mikudagur 25. mars 1959síða 1

kl af L øl Ra FRÆLSI JAVNADUR BRØDRALAG ÆRES NR. 13 MIDKUDAGIN 25. MARS 1959 32. ÅRG Tjóðveldismenn gera øsingar- og rumbulfund í Havn! Pálmasunnudag setti Erlendur Patursson upp plakatir í Havn um mótmælisfund, ið verða skuldi um kvøldid kl. 7 í kommunuskúlagarð- inum. Tær høvdu eitt ymiskt orða- ljóð. Ein teirra segði frá at Petur Mohr Dam hevði seltForoyar fyri eitt lán uppá 190 milliónir krónur; hinar søgdu frá eini tilætlaðari herset- an av Føroyum. Men allar høvdu tær tað til felags, at einki navn ella merki stóð undir teimum, og so kundu fólk gita, sum tey vildu. Foroya Útvarp segði eisini frá hesum fundi sum tíðindi; men tá vit spurdu teir, hvor, ið stóð aftan- fyri hann, so vóru teir ikki førir fyri at svara uppá tað teir vistu tað ikki. Vit spurdu politimeistarin, um Býráðsformaðurin fundinum honum var boðað frá Hann segði, at Fraser Eysturoy hevdi sagt frá, og tá hann varð spurdur um tað, svaraði hann, at tað var »vistnok tjóðveldisflokken. Ja, so vita vit tað, sum 14. plagar at siga. Og so byrjaði tjóðveldisflokku- rin hina stilla vikuna við rumbul- fundinum. Har var nógv fólk kom- ið saman, og nakrar hálvvaksnir plakatum, við ymsum »skriftordum« t. d. niður við Dam,» >Foroyingar, húskallar, skrælingar,< og so ymis onnur find- arorð. Á einari mynd var ein maður hongdur, hann var meinlíkur Er- lendi um ein hugsar sær hann við reyðari nissuhúgvu. gingu við nýtir óhevisk orð um Føroya løgmann! Til orðastýrara á hesum løgna rumbulfundi høvdu teir fingið sær byrådsformannin i Havn, harra Sig- fried Skaale. Men hann vard eftir øllum at dóma meir enn orðstýrari, tí hann helt eina vit høvdu nær sagt fitta rødu, har hann nevndi P. M. Dam, løgmann fyri »størsta skaðagrip Føroya« og legði hann undir „næstan landasvik«. = Hann stóð har á trappuni Tórshavnar borgmeistari til tað hús, ið ætl- að er at verða ráðhús býarins og nýtti ókvæmisorð um Foroya løg- mann og lýsti eftir at fáa at vita frá landsstýrinum, hvor ið hevði givið »hervaldinum« tað loyvi, ið tykist at vera givið. Tað er stórt spell, at fólkaflokk- urin ikki átti ein eitt sindur kurtis- ligari mann at seta til borgmeistari í Høvudsrødararnir So trein fram á pallin Jákup í Jákupsstovu og læs upp ein langan epistul til gamans og álvara fyri fundarfólkið. Hóast hetta var longs- ta rødan á hesum fundi er lítið at siga um hana, ti hon var einki ødr- vísi enn róður tjóðveldismanna van- liga eru: øsing, illgitan, skemt inn imillum, og sleingjan vid skemdar- orðum og ymiskum ødrum tjóðveldis- Havn. Teirra er skuldin fyri hetta; men býurin má bera skaðan. Tað hevur kanska ikki so nógv uppá seg at hann er heldur enn íkki óansin í målbering síni í meiri ella minni pri- vatum samkomum; men slík fram- ferð á almennum fundi nei! Annars er tað at siga, at tað hevði verið uppá sítt pláss, um hesin góði býráðsformaður hevði latið Tórs- havnar býráð fregnast eftir teim tíð- indum, hann læst at vilja frætta. Ella hann kundi spurt sínar egnu flokksmenn, sum hava sitid úti í Tinganesi í fleiri ár og tingast við Nato um málið, og sum hava havt sínar verkfræðingar rennandi uppi í haganum at máta upp og stinga út veg. Men hvat skuldi hesin góði mað- ur at havt at kasta P. M. Dam fyri? Hann så annars ikki út til at vera heitt væli við. Ein hevði líkasum varðhugan av, at hann ikki helt seg hava nóg fast undir fótum, har hann stóð, og tað er líkt til at hann bær ótta fyri, hvussu hesin fundur fór at enda. Onkur hevði eisini spurt hann, áðr- enn fundurin byrjaði um orðið fót at verða givið frítt; men nei, tað visti hann ikki reiðiliga. blåmutyssi. »Nei - ordid verdur ikki givid fritt til quislingar !« Nú trein "fram á pallin Fraser Eysturoy, blidoygdur sum ein prima- donna. Hann byrjadi sum rimi- ligt kann vera rødu sína um eina (aðra?) cirkusklovn. Síðan fór hann yvir til at royna at ósa fólk upp við at greiða frá, at Nato var í ferð við at gera eina atombumbugoymslu norðuri í Mjørkadali. Hann greiddi ógviliga livliga frá, at ein atom- bumba drap 45 milliónir menni tann fyrsta dagin, og tveir teir næstu dagarnar doyðu 90 milliónir. Og hvor skal so liva av fólkapensjónini hjá Dam?< Hann legði síðani á tingmenn, peikaði á ein javnadar- tingmann og rópti: »Har stendur ein av teim!« Tá spurdi ein javnadar- maður: fái eg ordid?« »Neil« geyl- »Er orðið ikki fritt?« »Nei ikki fyri quisling- Fraser og nevaði móti honum, ið so nasadjarvur hevði ver- ið at spurt. (Fraser hevði gloymt, at hann var vestan fyri jarntjaldið) Her eingin koma at spælið fyri osingarliðinum aði Fraser varð spurt ar'« rópti mátti spilla Næstseinasti talari var Sigurð Jo- landsrættarsakførari Hann rødu siga, at hann ikki vitsti, hvat hetta var fyri fundur, hann var komin á, helt síð- an eina stutta og einki sigandi rødu Um málið viðvíkjandi hersetanini segði hann, at um tað kom fyri ting 10, so vildu teir vera ímóti ti Síðsti skaldið William Heinesen hetjan frá Bukarest Hann mælti til slíka framferð, at vit komu at standa okkum. væl við Russin. Og hann endaði við at bið- ja fundarfólkið koma út á keiina at taka ímóti P. M. Dam ensen, byrjaði sína við at rødari var »Melodien, der blev væk« Borgmeistarin kom fram aftur å pallin, og nu skuldi samtykkjast ein resolusjón, ið handast skuldi løg- manni umborð á Tjaldur, ið júst tá var komið inn á vágna Men nú stóð í botni. Hvar var hetta dýrabæra skjalið Har varð ein himpran og stákan, ein titan og teskan, so einum rann í hugað ør- indið: >Vilsur vóru tólvjavningar, hvør um annan in6l«. Til endans fann okkurt gløggt høvd út av, at teir høvdu gloymt hetta virðismikla skjal uppi í Sjón- leikarhúsinum, har Danin Jack Kampmann hevði hjálpt teim frægu kappunum at málað »skriftordini« uppá plakaturnar Men »tå neyðin et hjálpin næsta, sum tikið verður til Tad vildi so væl til, at Hanus vid Høgadalså hevdi eina avskrift av hesum dýrabæra riti i lummanum, og tað eydnaðist honum, uttan at vekja ov stóran eftirans at fáa Hemming Jespersen at flýggja orð- stýranum tað. (Hvor man hava skrivað hetta brævið?) Orðstýrarin las upp skrivið og bað fundarfólkið atkvøda fyri tí við Størst, er at rætta upp hondina. Ein partur av fólkinum rætti upp hondina summi báðar; men nakað skuldu tey hava fyri ómakin Djórið uttan høvd og hala verður Tað var stór mannfjøld ið komin var á kaiuna, tá Tjaldur legði at. Gjøgnum hesa mannfjøld otaði val- dramannalið tjóðveldisins seg konfirmantarnir við tekassaplakat- unum á stong. Teir komu yvir at landgongdini og vóru heldur enn ikki málreystir. Nú skuldi resolusjónin løgmanni, og til tess vóru harrarnir Fraser Eysturoy og Willi am Heinesen. Teir stóðu eina lotu og himpraðust fyri landgongdini; men so kom hin eygagóði Danin J. Kampmann og setti so frætt dirvi í teir, at teir stetlaðu umborð á skipið og upp til løgmann og handaðu hon um »fundarvidtøkuna,« og so skund- handast settir ' | | | | | | | | handað løgmanni aðu teir sær í land aftur, glaðir og fróir, sum var ein stór byrða tikin herðum teirra Og tað var hon kanska eisini, ti nú var ørindi ríkið. Nú stóð bert til teir ungu, sum vilj- an høvdu til at rættir menn, men liti skil høvdu å ti, at royna seg. Eftir stóð løgmadur við einum skrivi uttan eina einastu undirskrift, eitt skriv uttan høvd ella hala Løgmadur vendi sær til skiparan á Tjaldur og bað hann lána sær håtal- ara, so hann kundi tala til fólkið men hetta bar ikki til, varð svarað. Hann fór tá upp á brúnna og talaði til fólk, ið stóð á kaiuni, og greiddi teim stutt frá tí hann vitsti um bygg- ingina av radarstød í Mjørkadali. - vera Piltarnir herja á Føroya løgmann. - Tað eydnast einum teirra at sláa hann í høvdid við eini langari træstong! Løgmadur fer frá borði. Hann hevur vidføri í báðum hondum. Komin niður á kaiuna royna piltar- nir at herja á hann. Politistarnir standa við landgondina sum vant, og teir halda ímóti piltunum og forða Í Í at koma framat løgmanni einum teirra at sláa plakatstongina niður millum tveir politistar og niður í høvdid á P. M. Dam, einaferð enn sló hann stongina niður aftur á høvdid á løgmanni; teimum Tad eydnast