leygardagur 11. september 1965síða 3

september 1965 | | Í fýra år hevur »Marshall-ætlan« Kemedy forseta fyri Latin- | amerika — »Framburdssamgongan« — nú virkað, men fýra ára dagurin kom aftaná ein mánað við bara ringum tíðindum frá hesum mikla oki, har menn stríðast við innlendis politiskar trup- ulleikar, ARGENTINA (fræls republik 1816): Aftaná fleiri mánaða ófrið har figgjarligt kaos hevur hótt, og | hervaldið = hevur mótmætt har dyggari og dyggari, vantar ein, at hin valda stjórnin annaðhvert má umskipast til eina samgongustjórn ella fara frá Høvudsandstødan kemur frá fyrrv. (yribils-forseta- num Pedro Aramburu, herleidara, | sum nú er leiðari av flokki sínum, URUGUAY (sjálvstóðug repu- blik 1828): Framhaldandi verkføll, gøtuofridur, fossandi inflation og minkandi útfluttningur hevur lagt sor. BRASILIA (portugisisk til 1822, keisaradømi 1822—29, síðan repu- blik): Vaksandi hóttanir um høgra- litað militerkvett móti tí moderatu stjórnini, sum ynskir snarligt val. PARAGUAY (fræls republikk 1811): Næstan 10 ára einaræði hevur knust sjálvt hin mildasta formin fyri andstøðu. PERU (fræls republikk Guerillabardagar bæði í og í Andesfjøllunum við monnum innkallaðir millum jórðhungrandi, blóðfátæku anarnar, hvers stóða er vorðin alt betri síðan hjálanda- 1921): býunum stríðs- teir indi- annað enn tíðina. BOLIVIA (fræls republikk 1925): Egoisma og girnd, fåtækradømi og tað einasta politiskur ófriður er landið hevur nóg mikið av, og sum ein veit altíð er til steðar. Tveir herleiðarar hava tikid alt valdið í landinum. EQUADOR (fræls republikk 1822): Gøtuéfridur, øsing millum studentarnar og millumklassan móti eini herstjórn, sum hevur bitið seg | fasta eitt longri áramál. COLOMBIA (fræls republikk 1819): Illa lýdd sparitiltøk framd fyri at bóta uppá hitt øgiliga und- irskotið. Vælstandurin, ið áður ráddi í landinum er farin orsakað av innanhýsis stríði í flokkunum, og har sjálvt stjórnin er í tvíning- um, og har forsetin Guillermo Va- lencie brúkar meginpartin av tíð síni tíð at skriva — heilt góðar — yrkingar, VENEZUELA (fræls republikk 1811): Ein stødugur og kostnaðar- mikil bardagi heldur fram millum Castro-sinnaðar partisanar og stjórnina. Landið hevur bert havt 3 fræls val, síðan tað fekk sjálv- ræði. PANAMA og EL SALVADOR (frælsar republikkir ávikavist 1903 og 1828): Demokratiið hevur gjørt ávís framstig — men tær máttmiklu ríku familjurnar spara einki, tá tað ræður um at vinna valdið. NICARAGUA (fræls republikk 1821): Ein marionet forseti stendur undir commandó av tveimum bróðrum — annar ein fyrrv. for- | valevnini hin góða figgjarstandin, ið var, í|Guina eru |ið forða harðrendum økonomiskar kreppur og sosialan ófrið. seti og hin ovasti leiðari fyri her- inum. HONDURAS | 1821): Ein gamla skúlanum republikk tí (fræls einræðisharri alt kúgingin er ógvu- av hevur og politiska liga álvarsom. GUATAMALA 1821): Tað val, eftirlit vid nyliga, bara at republikk hevdi veljara- siga ja ella nei til einsamølium (fræls herstjørnin loyvdi | num á einum lista. BRITISK GUIANA og HON- DURAS: Sjålvstyri í umbúna. I tað bretskir hermenn, rasu-saman- brestum. HAITI (fræls republikk 1804): Støðugt hungursneyð, ótti og deyði - meðan einræðisharrin, Duvalier, forseti, fyrireikar at seta seg sjálv- an sum keisara. FÓLKAVOKSTRINUM: 1 MÁNAÐIN LITSSTEVNU, 1,4 milli- 5 árini India ætlar at brúka ardir krónur tey komandi fyri at minka um barnaburðatalið, sum í lJøtuni er 1 milj. um mån- aðin. Fólkatalið í landinum er nú 485 milj. Hetta er ein øking uppá 158 milj,, síðan landið fekk 1947. Einstakir embætis- menn halda at í landinum, har nógvar kvinnur eru ommur, tá tær eru 30, longu hevur eina hálva milliard íbúgvar. milj. frælsi í 900 MILJÓNIR INDARAR UM 30 ÁR Okist fólkatalið við somu snar- ferð sum nú, verður íbúgvaratalið 900 milj. um 30 ár. Fólkaveksturin var bara 13,3 pst. í tíðarskeiðinum frá 1941 til 1951. Tey fylgjandi 10 árini var vekst- urin 21,5 pst. Hetta var orsakað av betri heilsuviðurskiftum, m.a. bar- daganum móti malaria, sum áður kravdi fleiri miljónir mannalív, Samsturidis var farið undir stórt upplýsingararbeiði í teimum 600.000 bygdunum í landinum, har sagt verður frá (familjuplanlegg- valdið | } | | | INDIA HEVUR NÝLIGA SETT HVORS ENDAMÁL ER AT MINKAÐ BARNA BURÐATALIÐ NIÐUR í HELVT EFTIR 10 ÁRUM ingarstevnuni og tílíkum m.a. eis- SOSTALURIN atin- SANTO DOMINGO (fræls repu- | STs og OAS at fåa skil å vidur- fløkjan | blikk 1804): Hóast royndir skiftunum er hin mikla enn ikki loyst, KUBA (fræls republikk fyrst í 1902 og seinri 1934): Hóast Castro hevur rátt fyri borgum í 7 ár, eru livilíkindini sera vánalig. MEKSIKO, CHILE og COSTA RICA (frælsar republikkir zuela (frælst 1821) kann ein Tåla um sannar royndir at bóta um figgjar- | vidurskiftini, politiskan samdrátt og sosialar åbøtur, soleiðis sum | tey amerikansku londini avgjørdu, tá tey undirskrivaðu >Framburðar- samgonguna< í 1961. Tað var forsetin í Chile, Eduar- do Frei, sum fyri stuttum lýsti vidurskiftini í Látínameriku við hesum orðum: »Um ein samfelagsskipan skal dømast eftir ti hon skapar, hev- ur hon, vit kenna í Latínameriku | higartil skapað 70 miljónir an- alfabetar, miljónir uttan tak yvir hovdið, inflation og støðugt skift- andi einaveldisharrar ...< lisera 3 milj. árliga INDISKA STJÓRNIN í BARDAGA MÓTI Tí ÓHUGNALIGA | stóru býunum. 80 pst. av fólkinum MILJÓN BARNABURÐAR UM SÆR EINA FOLKAEFTIR- ini upplysingar um bruk av fyri- byrgjandi midlum. SJÁLVBOÐIN STERILISERING Hóast 850.000 fólk sjálvboðin hava latið seg sterilisera, hevur India ikki havt held við sær við slíkum tiltøkum áður. Tó eru onk-' ur undantøk. Í Bombay og fleiri stórri býum er burðatalið væl minkað. Men á bygdunum, har meginparturin av fólkinum býr, hevur ikki borið væl til. Tað tykist næstan ógjórligt at! vinna á trupulleikunum í lIndiu. Landinum tørvar í stóran mun sosialráðgevarar, læknar og sjúkra- systrar, Blød eru bara í teimum ávika- | vist frá 1811, 1818 og 1821): Bara |! | hesi trý lond og fyri ein part Vene 1811) og Peru (frælst | MA [|[—————|———— Sovjet hevur higartil ligið á « royndini hava amerikumenn (astronautarnir Charles = Conrad sligið allar Nr. 71 inar higartii vid Gemini- ydda i råmdini, men Gordon Cooper og rekordir við 8 døgum og 121 ferðum ið svarar til 5,3 miljónir km. Rúmdarmaður uttanfyr | | I | eru hesar råmdarferdi+ Higartil | farnar fram: | |12. apríl 1961: Russarin Juri Gaga- | |rin I umferð í 1 tíma 48 min. | |6.-7. august 1961: Russarin Ger- | | man Titov 17 umferðir í 25 tímar | 18 min. Amerikumaðurin | | 20. febr. 1962: John Glenn 3 umferðir í 4 tímar log 55 min, | 24. mai 1962: Amerikumaðurin M. | | | | India ætlar at steri- Útvarp at eru analfabetar. landsins ) tekur róður hjá ráðharrunum enn sosial- | sær meira av endurgeva | um viðurskiftum. YVIRTRÚGV undir Fólk | henda meinbogi er øllum umstødum at vinna á. full yvirtrugv, og yvirtrúgv rekkur allar vegir. Men alt skilja myndug- | leikarnar, at fólkavoksturin minkast, um ikki landið skal ganga | til grundar. | Málið við nýggju lanini er at minkað Í frá 4 pst. niður i 2,5 pst. eftir 10 2 pst. skjót | Ein stórur eru av hóast må | eftirlitsskip- fólkaveksturin lárum og heilt niður í | ast gjørligt, | Myndugleikarnir kenna seg vísar | í, at tað vildi eydnast at minka | følkavøksturin vid 3 pst. innan 15 år, um 3 milj. menniskju millum | og 45 ár vildu latið seg sterili- | | | Í | } |sera á hverjum ári. Lysid í SOSIALINUM! FÆRØSK MARGARINE Vita VITAMI FÆRØSKT PRODUKT No I NISERET FINT PRODUKT i rúmdarfar sítt Carpenter 3 umferðir í 4 tímar 56 min. 11.—15. aug. 1962: drian Nikolajev 64 umferðir tímar og min. 12.—13. aug. 1962: Pavel Popovitch 48 umferðir í 50 tímar 57 min, 3.oktbr. 1962: Amerikumaðurin Walter M. Shirra 6 umferðir í 9 tímar og 13 min. 15.—16. mai 1963: Amerikumað- 22 umferðir í Russarin An- í 94 9 urin Gordon Cooper 34 timar og 20 min. 14.—19. juni 1963: Russarin Valery Bykovsky 81 119 timar og 6 min. 16 —19. juni 1963: Russarinnan Va umferdir i lentina Tereshkova 48 umferðir i 70 tímar og 50 min. 12.—13. oktbr. 1964: Teir 3 russ- | GAGARIN ararnir Vladimir Komarov, Kon- Ístantin Feoktistov og Boris Yego- | rov 16 umferðir i 24 tímar og 17 min. 18.—19. mars 1965: Pavel Belyayev log Alexei Leonov 17 umferðir i | 26 timar og 2 min. | 23. mars 1965: Amerikumaðurin Virgil Grisson og John W. Young 3 umferðir í 4 tímar og $4 min, 3.—7. juni 1965: Amerikumenn- |inir James A. McDivit og Edward H. White 62 umferðir í 67 2 tímar og 59 min