mikudagur 5. mai 1965síða 3

Nr. 34 rr JAVNADARFLOKKURIN INGARUPPSKOTID FR. ØREGAARD, SAKLIGA FRAMSØGUMADUR SOSIALURIN SSKIPANIN JACOB; Í SKILAGOTT. JAVNAÐARFL. OG STJÓRNARBR. UPPSKOTINUM, HELT HESA ROÐU UND- IR VIÐGERINI: SAMA kveldið sum heita lands-| stýrið sett og núverandi sam- gonga skipað, fingu vit at vita, at stýrisskipanin frá 1948 vildi verða munandi broytt ella heilt fara úr gildi A málini vildu flest oll verða yvirtikin| B málini gjørd til A mål og ætlan- di eisini yvirtikin. Danir vildu missa| oll rættindi i Føroy um, og hann sumj føddur var í Før-! um, men ikki hevdi! føroyskan pápa, vildi ikki verða at! okna sum feroyingur. At mamman | var føroysk: hevði einki at siga var | Vat og Oregaard púpin íslendingur vóru pápini ikki | 'ørovingar | HETTA var bert ein titil partur av ollum ti, sum nú fór at henda, ; og meira at rokna sum ein pro-| gramerklring. * + * Í MEN tíðin gekk og so skarti sum boðað varð frá iav Erlend | Patursson bleiv tað nú íkki. tá ein| sær buriurfrå. at tollur og skattur | er vaksin í 244 ár frá 28 miljón- um til SO miljónir. Bert tollurin seinasta år, segði Útvarpið nú um| dagarnar. var uppá 30 milj.. so har hevur sjålvstyrislandsstyrid havt eitt frálíkt hegni, tå talan er um at pressa ta seinastu megina út av tí arbeiðandi fólkinum. og eftir hvat fíggjarmálaráðharrin segði undir viðgerðini av fíggjar- lógini. so s kal íiað verða nógv| verri komandi tíð. | MÆR rann í hug einaferð ein| jødakongur skuldi verða tíkin í eið. og hann varð spurdur. umi hann ætlaði at tíggja sær líka illa| móti fólkinum. sum pápi hansara hevði gjørt: hann svaraði tá. ati hevur pápi mín verið forherðing-| so skal eg verða munin verri.) Soleiðis tyktist mæ rlyftini vóru vri framtíðina | * * * N liggur so tingborði uppskot broytan av stýrisskipanini. H hett ippsko'. nú tingið Atti at verið endað. er komið fram unnu menn gera sæ sinar met- ingar um, men eg hugsi, at tað tkki er torført at kollgita hví so Fi hann. sum blødini lesur, og! fyrst og fremst semgongubloð- tni. hann hevur lagt til merkis. at nnanborða sokallaðu »stålv- styrisskutuni« Út ósemjan so stór, ð ber kk til at byrgja SON HINA nni tongur og sO er ðugt at finna uppá eitthvat.| avleiða tankernar frá okkum í. sum klandrið síendst av ta at fána danir uppi leikin, erður kans! ríður í húsi aft- a stund MEN JAVNAÐARFLOKKURIN , erða við til at viðgerða hetta mál sakliga og skilagott. fí styrisskipanin er grundarlagið und- ir elmenna lívi okkara. og her eig- ur at verða farið fram við skili og ikki eftir fummum, Eingin eigur at lata seg idag av minniluta- kenshum ella heyndsrhuga. ella at brúka el missbrúka hetta Wdmingarmikli mál tit at: vinke sær politiskar fyrimunir. STYRISSKIPANIN var frá byrjan av ein rammulóg. og tað var rúmt til báðar síður. Hon var ein týð- andi broytan frå søduni undan krignum, og vit sum vóru vid til samtvkkja hana. vildu. at hon i likt hon nú hevur. skuldi standa sina roynd. Og hon hevur nú stað 18 sína roynd 17 ár. og eg hugsi. hann sum sannur er. má ásanna. hon hevur rovnst el Í FØROYUM er undir styris-| skipanini vorðin ein heili nýggji tíð. tað er farin fram ein upp blomstran nærum á øllum økjum,! hesi ár henda skipan hevur verið í gildi. Men vit sum gjøgnumførdu | hesa skipan vóru heilt greiðir vvir.| rammulóg. at hetta var ein og neyðug: var at tað frá báðum síð- um frá føroyskari og danskari | síðu, bleiv gjørt alt, ið varð møgu-| li fyri at skapa góð viðurskifti þora mibum., Og uttan at: so | Hvussu var, vildi henda skipan ikki komið, at virka eftir ætlan. | klinkur er komin i, so| at tað er »før fyri at skapa SO um nú kann eg hugsa mær, tilfållet«, at tad er eina óhaldbara støðu. a i teirri stóru verð, er tað stund-| um so, tá eitt land og ríki kemur, í stórar innanlendis trupulleikar, at| menn fyri at fjala støðuna, ella at leiða tankarnir burtur frá henni, skapa ófrið við grannalandið og so, leiðis venda tankar fólksins burtur! frá teirra egna hjálparloysi moti | nábúgvanum, og leggja alla skuld! yvir á hann. | At sjålvstyrissamgongan er kom-! in uppí rasshaft, er ollum greitt. | Tað er tí ætlandi neyðugt at gera | eina avleiðings mangvri. sum tikið | verður til í kriggsmáli. | | ! Flaggið | Um vit nú taka uppskotið sum, fyriliggur til viðgerðar, og taka| tað punkt fyri punkt, so tykist mær | ikki, at her eru nakrir óloysandi | spurningar. Føroyskt flagg var eitt | høvudsmål tå nýskipanin var tilj viðgerðar. Flaggmálið var eisini loyst, so føroyingar fingu sítt egna | flagg. Og hvar tú so kemur á før- | oyska grund, annadhvørt tað er' veitrar her heima. uppi á landi ella umborð á skipi, | sum er skrásett | | foroyskt flagg. | TAÐ eru ongar internationalar | reglur um flagg og flagging,| ! hevur misskiljing verið flagginum | viðvíkjandi og hetta ikki er av| okkara egnu ávum, ella ókunnleika | viðvíkjýandi bråkinum av fremm-) andum flaggi í oðrum landi so | eigur hetta at verða kannað og| rætta, so at stødan her er heilt| greið. Flagginum viðvíkjandi vóru | førovingar og danir samdir. | rættir um, og beina! ið kemst av pinkulingalyndi. vænta at menn landi og ríki, minstu ting? ferð tad! vera | hetta eru mål, sum tosa saman misskiljing. og ein styra um neyð hverja Nei, tá er at sín stoltleika in toskur verður seldur úr Føroy-! | um, hóast vit hava fleiri >Fiska-| sølur uttan gjøgnum danskar um- MEN menn burtur smásinni skal skulu kunna sum Sum hør DET ygejla uppx koma ! ímóti? maður Og vis TAÐ kann ikki verða neyðugt at broyta stýrisskipanina fyri at rætta eina møguliga misskiljing millum fóroyskar studentar og danskar stu uppi í Íslandi. Men hetta eigur at verða kannað og greitt jæstt | 1 dentar mål ut VIL VIDGERA STJORN ARBROYT | ur«, »Føroyar«. Tað má bert ikki gerast so, at hetta kemur at skapa teimum, sum passið skulu nýta, trupulleikar óneyðugar trupul- leikar. r . Fólkatings- ; 8 3 þa umbpDooanin Hetta krav, um at vit skulu frå- siga okkum henda rætt at verða umboðaðir á fólkatinginum, har hópur av lógum, sum vidvikja Før- oyum, verða vidgjørdar, er ein sjålvfylgja, at verða so væl umboð- aður allastaðni, har áhugamál fer-| oyinganna koma til viðgerðar, sum | møguligt. HVI SKULL vit hava lím | i »NORDISK RAD???? Hvi skulu vit hava lim í EFTA ella í samgonguni teirra SE KS, um vit verða limir har, tá tað einki hevur at siga at verða beinleiðis umboðaður. Hvat so við orðatak- inum at »har sum ein ikki er sfålv- | | ur, har er ein ikki meira enn hålv- ur«. Hetta kann bert koma av hugs- unarloysi, ella at tað er heilt onn-; ur ætlan við at niðurleggja fólka- tingsumboðið??? Uttanríkis- umboðanin Í TEIRRI skipan vit hava. eiga vit rætt til mann í uttanríkisdeildini, men vit hava ongantíð gjørt brúk av hesum rætti, hóast hetta ætlan- di vildi verið av alstórum týdn- ingi VIT hava eisini rætt til at seta| menn ella mann í fremmandum | londum í donsk gesantskap ella á donsk konsulatir, men einki av! hesum er gjørt við undantak av Skarðhamar OG hvat er so úrslitið??? Jú eing-! bodsmenn og við undantak av Svø-| ríki. so verður eingin sild seld av landinum umboðsmann heimastýrislógin sum forðar hesum, tvørturimoti forútsetur a: vit hava menn við donsku kon- sulatini. har handilsmál verða við- giórd. kontaktir skaptar og hildnar við líka Vaktarskipið VERJAN av sjómarkinum er eitt mál. sum hevur allra i hvussu so er allra teirra. sum sjógv Tað er ikki | in rekja. So er tað passið Passið nevnt er fyri annað mål, sum! Ni maður hevur pass, | tarn at kunna ferðast ut'anfyri landamark. Tað er! fyri at gera tað lætt at ferðast ótarnaður frå landi til land. Skal tað. at vit eru danskir statsborg- | arar, stríkast úr passinum. so kvíði er eiti verður uttan egið eg fyri. at heita vil lætta um lík-| indini hjá honum sum ferðast. heldur gera tað tvørligari SET nú fyri at ein kemur í trupul- leikar í Japan, Australiu, Russlandi ella Brasilíu. Í ollum hesum lond-! um hevur Danmark sína ambasadu. har ein danskur statsborgari kann | søkja sær hjálp og stuðul. Men ert tú ikki danskur statsborgari. ella framgongur hetta ikki greitt av passinum, so kunnu trupulleikarnir gerast stórir. og ongan hevur túl at venda tær til EITT annað er, um formuleringin kundi verið so. at tað stóð »Føroy- ingur« og »Føroøvar« og so aftaná danskur statsborgari« istadin fyri sum nú, har tað stendur: Dansk | og Danmark og aftaná >Foroving- | skip | var eftir at TÅ vit fingu »Vedrin«, hildu menn, at nú fór at liggja væl fyri at verja grunnin, sum friðaður var. Tí hetta hevði so nógvar fyrimunir fram um tev, sum høvdu verið her frammanundan. og hetta skip skul- di altíð verða við Føroyar. Tað hevur eisini verið hildið fram mongum, sum fiska undir Føroy- um, at munur er á. MEN vit vóru nógvir sum vóru greiðir yvir, at tað. at verja grunn-' in. var av so stórum týdningi. at sjálvt um tað var ein munandi eykakostnaður. so mátti vit hava eitt skip afturat: og meðan Dam! var løgmaður legði hann (i 1961) | fram uppskot um at byggja nýtt Vaktarskip. Hetta uppskot varð! samtykt við 25 atkvødum, og Skála Skipasmiðja fekk til uppgávu at | byggja hetta skip. Og ztað var komið undir borð tá val var. Bert taka stóðu til motorin ella motorarnar. Men so kom ann- að stýri, og nú eru 3 tingsetur farn ar. Men ikki eitt orð um nakað føroyskt vaktarskip. Vit hava híð- að alspentir. og spurt um hvor hev ur skuldina? ? Men nú kemur út innispunnið tógv, bæði í Dagblað- num og Tingakrossi fær Erlendur Patursson alla skuldina fyri einki er gjørt við málið um før- uttan gjógnum danskan, fyri | hon. | áhuga, ij av | Í at | — svá brá títt og | villast í ørvanna | — — — | | Í 5. mei 1965 Berst mær Sjá streymar í súgvanum draga, súgva oo streingja sín mátt bragdið, tey læm, og berst mær í trøllskari drátt. — tær válandi vónir, ið fara, skara. | Skjeyst tú og særdi — eg græt ei — | nei, sårdøggin glitrandi 16. — man án mitt í Daubjørg skrivar Í | | Aldri å ævini hevur tad verid so trongligt i Havnargøtum sum i hesum døgum. Mong ár havi eg verið í Tórs- havn, og altíð havi eg fingið gøtu- frið; men nú gongur illa at sleppa | vegin fram — ikki so at skilja, at nakar er illur ella óbeinasamur — nei, minni enn so — øll eru blid og týð vid meg; men tey vilja hava | meg at greiða teim frá, hví skilið | er so út av lagi ringt her í løtuni. | Tey hevdu øll væntað so nógv av | ti = sokallaða »sjålvstyrislandsstyri- | | nmu«. Men alt fór sum såpu- | blødrur. Aldri hava líkindini verið so lgóð sum nú. nærum 60 milj. | krónur um árið inn í landskass- j anum, arbeiði er til allar hendur | bæði á landi og á sjógvi ja. | | enntá so at fólk trýtur bæði til | | okkara skipaflota og í Tórshavn. | har stór arbeiðir fara fram, og all| arbeiðsleys av bygd leita | | til HAVNAR og fåa | so nógv arbeid, sum tey orka at! | gera. Gull og grónar skógir kom | | hetta »sjålvstyrislandsstyri« til. og! stór lyftir góvu teir allum Foroya, | ibugvarum. | | Men hvat hendi? Fiskimenn | | fingu einki og teirra skip fingu ongan stuðul. Útróðramenn á små- | bygdum fáa ikki selt teirra fisk.| fólk úti á bygd fáa ongan mjólka-| | studning og einki arbeið gom- | ul og sjuk verda dykt undir il Í skatti av fólkapensjón og avlamis-' | . n Minstaion | {Framhald frá 4. síðu.) moyrkað teir, inntil teir síggja. at fólkið er í parti við okkum, velj-' } 1 |ararnar missa teir við teirra mót- | | stødu ímóti teim góðu uppskotum | |sum vit javnaðarmenn seta fram. | | Soleiðis bardust vit ár eftir ár fyri at fáa sett í gildi tær góðu sosialu | i i |løgir til gagns fyri einkjur og fað- | lirleys. lamin og onnur sjúk og | gomul. Møtstødan var hørd, men | vit góvu aldri upp. Vit hava jags- tra teir sum vargaseyð, inntil teir stóðu við tunguni út av munninum Tá ið teir so ongan annan útveg vistu sær, fóru teir sjálvir í rætt- | oyskt vaktarskip, síðan Dam fór frá sum løgmaður. HETTA skuldi eftir sáttmálanum langt síðani verið liðugt og í dag pløgt havið uttanum Føroyar, fyri at ansa eftir trolarum. Men her er púr teimki gjørt. Tað er ikki styrisskipanin sum forðar, men heilt aðrar kreftir, ella aðrar ætlanir, sum vit aðrir | ikki kenna? fara | — Eyðbetri urtin mær sat ei merkilig stóða. Tað má verða ein! enn ørv tín í hjartanum stóð. Um ámur vil agnhaldið stokka dýpið tó røkka? PÆTUR Hvat siga fólk nú? TEY ØTAST YVIR ÓSKILIÐ rentu teirra. Tjóðveldismenn lokkaðu tey at velja seg við lyftum um frítt med!- cin. Men aldri hevur mædisinið verið nærtil so dýrt sum nú. »Sflvstyrislandsstyride hevur rópt og skrivað um eykapensjóm bæði til gomul, sjúk, einkjur og fadirleys. Men ikki eitt 2 oyra hava tey fingið, og einki tey fáx soleingi. sum »sjålvstyrisflokkar- nir« hava fleirtalid å Føroya løg- tingi. Skip eru farin til tvingsilssølu, og onnur eru nærum at fara. Fáa tey nakran stuðul? Nei, tvørtur ímóti øll tey uppskot, sum javn- aðarflokkurin hevur sett fram til tílíkan stuðul, eru sáplað niður og kveistrað burtur. Ikki er undarligt, um fólk spyrja. hvat hetta er fyri óskil, sum valdar í okkara samfelagi Tey spyrja meg. um eg haldi. at nakar moguleiki er fyri at fáa okk ara samfelag burtur aftur úr hes- um ruðuleika og mórudýki. sum vit nú eru komin út í. Tey prísa Harranum. tá ið eg sigi við tey, at um tey geva okkum javnaðar- monnum teirra atkveðu á valdeg- num so skulu tey síggja. at sama bjargingin sum í 1959 til 1963 fekk Føroyar upp úr armóð og neyð, er fús aftur nú at taka um endan. Tað er bara at velja javnaðar- flokkin. so skal alt rætta seg ftur. J. H. Daabjerg. . . . lina. og soleiðis hava teir skikkað sær akkurát sum esili, tá ið tú skalt hava tað tvørturum eina plankabrúgv. Tad ger motstødu so leingi. sum tað kann. Men at enda er tað so bukað. at tað noyðist at yvirum. Men komið tvørtur- um er esilid stolt og heldur, tað eisini hevur verið við at dragsa tvørturum. at lessið Viðvíkjandi til fiskivvinnuna er at síga. at slik til- bjarga ikki fiskivinnuni burturúr teim stóru trupulleikum, sum hon er komin út í av tí kloyv- arskapi, sum núsitandi landsstýrið hevur sýnt viðvíkjandi fiskiving- uni og øllum øðrum okkara sam- felagsviðurskiftum. tilskotsveitan skot Eisini er tað ovdýrt at hava eitt reiðarí til hvort cinasta skip í stað- in fyri at fleiri skip skuldu verið saman í felag. Eisini J. H. rødu, sum kanska kemur seinri SOSTALIN. Danbjørg fluiti í