menninar fáa allan tann skattin, ið tingið ikki hevdi brúkt, men lagt i grunnar, afturgoldnan. at Bretar halda fast um 12 ára sáttmála sambandsins og fólkaflokksins og vilja ikki ganga við til 12 míla markið, og tjóðveldisflokkurin við íkki at vilja verða við at vinna tað, ið vinnast kann er við at kúga okkum undir 3 míla markið líka fram til 1967. at fyri 25 árum sidan søgdu sambands- rismenn á tingi, at tað vóru ongar grundir til at klaga yvir sjóverjuna, nú markið fyri peningahæddini av teimum bótum, ið áleggjast kundu fyri ólógligt fiskari, var sett so høgt. Grønland og Ísland. Undir Foroyum fiska Feroyingar wn- leið 14.000 tons árliga. At henda veiðan kann økjast munandi við útflyting fiski- marksins, er tað eingin, ið ivast 1; men samstundis er tað hverjum manni greitt, at tey umleið 63.000 tonsini, ið vit van- liga veiða í Grønlandi og Íslandi verða vit aldri at veiða á okkara lílta land- grunni við einum 12 míla marki Íslendingar hava ríkið okkum burtur av leiðum teirra, har vit vanliga veiddu 25.000 tons árliga. Erlendur Patursson Landið verður at yvirtaka lítið sindur hækkaðar, men samstundis hækkaði gjaldið munandi. Á tingi hava javnaðarmenn nú uppskot um at hækka inntøkuhæddina frá 2700 kr. upp í 7000 kr. og skadabøturnar frå 9000 kr. upp í 25.000 kr. — Dagpeng- arnir, ið nú eru 6 Ár. skulu hækkast upp í 22 kr. — Bíðingartíðin, ið nú er 13 vikur, verður sett niður í Í viku. FullfiggjaO uppskot um kostnað og gjald verður ætlandi lagt fram í hesi tingsetun.i Allir flokkar hava áður verið ímóti hesum uppskoti, men nú tykist tjóðveld- isflokkurin fara at taka undir. Eftir uppskoti frá javnaðarflokkinum varð Tryggingarsambandið Føroyar, sum í dag eigur millum 17 og 18 milj. kr., stovnað í 1940. Fólkaflokkurin bardist av grind ímóti og segði hetta ongan týdning koma at hava. Lívstryggingin er enn á privatum hond um.Øgiligar peningahæddir fara út av landinum á hverjum ári. Javnaðarflokk- urin krevur ti, at eisini oll livstrygging kemur á landsins hendur. Tað er órími- ligt, at privatir skulu spekulera í lívs- trygging fólksins. Styðið javnaðarflokkin í hesum mál- um! Hetta eru mål, ið viðkoma øllum landsins íbúgvum. mælir nú til samráðing við Íslendingar fyri at vinna fiskileiðirnar undir Íslandi aftur. Tá Íslendingar fluttu sjómarkið út á 4 fjórðingar, royndu myndugleikarnir samráðing við Íslendingar; men teir ikki so mikið sum øntu aftur. Í Grønlandi er veiða Føroyinga um- leið 38.000 tons árliga. krevja nú i2 míla mark; men Grønlendingar hetta nervar okkum ikki, ti i rikisfelagsskapi vid Danir og Grønlendingar eiga vit vinnu. og virkisrætt har yviri, hvat so enn hendir við sjómarkinum. Einans við loysing frá Danmark missa vit oll hesi rættindi og harvið líkindini til at veiða mestapartin av hesum 38.000 tonsunum og sjålvandi allan rættin til útróður har uppi. Hetta er orsøkin til, at hvorki tjóð- veldismenn ella 14. sept. higartil ikki við einum einasta orði ella stavi hava nevnt Grønland í teirra øgiligu øsingar- og rumbulspropagandu í samband við sjó- markið uppundir valið. Ej DW sosialin Vit prenta her, hvat útróðramað TEEN Rex; urin sigur um, hví hann velur javnsðarflokkin: Av øllum veidihættum man heimaút- róðurin vera hin truplasti; men kanna Vit arbeiðstíð og hvat vit fáa fyri veið- una, so eru vit ivaleyst millum tey lægst løntu í samfelagnum. Ein partur av fiskimonnum fær nú prísviðbót. Javnaðarmenn hava leingi ar- beitt fyri, at eisini vit fingu prísviðbót, men higartil hava landsstýrisflokkarnir og tjóðveldisflokkurin sýtt okkum at fáa rættvísa úrtóku fyri slit okkara Javnaðarflokkurin hevur staðið púra einsamallur, tá rátt hevur um at lagt fíggjarliga so til rættis, at vit sjálvir kundu keypt, átt og rikið okkara veiði- før. Og vit vita eisini, hvussu allir hinir flokkarnir hava strembað ímóti øllum tiltøkum javnaðarflokksins í samband við betur líkindi til útgerð, agn, ís 0. a. Í samband við uppbyggjan og endur- nýggjan vinnulívsins, í øllum sosialum málum, í handilsmálum, í tryggingar- og fíggjarmálum eins og øðrum málum við er tað eyðsæð, at einans stevna javnaðar- flokksins vil "før a mál og skapa trygg- leika og rættvísi fyri øll arbeiðandi menniskju her á landi. Ikki minst kenni eg meg aldeilis samd- an i tí stóðu, ið flokkurin hevur tikid í sjómarksmálinum, ið jú er av allra størsta týdningi fyri einhvønn úÚtróðra- mann. Fyri meg og míni arbeiðir bara javn- aðarflokkurin. Erlendur Patursson er nú farin at seta saman privat, politisk propagandaskriv til upplestur í útvarpinum, og presturin er frálíkur: hann lesur tey upp fleiri ferðir. Er ætlanin, at Útvarp Foroya skal vera politisk litað og tæna privat- politiskum endamálum. *x Seinastu 50 árini hava trúðarbólkar í hópatali skolað inn yvir land okkara. Nú skola teir eisini inn yvir Grønland. Nú seinast er tað katolikkarnir, ið gera vart við seg, og tað er ikki smávegis, teir ætla til. Hin Maltesarordanin hevur givið honum flog- fyrsti presturin er settur, og far at ferðast við skrælinganna millum. Í Grønlandi er frammanundan eingin katolikkur. x Politiskt skil. Í 1940 bardust reiðar- arnir í feløgunum og fólkaflokksmenn á tingi ímóti, at fiskimenn fingu prosentini hækkað frá 33 til 35. Í 1943 valdu nógvir fiskimenn fólkaflokksmannin og stórreið- arin J. Fr. Kjølbro inn á ting at »ar- beida« fyri áhugamálum teirra. x Tað er altíð javnvá í tilveruni. Hann, ið hevur lítið hár at greiða, hevur tess stórri andlit at tváa. EO veitst tu > at reyðu blóðlikamini liva frá 80 til 120 dagar. 10 milj. fødast, og 10 milj. doyggja hvert sekund. at tað var eftir uppskoti frá javnadar- flokkinum, at løgtingið undir heimsbar- daganum viðtók at játta 3000 kr. árliga til skapan av einum føroyskum lógar- og rættarmáli. at franskur statistikkur Sigur aft franska konan brúkar 4 mánaðar av lívi sínum at spyrja mannin, hvønn mat, hann vil hava at í mun til fólkatalið er Frakland tað land í Europu, id hevur minst sápufram- leiðslu. at føroyskir fiskimenn fáa nógv minni burtur úr vinnu síni enn fiskimenn i nøkrum av grannalondunum at kjafturin å Grønlandshvalinum er 6.5 m langur og 4 m breiður. at biodtrystid er I uliga ójavnt í lik- aminum fað er stórri í høgra enn Vinstra armi at fiskimannaverkfallid í 1953, har fiskimenn ikki vunnu eitt einasta oyra, kostaði 14 milj. kr. at norski handilsflotin varð øktur við 453.000 tonsum í 1957. Í Europu vóru Vesturtýskarar næstir við 400.000 tonsum at Amerikumaðurin Robert Hughes, ið segði seg vera heimsins tyngsta mann, er 32 ára gamal. Hann vegaði 373 deyður, 32 kg, var 1,82 cm høgur og 3 m um miðjuna. at 2140 studentar eru tiknir av døgum i Ungarn, síðani hin víða gitna uppreist- urin i 1956. at 50.000 Ungararar sita i fangatypp- um i sjey ymiskum stødum i landinum. at Íslendingar við seinasta årsskifti áttu 42 trolarar uppá tilsamans 27.533 brutto- tons, 50 fiskifør yvir 100 tons og S99 onnur fiskifør. ML) ørn pung pn up) Mangt og hvat me Dan anal Fyri 50 árum síðani Fyri 50 árum síðan fakk heimurin tann boðskap, at allir trupulleikar í samband við flúgving vóru loystir, og at menniskj unnar harradømi í luftini var ein veru- leiki. Tað vóru teir báðir brøburnir Wright, ið gjørdu seg kendar. Fáar dagar eftir at annar bróðurin í Fraklandi hevði flogið 3,5 mil í min., komu boðini úr Ameriku, at hin bróðurin hevði verið á flog í 57 min. 31 sek. (meðalferð 9 míl). Nú flågva teir kring um knøttin uttan at seta seg — og teir flúgva skjótari enn ljóðið. *x 5 SPURNINGAR 1. Hvussu nógvir pengar eru i umfari í Feroyum? 2. Nær kom veðrurin upp í danska ríkisvápnið? 3 Hvussu nógvir manns arbeiða á før- oyskum skipasmiðjum? 4. Nær kom fyrsta sápuvirki í Feroy- um? 5. Nær kom fyrsta vatndrivna el-verk í Føroyum? (Svar aðrastaðni). * Dripnir og etnir. Í 1908 hvarv belgiski damparin >Ville de Bruge«. Seinni varð tað monnum greitt, at damparin gekk buríur, men manningin kom á land á oynni Utaku- raka, har teir vórðu dripnir og etnir av teim innføddu. Seks høvdingar, ið luttóku í hesum drápi og áti, vórðu seinri tiknir og hongdir. *x Tað einasta, Erlendur Patursson hevdi at siga til gagns og frama fyri fiskimenn, tá javnaðarmanna- málið um 1000 kr. i minstuløn var fyri á tingi, var: >HVAÐAN SKULU TIT FÁA PENINGIN FRÁ?< — og so ætlar sami maður at taka loysing. *x GRETA I. A. L. FINSEN Her omanfyri hava tit navnid å einari kvinnu. Seta tit bókstavirnar annarleiðis saman, fáa tit at vita, hvat starv hon hevur, men tað er ikki vanligt millum kvinnur. *x Folkaflokkshugsjonir. Tað var á sinn,, tá ið følkaflokkurin við húð og hár gekk í hjúnarlag við sambandinum, at Frederik Bláhamar tók so dýran til: »Gævi tað aldri slitnaði aftur,« ja, samband in the morning, samband in the evening, samband allan dagin. x TIL SKEMTUNNAR Fosar um toku. Nei, tú skuldi vita einaferð eg sigldi uppá Ongland, tá var so tjúkt í toku, at vit máttu rópa fyri at finna á munnin, tá vit ótu. Lærarin: Per, kanst tú siga mær, buks- ur er tað eintal ella fleirtal? Per: Eintal í erva, fleirtal í neðra. Heilsólumaðurin: Eg elski teg so høgt, at mini orð ikki røkka til. Gentan: Royn við tølum meðni. »Endiliga havi eg fingið hevnd yvir telefonkvinnuna,< segði skógvahandlarin. »Hvussu tå?« >Eg gav henni skeivt nummar!« Svar uppå 5 spurningar: 1) umleid 13 milj. kr. 2) 1819. 3) umleið 230. á) 1923. 5) 1921.