leygardagur 1. november 1958síða 3

1. NOVEMBER 1958 SOSIALURIN | Utgevari: | FØROYA JAVNADARFLOKKUR Blaðstj.: | Villi Sorensen. 76. Box Prentsmiðjan á Heygsbreyt TELF 1820 Neydar »Dimma.« ikki ósatt fyri at dylja yvir misgerdir sínar sigur Tað er ókent, at onkur ella brek. Soleiðis er við »Dimmu« miku dagin 29. oktober, tá hon harmar javn- aðarflokkin, at hann setur so nógv góð uppskot fram, men ikki sigur, hvussu- leiðis landið skal fáa pening til at inna tey. Men >Dimma Erlendur síggja, at sum tað at orðini, stuttligt er nýtir júst somu Patursson nýtti, tá menn settu uppskot fram um minstuløn til fiskimenn. Hann »Hvadani skulu pengarnir takast frå?« Og júst somu orðini sigur »Dimma.« Ja, tá tað ræður um at niðurbinda hina ar- beiðandi fjøldina, og tey, ið hava fyri neyðini at verða stuðlað av samfelag- num, tá kann sjálvt sambandið og loys- ingin finna hvert annað! Tað er harmiligt, at menn skulu vera so treiskir; ikki skuldi tað verið neyðugt at tikið uppaftur, at javnaðarmenn so mangan hava víst á og sett uppskot sum hava miðað ímóti at fáa peningin til vega, haðani rættvísast og beinast er at fáa hann, og haðani tað minst nervar at hann verður tíkin frá; men hetta hevur oftast ikki verið gjørligt og ikki minst av tí, at sambandsmenn í verju síni av stórmannsins »rættindum« 'erið so treiskir og konservativir: Nei, einki skal broytast! — »Ikki er alt gott, ið gamalt er,« tað má ásannast. Nei, sjálvandi kunnu javnaðarmanna tiltøk ikki fremjast eftir ti politikki, sam- bandsmenn føra, tað er vituligt. Ti funnu sambandsmenn og fólkaflokksmenn teir høvdu felags áhugamál hinir javnaðar- hægri segði: hava saman, at at rekja fyri stórmannastættin nationalu spurningarnir og klovningurin millum flokkarar høvdu minni uppá seg teir komu ikki fyrr enn í aðru rekkju, kunnu vera góðir at taka fram aftur beint frammanundan vali at myrkaleggja veljararnar vid, so hesir flokkar skulu fáa høvi til enn eitt valskeið at sita og verja stórmannainteressur sínar og knúska fólkið! Føroya fólk eigur ikki longur at lata seg tóla av sambandsins gykli, men sam- eint fara til val hin 8. november at verja síni egnu livikor og fáa tey bøtt. VELJIÐ JAVNADARFLOKKIN! Fremtidens oliekamin med den geniale BREESE BRÆNDER giver Dem - mere varme - bedre varme - behageligere varme VALDEMAR LUTZEN Telf. 1029 Thorskavn SOSTALURIN FÆRØSK MARGARINE Vita No I VITAMINISERET FÆRØSKT PRODUKT FINT PRODUKT Loysingarmenn avskriva Grønland! Tjóðveldismenn hava avskrivað fiskimanna urin — fyri loysingina. Heita svik móti sær sjálvum kann fískimaðurin besta kjans — grónlandsútróð- ikki taka, tí má hann tann 8. november avskriva tjóðveldismenn. Týðiligari enn Erlendur segði tað í 14. sept., at hann einki leggur í okkara grønlandsrættindi, kann tað ikki sigast »Tey verða vit kortini at missa um eini 5 ár loyvir hann sær at sleingja út og billa fiskimanninum inn. Men trýr hann, og trúgva teir tjóð- veldismenninir, at fiskimenn fara at trúgva hesum uppástandi? Vit kunnu siga honum og øllum tjóð- veldismonnum, at tað gera fiskimenn yvirhøvur ikki. Fiskimenn vita, at teimum er broytt mikið til tað betra í Grønlandi, síðan hin av Hedtoft sála >kommissióning varð sett til viðgerð av spurninginum um um- skipan av grønlandsvidurskiftunum. Fyri Føroyar var P. M. Dam limur av hesi »kommission«. Tá fingu føroyingar åvis stór strekki at fiska á inn at landi og fleiri nýggj stød at rógva út frá. Fiskimenn vita, at henda økingin av okkara veidirætti i Grønlandi hevur havt størsta tydning íyri mong heim seinastu árini. Fiskimenn vita, at sambært lóg kunnu hesi veidiøki vidkast, og útróðraplássini kunnu verða økt við samráð við grøn- lendingar. Fiskimenn vita eisini, at nú verður allur doyður lagdur á fyri at fáa hesa víðkan og hesa øking av útróðrapláss- unum har uppi, og teir vita, at tað sambært »paroluna« at opna Grønland fyri øllum donskum teknum, føroyingar eru danskir teknar statsborgarar — var og er ein forútseting fyri nýggju grønlandsloggåvuni, at tað at enda skuldi verða so, at eingin munur skuldi vera millum grønlendingar og føroyingar og danir hvorki í Grønlandi, Føroyum ella í Danmark. Fiskimenn sambært hesa Vita, at tað Í forútseting ikki kann verða talan um trongjan, men einans um víðkan av okkara veidimøguleikum í Grønlandi Og fiskimenn serliga tí veidiøki hjá teimum i seinastuni annars er vorðið beinskert við at Íslands mið og grunnar, har id teir áður veiddu meginpartin av eru farin, eru almikið interesseraðir í, at henda víðkanin av veidiøkinum i Grønlandi og øking av útróðraplássunum har uppi, verdur framd nå beinanvegin so tað ikki skal standast á næsta summar hjá fleiri ferðum so nógvum foroyingum at kunna fara til útróðurs har uppi sum seinasta summar. Og tá ið fiskimenn nú vita, at tjóð- veldismenn á tingi einki løgdu í at við- gera grønlandsinteressir teirra, og at tjóð veldisins førari Erlendur Paturssonur egna og flokk síns vegna í blaði sínum beinavegin hevur givið Grenland upp fyri skutul fyri loysingina, verður stødan hjá ollum fiskimonnum, ið seinast lótu sær lynda at velja tjóðveldismenn, greið og lætt at taka; Teir avskriva tjóðveldið sum grip í Grønlandsmålinum nú november og velja javnadarmenn, eru teir, sum hava skaða- tann 8. sum sterkastu stóðu og størstu møguleikar í GRØNLANDSSPURNINGINUM! x fyri lista C! ARBEIÐSLOYSI er eitt støðugt afturvendandi kapitalistiska samfelagnum. Arbeiðsloysisstudningur verður tí at lata øllum teimum, ið rakt verða a arbeiðsloysisins forbannilsi! VELJIÐ JAVNADARFLOKKIN! brek í tí Suðuroyar fjall - ovurstórt rikidømi! Tað er ein av teimum stóru uppgávunum i komandi tíðum at framleiða hin dýrmæta eldfasta leirin og kolið úr Suðuroyar námum. Her kann arbeiði skapast til fleiri Tað hevur leingi verið talað um leirin í kolanåmunum. Men tað er ongatíð eydnast at verða greiður yvir møguleik- arnar, ið hesin leirur hevur Nú er kortini komið so langt, at menn vita frá kenum monnum vísinda- monnum at tað undir og omanfyri kolalidina finnist meiri av eldfastum leiri enn vit eru menn fyri at gera burtur úr. Hetta eru stórtíðindi. Stórtíðindi, um menn kunnu verða samdir um at veita tann neyðturvuliga pening til vega til eina nútímans drift. Og her er statsministeriid stórliga in- fyri at veita arbeidi og virki å landi. Og her skuldi eftir røttum løg- tingið eisini kunna verið stórliga inter- esserað. Og privatar kreftir skuldu eisini kunna fingist at verið við. Allir prøvarnir, ið sendir eru niður av leirinum, sum liggur í um 2 til 4m' hædd oman fyri kolið, sýna, at leir- urin har er av fínasta, eldføstum kvali- teti. Tå id so hin stéra sendinginin royndarsending ið arbeidarariar lótu niður at brenna til charmottu, miseydn- adist, komst tað av, at arbeidararnir, ið ikki vóru kønir í, hvat ið var eldfastur leirur. fóru ov høgt upp, har ið leirurin harav ikki nýtiligur teresserað var jarnaríkur og til eldfast tilfar. Tílíkt mistak verður sjálvandi ikki gjørt aftur. Konur maður má vaka yvir. at bara nýtiligur leirur verður tíkin og brendur til charmottu, tað tilfarið. ið verður nýtt til eldfastan stein og onnur eldføst ting. So brátt sum frågreiding serfrødingsins Jan Cleydert er komin statsministeri- inum í hendi, verður eftir Cleynderts uppskoti og pláni farið undir at samla kreftimar at loysa tað veldugu upp- hundrað fyri ikki at siga túsund menn. sum tað er at verk eitt kola- og leirvirki. Higartil verið talan koladrift við primitivastu greiðum og sjOshættum Javnadarmenn vilja ikki helma i, fyrr enn kola- og leirspurningurin er loystur! gåvu, seta i nútímans hevur bara um Fyrr enn fjøllini kunnu geva ollum íbúgvum í Suðuroy av rikidømi sínum Nú, ið koyrivegur er at kalla til allar bygdirnar, eru fjøllini nær hjá ollum Suðuroyingum at koma til arbeiðis í! EITT „BLAГ kom Fyri nøkrum døgum síðani her í bygdina og helst um alla Suðuroy eitt blað í hvori hús. Tað skuldi vera sent úr Sunnba. Blaðið nevndist »Sudur- ovingur«, blaðstjórin neyndist Ólavur Michelsen, og úbyrgdina fyri prentingini hevði ein. ið nevndi seg Marius Ziska í Havn. Við blaðnum fylgdi her í bygdini ein lísti, ið eisini var sendur úr Sunnba, og ætlanin við honum var, at ein kundi tekna seg á hann og lata pengar fyri hetta merkiliga blað. Eg havi hovrt, at listin varð aftursendur sínum upphavi í Sunnba uttan undirskriftir og uttan pening. Tað man ikki vera yvirhøvur, menn fara at lata pening til loysingarmenn á henda hátt. Ikki munnu fólk yvirhøvur fara at lata seg »bluffa« at lata pening til loysingina á slíkan hátt. Og heldur ikki man tað fara at eydnast tjóðveld- inum at taka Føroya ungdom á bóli vid slíkari framferð, sum hetta blað ber til sjóndar í skriving síni Ein hver man duga at skilja, hvat hetta fólk kann vænta sær. um slíkir harrar skulu valda. 0. Z. Nr. 44 Fantasifostur Føroyatidindis Fitt blad, sum ber heitid Føroyatidindi, og sum eina tíð hevur verið undir jerð- ini, hevur nú í seinastuni verið at sæð av og á og í ymiskari sýnist nú upp undir valið reiðiliga at vilja stinga hornið aftur, og verður sostatt borið inn á hvøns manns dyr við sínum ótespiliga innihaldi Tysdagin 21. okt stødd, frar rm evur blaðið grein, sum tað nevnir »l Tvedragtens Tegne Í hesi somu grein hevur blaðið hvest sítt eitrandi svorð móti javnaðarflokk- inum, og tað kann heldur ikki lata vera at raka til vissar menn innan flokkin Men hvussu væl Feroyatíðindi roynir at leggja seg út fyri at válka javnaðar- flokkinum. so verður oll skriving blað- sins fåfongd og nyttuleys. og tað er just henda ræðsla. ið skyggir fram i greinini; tí blaðið veit, at Førovingar hava upplivað, hvat tað vil siga at liva undir kvørkrabandi sambandsins, og at tað eru teir heilt fáu um tað er nakar, ið vil ynskja sær ta tíðina aftur í Foroyum. At tað er so frætt sum tað er, er ikki sambandinum fyri at takka. men tí flokki sum hevur skorðað á og drigið hann eftir oyrunum. Fólkið er tíbetur verður ikki steðgað tíðindi ella nøkrum einari ella aðrari harðrendari grein og hvussu væl tað so roynir at leggja seg í sela og útleggja javnaðarflokksins stóðu við ollum teimum svartastu mynd- farið á glid. og tað aftur av Føroya- sambandsblað við um. Eingin er so stuttmintur, at hann ikki minnist, hvussu nidurstødan var, áðrenn javnaðarflokkurin kom á ting, hjá arbeiðarum og fiskimonnum, hjá gomlum, sjúkum og veðrum treingjandi. Tað fer ikki at gerast neyðugt her at nevna oll tey økir, sum javnadarflokk- urin hevur vunnið fólkinum munandi bata, ti tað er mark fyri, hvussu nógv ið er neyðugt fyri at geva Føroyatidindi topp í sítt giftuga gap. Eitt ógviliga eymt mål, sum Føroyatidindi hættir sær at nema við, er tann hægri skúlin sum er óatkomuligur fyri tann minni múgvandi. »Alle læreanstalter i København står ungdommen åbne.« sigur Føroyatidindi Rætt er tað. at skúlarnir standa opnir, ti sum í Sudurafriku er tað ikki. Men fyri at kunna sleppa inn um dyrnar, skal tå so mikið av peningi til, at tað eru minni enn so øll, ið hava evnir og hug at læra, sum kunna reiða tann neyðuga peningin út, og munnu sostatt liva á lærdómsins skuggasíðu. Tó er tað heldur frægari í Danmørk í so máta, enn heima í okkara egna landi. Síðani kann Føroyatidindi siga hvat tað vil, tí tað eru fleiri enn blaðstjór- arnir á Føroyatidindi, sum hava skil á hesum. Sambandið hevur ongatíð havt nøkur uppbyggjandi uppskot. hverki fyri hesum máli ella nøkrum ødrum. Tað er ti at vóna. og tað vónar mangur, at tá valið er av. tá ringja deyðsklokk- urnar fyri sambandinum. og teir dygg- astu sambandsmenninir sleppa sjálvir at við teimum og harimillum blað- Førovatidindi D. J. Sørensen. ringja stjórarnir á HIN STERKASTA og HIN BEINASTA Javnaðarflokksirs stóða í sjómarks- málinum hevur í stuttum verið. at um talan skuldi verða um nýggjan sáttmála við bretar. mátti bretslt stýrið fyrst binda seg til. at vit førovingar til eina og hvøria tíð skuldu fáa tað sjómark sum teir annaðhvort við sáttmála ella tolereran góðtóku hjá íslendingum, ið vóru í nakað somu rættarstødu sum vit men ikki betri. Og tað er nú grett, at hetta vildu bretar bundið seg til, eftir sum landið lá tá. Um hetta uppskot javnaðarmanna var vorðið samtykt tá. vildu vit í dag havt 4 míla sjómarkið út frá somu beinu basislinjum. sum íslendingar settu sær, tí bretar hava fyri Gudi og hverjum manni og allari verðini longu tolerera hetta sjómarkið Og í somu løtu, sum stríðið millum bretar og íslendingar legst niður, og partarnir koma til eina semju sína millum ella við alheims avgerð viðvíkj- andi sjomarkinum, vildu vit, um okkara javnaðarmanna uppskot hevði verið sam tykt. vunnið tað sama sum íslendingar 12 mílamark ella annað mark So sterk var javnaðarmanna stødan! Harmiligt at hon varð feld, fekk bara 5 atkvødur, Í sjómarksspurninginum er javnadar flokkurin einasti skilaflokkur at velja! x fyri lista C til loysn av sjómarka- málinum!