mikudagur 18. september 1963síða 4

SOSIALURIN Nr, 68 18. SEPTEMBER 1943 36, ÅRG. I DAG STJORNARMÅL FØROYA Staða tjóðveldisflokksins HESIN flokkur er í fyrsta lagi avleggjari fólkaflokksins. Meðan fólkaflokkurin var í vælmaktini helt hann seg til peningavaldið, stórreiðarar, stórkeypmenn og stórbendur. Tjóðveldisflokkurin tordi ikki ganga somu leiðina, gjørdi seg sosialistiskt litaðan fyri á tann hátt at vinna arbeiðara- og fiskimannafjøldina; | men hetta er bert ein gekkaskortur, aftanfyri fjalir seg hin miskunnleysa loysingin. EINAFERÐ segði Hanus við Høgadalså vid ein javnaðarmann: tit eru væl fyri, fólk vita, tit eru sosialistar; tað er verri vorð- ið hjá okkum, tí í okkara flokki eru reiðarar og fiskimenn, | arbeiðsgevarar og arbeiðarar o. s. fr. Í somu løtu vit skulu leggja eina sosiala stevnu verður flokkurin í upp- loysningi tað einasta, ið heldur flokkinum saman er loysingin! FLOKKURIN er ramur loysingarflokkur; men hevur tó nú svorið trygdareið til stórfígginda sín: heimastýrislógina. Flokk- urin hevur nú fingið sín higartil loysingina, tí ivaleyst kann hann reka hinar sokallaðu »sjålv- | styrisflokkarnar« langt út í loysingina størsta kans at fremja at hann vil royna sítt besta — og reka! A erkingar HERSTØDIN OG REYSINGIN. DEYÐA- Ikki ti tað er bæði fólkaflokk- inum og ftjóðveldisflokkinum líkt ra harðliga til verka, nýta stór orð og geva stór lyfti uppundir val Tjodveldisflokkurin fór til val Ippá so gott sum einki annað utt- ar hervaldið av landinum og deydarevsingina, Nú eru teir mann- ster landsstyrinum, so likindi skuldu verid til at gjørt vart vid seg og farid til verka at reka her- iv landinum. Nú er tó at minnast til. at deyða fólkaflokks- stýrinum, og somuleiðis var lagt til revsingin kom undir rættis fyri herstødini undir sama stýri: men tó, fyri ikki at vera aftari enn ftjóðveldisflokkinum í kappingini um teir sokallaðu »sjålvstyrisveljararnar« gav fólkæ- | flokkurin stór lyfti um at reka hervaldið av landinum. Fólk bíða eftir, hvat hesir miklu lyftisgevarar fara at gera, men eitt stendur tó fast, at í hernaðarmálinum hava telr enn einki gjør: uttan verið til mikið inum á herstødini í Mjørkadali. veifsluhald hjá hervald- | 44 FISKIVINNA | Maturin ikki tað neyðugasta á bjargingarflakanum BJARGINGARRA DID hevur givið út frågreiding um | tær royndir, ið nú eru gjørdar við eru komið til tað úrslit at tað ikki er avgerandi neyðugt DANSKA gera flakan við so nógvum mati. uitan mat. Meira neyðugt er at so góða vernd móti kulda. danskir bjarggngar-serfirað- Fýra ingar róku fyri váð og vindi í eina eummiflaka í Norðsjónum, ida frágreiðing byggir á og nevr rovndir og tey úrslit, hest til ber ð neyðugt er tær ørdu og komu til at soviposum. Vegna plásstrot ikki gera flakarnar N halda at at :50 botnin nógv betur, og am í kann gerast vid at minka umi itargoymslurnar ð flakarnir . Q- rad.:otólini, ið úlgjórdir hóskandi, Í s at nýtu peilu- tað opnum rey higartil kki in lyri mæla hava ver eru tev best a teir til radiotól, sum vil gera lættar. at finna flakan úti á havi talað náttart Annars verður um nytlura blinkljósum degi rovk- tað iV ið og enalum á eins og um ikki er besti signalhátturin at nýta sterkt litevni. sum langar leið skal aftaná eins og kjalarvørtrt Hetta át flogførum ir reka flakanum verdur gera tað lættari hjá raka við flakan frá luftini, og í slíkum førum verða tað flogførini, hitt at vanliga koma at sum gera leitingararbeiðið hvussu skjótasta Eitt eigur at leitas, tå ið skin er burtur høvudsmål er, leingi gummi-bjargingarflakum og at ut- Menniskju kunnu liva letngi hava drykkjuvørur, sukurevni og - og eingin I1VI er um, | keypa kjøt fyri okurprís. Vit fáa | ennta kjøt frá New Zealandi, sum liggur mangar tåsind fjóðringar | burtur frá okkum, fyri nógv minni pris enn føroyskt kjøt, og onku- staðni frå síga tey, at tey keypa mjólkina fyri 1,30 kr, litur:n | Sostatt lata føroyskir forbrúkarar | stórpening til landbúnaðin. mugu Skal studningurin nú tvífaldast, | | mugu vit lata so mikið meir, ti | tad er skattaborgarnir sum skulu gjalda. Tí er tað hugsan mín, at fyrsta fyri til | landbråkid má vera tann, at mjólka | treytin stórri = studningí kjøtprisirnir verða munandi og niðursettir. Latið so tvífalt so nógvan studn- ing. Forbrúkari. ep ——————————o-odeee | N FALLIT-RÓP. Undan seinasta vali stóð m. a. at lesa í >14. sept: ur fingið so mikið fyri sveitta at ágóðin er farin aðrar vegir. , sin hann hevur ant, men Og ikki er hann farin til at byggja upp hetta land, men hann er far- r { | in til danskar hemarar, Fyr: sveitta hin føroyska fiskimanns eru miljónborgir reistar í Keyp- mannahavn. VIÐM.: Hetta siga teir uttan at rodna við! At teir ikki skammast! Erlendur Patursson hevur gíl | hesi ár havt til uppgåvu at vart áhugamál fiskimannsins, og so kemur blað hansara og sigur, at | peningurin hjá fiskimonnum er far it til at reisa miljånborgir í Keyp- mannahavn, heldur enn at koma fiskimanninum til góðar. Nú skilja vit betur, hví fiski- menn IKKI HAVA VUNNIÐ EITT OYRA í sáttmálaábót geil hesi árini, Erlendur hevur sitíð sum formaður í Fiskimannafelag- | num! Hevur hann bara vart ríkmenn- inar í Keypmannahavn, heldur enn fiskimannin? føroyska >14. sept.< sigur tað! Veitsi Þú AT styrinum hava fingið almikl- toll aftra', skart vit undir hesum lands- an stóran gingið. Eftir øllum at dóma eru | ella verða menn samdir um, at tað ongatíð eigur at verða hildið upp- at fyrr enn í minsta lagið 14 dagar eru farnir, Seinasta vetur gekk dansk: bát-| urin »Dagmar Larsen« burtur: dúg liga varð leita, men nógvir dagar vóru farnir, áðrenn teir, ið leitaðu, komu fram á flakan og bjargaðu mønnunum. 24. sept. kemur danska Bjarg- ingarráðið saman til fundar, har teir skulu taka stóðu til nógvar týdningarmiklar spurningar í sam- bandi við bjargingartólini og bjarg ingartænastuna sum heild. MJOLK APRISIRNIR, Tá ið hetta landsstýrið var sett, las eg í onkrum av landsstyrisblød- unum, at studningurin til jarda- brúkið var tvífaldaður. Alt gott um hetta at siga Men eitt haldi eg, landsstýr: skal ansa eftir, og tað er at låtå peningin út við skili Tit mugu minnast til, at vit aftrat, umsetingargjald aftrat, nógv bensingjald skattalóg, nogv og nýggja sum tjóðveldismenn síga skal skatti aftrat taka 3 milj. krónur í aftrat frá fólkaflo og seinri ks- AT meðan tað sambands- undir sjálvstýris stýrinum máttu rýma umleið 1400 menn av landinum fyri at bjarga fødina til seg og sín*, eydnaðist tað seinasta lands- - stýri undir javnaðarleiðslu at útvega arbeiðsvláss mest umborð á fiskiskipum til flest allar av hesum. AT undir seinasta landsstýri var skattamarkið fyri skatt til landskassan hækkað frá 2000 upp í 4000 kr., barnafrádrátt- urin stórliga hækkaður eins og maður fekk loyvi at draga uppí 2000 kr. av inntøku kon- urnar frá skattskyldugu inn- tøku síni. AT tað var undir fólkaflokksstýr- inum at føroyska volitiið varð avreitt og gjørt perudanskt Bardagin móti kreftsóttini Fjórða hvørt menniskja i Danmark doyr av kreft, sum má metast at vera fólkafíggindin nr, 1. Tó eru tað fleiri, sum doyggja av hjartasjúku, sersakliga hjartaslag, sigur læknin og ítróttablað- stjórin Knud Lundberg hjá stjórnarblaðnum AKTUELT, og hann heldur áfram: Aftanfyri hesar óhugnaligu veru- leikar fjalir seg forkálkningurm, | ljósu sum vit tó vita so nógy um, 4 vit kunna verja okkum ímóti or- søkunum til hansara: sigarettir, fiti ov lítil motion og eftir øll- um at dóma tær ómettaðu fitisýr urnår í fitieynum frá djórum. Um ikki hjartadeyðin — og eis- ini heilablóðing, sum eisini stendst av forkálkningi — íkki minkar í framtíðini er tað okk- ara egna skyld. Aftur ímóti vita vit enn ikki, hvussu vit skulu minka um kreftina. Fólk eiga tó at verja seg móti hesum herviliga vanda, t. d, við at »Hin føroyski fiskimadurin hev-| halda uppat at roykja. Í Danmark doyggja nú fleiri fólk kreft enn talið veksur óhugnali av av 72 ga skjótt. Og tá vit hugsa um, at sigarettirnar tvifalt og krevja so nógv deyðsoffur við hiartaslag, so er tað uppá høgu tíð, at vit skriva mein í bleðtnt um sigarettirnar enn ferðsluvan- lukkurnar. Sigarettirnar eru nógv vanda- miklari, Men lat okkum ikki gloyma teir Bardagin mótt kreftin verður førdur á nógvum frontum, ikki altíð =o úrslitaríkur, glottarnar. men ikki til onga nyttu. Tað, sum fyrst og fremst ræður um, er at raka við kreftsjúkuna nóg | tíðliga; men um alt hetta læra vít ferðsluvanlukkum, | meir og meir, ja, í vissum førum kunnu vit koma kreftsjúkini til lívs, áður enn hon kemur fram t.d. at burtur tjúkktarmin, sum orsakað av tjúkktarmspolypp- um kann gerast rættuliga sjúkur — ein sjúka, sum verður til kreft, Strálitikók, nýggi men fyrst og fremst knívur skurð læknans, lekja nú íkki fáar okkara kreftsjúklingum. Eg haldi, æt meira enn 33 psí. av við skera kemisk evni, so av hesum sjúklingum, ið áður vórðu hildnir at vera ólekiligur, nú verða lektir. Tað ræður um at taka við sjúk- una so tíðliga sum gjørligt, og tann, sum i dag kann gem mest i bardaganum móti kreftini, er hin | vakni sjúklingurin. LÝSINGAR-DAGBLAÐ. í Førovum er einaferð gjørd tann roynd at senda eitt blað ókeyp Blaðið skuldi hetta mis- >LANDS- | koma hvort hús bera | við eydnaðist, TIDINDI« ut. si lýsingum; men blaðið og helt uppat at Danmark í 5 Í Álborg í hava menn hetta 6 ár, og tað »Al- | sum hevur »Ålborg Bla- einans komið hósdag í 44.000 eintøkum hvert hús í Stór-Álborg sama blaðið í Amtstidende« roynt er størsta bynum borg lýsingarblaðið | DETS) givid det« út er hvønn latid í til allar handilsfyritøkur. kemur blaðið roynd og eins Nú er og út hvønn dag og fyrsta av hesum slagt | í danskari bladsøgu, og hetta hend- skattaborgarunum. | ir um somu tíð, sum blaðdeyðin herjar í danska blaðmannaheim- inum Blaðið hevur ikki einans lýs- ingar, men eisini motortíðindi, búsfaðartíðindi tíðindi kvinnutíðindi, tv eins og z-, radio slød jaz og "tt av lokalum tidindum e ø | GAMLE TUNGE« Dimmalætting, »VOR oddagrein í blaðið ikki bara, hvat eitur har viðgerð mállspurningin, hvat føroyska, men eis- ini íslendska málinum viðvíkir endar soleiðis: Ísland taknemmelighedsgæld Greinin Færøerne til »Både og står 1 Dan- mark for, hvad der i tidernes løb er udført til gavn for de nordiske sprogs bevarelse Det måske Ok udvikling større islandske folk ve ville efterhånden ha- fundet vejen og midlerne til at bjærge sit sprog fra at gå for- | PRIULES tabt, have klaret det for sit mende, hvis ikki Danmark netop | LGLVT NOHA havde vist ufortrøden interesse | VIKMNTÓALA | | | | og offervilje for at bevare det sprog, Danmarks :Idesindede eller! og historisk vankundige fær- beskylder Danmark for at nger ville tilintetgøre.« men færinger ville næppe | NRLADÍ vedkom- | LRMRUINTTGIO i Dagbladnum og løgmannsrøduna tær vidmerkingar, vit hava gjørt til hesa her i Tad er skilligt, at fleiri av teimum sokall- hava nú rødu blaðnum. aðu — »sjålvsåyrisflokkunum« fingið kaldar føtur hver í sínum lagi at hopa undan og bedýra lesarunum, at teir als ikk: vilja hava loysing, sjálvt hetta at landsstýrisins í útvarp- inum, og siålvt Hákun Djur- huus segði hetta sama í løgmanns- hesum eki fløkjalig or og royna um E. Patursson kunngjørdi vera stevnu um rødu sínari, sum á eins vV ar og aðrastaðn: og einkisigandi. Her nytta tó ongar undanstøkk- ingar, tí bara tað, ið sagt er um fullgott borgararættindini, er prógv um at »Sjålvstyrislands- styrid« ætlar at reka Føroya fólk út í loysingaróforið. "| BARNA - ++ MATUR NAVN: Um annarleiðis saman, fært tú at vita, tú setir bókstavirnar hevur: TOVU- henda A gentan Y, G. SEN. hvat starv KRIST ORD: Niðanfyri nøkur orð, har bøkstavirnir fløktir saman. Set teir i rætta maðfylgju, hava vita eru og tú færi orð, ið svara til lykla orðini aftanfyri: frukt land fuglur amboð drykkur