leygardagur 11. oktober 1958síða 4

b | {| | — SIÍALURIN tekur upp samráðingar við Danir og Bretar um sjómarksmálið. So bólta teir runt. Um heystið sama ár heita teir á lands- NR. 41 11. OKTOBER 1958 31, ÁR bet : stýrið um al siga upp sáttmálan við Bretland. Úr stevnuskrånni: Scinri krevja teir, at landsstýrið gevur út reglugerð um føroyskt sjómark. Ikki R tt ze t | iki til HI eitt orð um altjóðarætt ella víddina av ættvisi og tryggleiki til ø vier , . , .- , Hinir flokkarnir fáa semju í lag um Øllum teimum gomlu verða veitt tey (ryggastu kor á ellisórunum. — Størstu | at cera okkum levsar av 1955 såtimål og bestu hjálp til einkjur, einsamallar kvinnur og einkjubørn. — Barnastyrk | ' gera okkum léysar á 22 Samal til barnarikar familjur. — Fólkatrygging. Sum nú er, fáa hvorki tey gomlu ella tey, id brekað eru (n- | validar). nærhendis so frætt av sosialum | studuli, at tey kunnu liva av ti. Øl | tænastufólk fáa í dag pensjón félka- | trygging; men arbeiðarar og fiskimenn | fáa onga. Javnaðarflokkurin krevur tí, at fólkatryggingarlógin, ið veitir ellum landsins íbúgvum pensjón, verður sett í » gildi í Førovum, eins og hon er tað í Danmark. Eftir henni kunne allir land- sins borgarar fáa 5400 kr. í pensjón uttan mun til, hvussu stór inntøkan er. Í nakað tann sama mun verður veittur | trygdarpeningur til invalidar. Flokk- | urin hevur reist málið á tingi. 2 ferðir | er tað felt; men nú eru hinir flokkarnir | gingnir við til at umhugsa málið. Sam- | bands- og fólkaflokkurin hava ongatíð | verið til reiðar at hjálpt teimum treingj- | andi, so tað munar. Tjóðveldisflokkurin torir ikki vera við til at veita gomlum og | avlomnum slíkar peningahæddir nú, ti | 14. sept. sigur frá, hver tjóðveldis- stevnan er: >Tjóðveldisflokkurin í dag er fram- | hald av sjålvstyrisstevnuni frá 1906.< | >Tað er sjålvstyrishugsjonin frå 1906 sum skal setast i verk.« Hvor var so sjálvstýrishugsjón og sjålvstyrisstevna? | I Jú. Jóannes bóndi Patursson greiddi | soleiðis frá henni í kongstalu síni í 1906: »Når vi fjeldets sønner og døtre siger til Danerne, der bor på sletten: Der er | ingen af os, ikke en eneste een, der | ønsker at skilles fra eder, men vort øn- | ske er et godt samliv under fælles krone, da tror jeg. at de vil sætte pris på et sådant håndslag. Vore forfædre har på tinge i Thorshavns by svoret mange danske konger huldskab og troskab. Hil og sæl, Danevælde.« Sambært 14. sept. er so hetta tann sjålvstyrisstevna, ið tjóðveldisflokkurin fer til val uppá. og tað sjálvstýri, ið flokkurin vil seta í verk, um hann skuldi vunnið valið | Kunnu betri sambandsmenn hugsast? Í Í Tað er verunleiki: at vit í dag vildu havt vunnið hitt fyrsta stigið í sjomarksmi linum, um Javnað- arflokksins uppskot varð samtykt Bretar tolerera nú 4 míla markið Í Íslandi. Í uppskott Javnaðarflokksins | var kravt, at teir skuldu tolerera sama mark vid Føroyar sum undir fslandi. at tjóðveldisflokkurin er einasti flokkur, sum i dag i roynd og veru heldur fast ikki at vilja vera við til at vinna "að, ið vinnast kann innanfyri 1955 sátt- málan. ið er bindandi til 1967, uttan so altjóðarættur tekur avgerð um | i um 3 mila markid. Hetta ger hann við | [I | Í annað. } at fyrivarni landsstýrisflokkanna í 'sjó- marksmálinum ikki fæst at virka fyrr enn altjóðasamtykt setur annað sjó- mark ella Ísland og Bretland gera sátt- | mála um víðkan av markinum undir | Íslandi at mætur tjóðveldismaður hevur sagt: »Eg eri íkki tjóðveldismaður fyri | loysingina skuld, tí eg veit, at tjóð- veldismenn líka so lítið sum fólka- flokkurin tora at gera leyst, um teir um teir skuldu fingið meiraluta.« Men hetta er blóðskeivt teir vilja loysa! i aftaná loysingina vera tey lítið ella einki at fáa. Meira rættvísi. Flokkurin hevur á tingi uppskot um, at allar einkjur og einligar kvinnur skulu fáa so stóran stuðul, at tær hóast ongan forsyrgj- ara væl skulu liva av tí og ongatíð sita í troti. Eisini krevur flokkurin, at einkjan eftir mannin, ið doyr á sóttar- song skal fáa somu peningahædd sum einkjan eftir mannin, ið doyr av van- lukku. Flokkurin hevur tí eisini uppskot um, at trygdarpeningurin, ið nú er 9500 kr. verður hækkaður til 25000 kr. Børnini. Flokkurin krevur og hevur uppskot á tingi um, at børn, id mist hava påpan ella foreldruni onga neyð skulu hava í uppvøkstrinum, hvørki til uppaling ella lærdóms. Tey skulu hava somu líkindi og somu rættindi til allar landsins góðar sum øll onnur børn. Á sama hátt krevur flokkurin og hevur uppskot á tingi um, at veittur verður ollum familjum barnastudningur. Fyri fyrsta barnið fæst einki; men fyri hvort av hinum verður latin ein peningahædd, ið verður størri fyri hvert barnið, ið kemur aftrat. Hetta verður gjørt fyri, at øll børn skulu fáa sama start í lívinum, somu líkindi og somu rættindi til bestu uppaling og allan lærdóm Sum nú er, liva vit undir einum himnarópandi órættvísi á hesum eki. Ti sign oll, ið unna teimum gomlu, sjúku, avlomnu, einkjum, einsamøllum kvinnum, fadirleysum og øllum børnum landsins livilig kor í landinum, (rygg- leika, rættvisi, bestu líkindi og óav- markaðan rætt at koma fram í lívinum at fylkjast um JAVNADARFLOKKIN Vit endurprenta her brot úr grein L. Zachariasens um sjómarksmálið: ySkuldin liggur hjá Føroya legtingi. I: hevur gingið undan í tingsins politikki, sjálvsagt saman við ti landsstýri. ið og hjá teimum einsamøllum. Fingid hev- úr reist og lagt fiskimarksmálið til rættis. Ríkisstýrið hevur einans flutt løgtingsins vidtøkur víðari til Bretlands. At ríkis- stýrið hevur ávirkað og drigið landsstýrið við sær í sjómarksmálinum, er bert git- ingar, sterkari sagt illgitingar. Gjøgnum privat bræv frå tåverandi statsministara i 1954— 55 Hedtoft hevur hesin sagt, at tað var ikki danska ríkisstýrið, sum skundaði undir at fáa sáttmála við Bret- land í lag, men Føroya landsstýri. ið hevði koyrt undir danska ríkisstýrið at gera hetta Eisini síggja vit. at danska ríkisstýrið tekur lovalt undir við løgtingsins viðteku 6. juni 1958 og sendir Bretlandi hana. tó at hetta sama stýrið um somu tíð mátti vera greitt yvir, at Føroyar áður høvdu kravt seg bundnar við ein 12 ára sáttmála við Bretland, og at eingi viður- skifti enn bendu á, at løgtingsins fyri- varni kundi fåast at virka. Uttan at bróta millumlanda såttmål” kundi Danmark tí ikki taka stig til ein samalt at flyta Føroya fiskimark út á 12 fj. 1. sept, og ti varð tað heldur ikki gjørt. Hesum var einans løgtingid vid sínum einkisigandi fyrivarni atvold i. Teir bólta runt. Tað kundi verið áhugavert rættuliga at farið at kanna eftir, hvussu oftani tjóð- veldismenn hava bóltað runt í sjómarks- málinum. Í mars 1952 krevja teir, at landsstýrið Í anum og 12 míla mark. Í Nú bólta teir aftur. | Eru ímóti og atkvøda ikki fyri 12 | míla markinum. Ikki eitt orð um upp- Í søgn av sáttmálanum, men eitt bluff- nummar um 16 míla mark. | 12 míla markið fæst ikki í lag. Bretar Í siga 1955 sáttmálan vera juridiskt bind- andi. Nýtt bólt. Nú krevja teir 12 míla mark, tí teir vita. at hetta er Ogjørligt, tá »fyrivarni« landsstýrisins fæst at virka. Hinir flokkarnir fáa semju í lag um nýggjar samráðingar við Bretar. Eitt nýtt bólt Teir vilja ikki samráðast við Bretar um sjómarkið um Føroyar, men krevja samráðingar við Íslendingar um sjó- markið undir Íslandi. Hvat verður nú næsta bóltið? polit. sambandsmenn at Í Norðoyum ætla stilla Alfred Petersen. trúboðara, nr. Í á listanum. Sambandið eigur lítið og einki eftir í Norðoyum fjarðar burt- ur so líðandi. Má illa stendur til, verður sent boð eftir læknanum, men tá allar vónir eru slóknaðar, verður sent boð eftir prest- inum ella trúðboðaranum. so teir kunnu leggja síðstu hond á verkið Nú hevur sambandið sent boð eftir trúboðaranum! x Tad vóru folkaflokksmenn, ið bundu okkum til 12 ára sáttmálan av 1955. Sambært hesa samtykt fyriliggur einki | enn. ið nærhendis kann fáa teirra »fyvrivarni« at virka, ella nakað. ið kann gera okkum leysar av sáttmálanum. Sjálvir vilja teir einki gera. men hoyr pinkulingarøddina í Dagblaðnum: >Nú velst um, hvussu >Kamp<- menninir greiða at loysa okkum frá einum »forfallnum« sáttmála. >...... so hava teir (danir) enn ikki evnað at framt samtykt logting- sins.« (6. juni samtyktin um 12 mila mark) x | 1943 settu J. F. Kjølbro, R. Long, I. 'Patursson og Th. Petersen fram tað uppskot á tingi, at stórreiðararnir skuldu fáa løgtingsskattin afturgoldnan. Í Í uppskotinum stendur, at stórreiðarin bert »kann siga frá til landsnevdina, at ynskt verður at fáa logtingsskat afturgoldnan fyri útreiðslur, hann nu átekur sær.« *x Søgan verður ikki einans skapað av } teimum, ið skjóta, men eisini av | teimum, ið skotið verður eftir. ae PC. „veitst I at náttúruni krevur 220 kubikm. av Í vatni fyri at gera Í tons av mjørka og 570 kubikm. fyri at gera { tons av sukurrøri. at kanningar vilja vera vid. at børn i Bretlandi i dag verda at hava 20 åra longri livialdur enn foreldur tei-ra. Meðallivialdur teirra er í dag 68 ár fyri kvinnur og 70 fyri menn. at størurin er tann fiskur, ið gýtur flest egg. Í ein støraldur gýtur hann 100 milj. egg. at avlívingaróksin guillotinin var uppfunnin av manni, ið æt Louis, með- an Guillotin, ið øksin ber navn eftir, bert var medisinskur hjálparmaður undir avlívingunum. at prístalið er munandi hækkað, tí prísurin á grind og spiki er uppfarin. Samstundis sum hetta fer fram, noyðist Klakksvíkar kommuna at gjalda krónur í túsundtali fyri at forkoma grind, ið ongatíð varð upptikin. OL Manst og hvat Land nan nn almal Ein maður, ið pínist av ólukku- ligum kærleika, eigur ikki at heingja seg í tí fyrsta trænum, men um hálsin á tí fyrstu gentuni. *x Uriaspostur. Hægsta leiðsla kommu- nistaflokksins eins og ovasta vald í Ruslandi er politbureau. Síðan hesin stovnur varð skipaður á fyrsta sinni, eru 23 av teimum, ið hava havt sæti har, deyðir; men bara 4 ein nátúrligan deyða, meðan 19 eru dripnir. *x Kærleikin er sum at eta suppu við gafli. Ein verður ongantíð mettur. *x Uppá avbetaling. Unglingi stjól eina gås. Hann fekk 3 månada fongsul. — Stutt seinni boðaði Hákun Djurhuus frá í Dagblaðnum, at teir høvdu rakt við miljóna-tollsvik. 38 vóru uppi í sviku- num. Eingin kom fyri rættin. Í loyndum fingu 2 bót umvegis 15.000 og 2.000 kr. uppá avbetaling. *x 5 SPURNINGAR 1. Hvussu eitur heimsins yngsta ríki? 2. Hvar regnar mest í heiminum? 3. Nær vórðu Føroyar kristnadar? 4. Hvussu æt Feroya fyrsta blað? 5. Hvussu nógvir vitar eru í Føroyum? *x Hví Jeppe drekkur. Í eini rødu greiddi Khrushchev nýliga frá, hví russar vóru so góðir við vodka-fløskuna: >Meðan tað í kapitalistalondum er eyðræningin, ómenniskjanslig arbeiðsviðurskifti og ar- beiðsloysisins forbannilsi, ið fær fólk at drekka, so er brennivínsmisbrúkið í Ruslandi orsakað av fólksins yvirdrivnu lívsgleði og ynskinum um at fagna kommunismunnar stóru framburðsverk- um.« * Bert einaferð síðani 14. sept. á fyrsta sinni sá dagsins ljós, hava teir sagt frá, hvussu tað veruliga verður i tióðveldispáradísinum aftaná loysingina. og orðini vóru hesi: >Tað verður ikki gull og grøn- ar skøgir.« Kristian og Håkun. Ein dagin kom Kristian Djurhuus til Hákun Djurhuus og heldur fyri: Kanst tú ikki læna mær 1 krónu. Eg ætli at ringja til ein góðan vin, men havi ikki eitt oyra uppi á mær? Tað er gaman í, svarar Hákun, her hevur tå 2 krónur, so kanst tú ringje til allar vinir tínar. BARNAMATUR Kim Einar S. Matras. Setur tú stavirnar í hesum manns- navninum annarleiðis saman, fært tú at vita, hvat hann og hansara starvsfelagar eru í dagligalívinum. Ein lygn kann ferðast fleiri ferðir jórðina runt, meðan sannleikin knýt ir sær skóbondini. Svar uppá 5 spurningar: Tjóðvaldið Guinea. 2) Í Indiu. 3) ár 999. 4) Færin- getidend. $) 29.