mikudagur 9. februar 1966síða 2

SOSIALURIN Politiskur rebus Í TRÝ ÁR HEVUR HITT SOKALLAÐA STÝRIÐ SITIÐ VIÐ RÓÐRIÐ OG HEVUR HAVT BUKTINA OG BÁÐAR ENDARNAR, OG NÚ ERU VIT Í TINGSETU UNDIR HESUM SAMA STÝRI, VAL VERÐUR í NO VEMBER Í ÁR EIN KANN NÚ SPYRJA: LIGA HAVA GJORT SEG STÝRI? HVØRJIR TAPT? HVOR AV FLOKKUNUM VERÐUR AT SIGRA OG HVOR AT TAPA VIÐ KOMANDI VAL? Hetta eru spurningar, ið fólk so smátt eru farnir at meta um, og hetta eru spurningar, sum í stórum eru farnir at festa seg í hjá veljarum eins væl og hjá fremstu anna til álvarsama umhugsan Politiska uppgerðin | lilt at siga og gita; men undir velj- Nú er beinanvegin at siga, at sera lítið er hent undir hesum lands higartil. Hvat verður at tingsetjuna, fólki ókunnugt: men tær fyrstu løgurnar á tingi boða hvorki nøkrum kollveltandi andi. stýrinum henda hesa er frá ella HVORJIR ERU TEIR, ID VERU-| MEST GALDANDI í HESUM HAVA VUNNIÐ OG HVØRJIR HAVA | »SJALVSTYRISLANDS- SEINASTU SONNU | sinnini politikkerum landsstýrisflokk- móti ðrum. Talað hevur verið um | | samgongur; men sjálvstýrismenn tykjast samdir um einki at hava við fólkaflokkin at gera onga | samgongu; men eru samdir um; fram- | nyskap- | | | | Tað er tí líkt til, at til eitt kom- | andi val verða teir ymisku lands- stýrispartnararnir heldur at trætast hvor hevur skuldina at lítið er avrikað undir um, av, lítið ella ov hesum stýrinum. Í hesum sambandi er at siga, at seinasta tá ið samgonguslit var summar, ruku teir í hártoppin á hvørjum ødrum, júst við hesum skuldsetingum: hvor hevði skyld- ina vóru teir stóru dólgarnir. og hvorj- av. ir teir vóru. ið høvdu gjørt stýrið so Oarbeidsført at neyugt var slíta. HVOR HEVUR VERIÐ HÍN STERKI MAÐURIN? Hóast Hákun Djurhuus ur, ongatíð hevur verið taldur uppí so | at so lítið var gjørt, hvorjir | at | løgmad- | | tækradømi, teir stóru realpolitikkararnar, er einki at ivast í, at hann hevur ver- | ið hin sterki maðurin í hesum| veika fands- ) i” stýrinum. Sjál i 5 stýrismenninir, sum eru hildn- IT uppat at Þ / føra sjålvstød- | MW | ugan politikk, at:7174 AMG hava trúliga fylgt løgmanni | og hansara politikki og hava iva- | leyst í ollum forum verið honum | »aller underdanigst«, bæði i van- | liga dagliga arbeiðinum eins og | mótvegis tjóðveldismonnum, tá teir | hava roynt at sett bein undir egn- | an politikk ella ikki skikkað sær| nóg væl. Tjóðveldisfiokkurin er ongatíð so frægt sum komin uppá knæ und- ir hesum landsstýrinum, tá ið tal an er um at føra sjålvstødugan politikk ella vinna frama fyri sínum hugsjónum og sínari stev- nu. Hvørja ferð, teir hava roynt at rassa seg uppá knæ, hevur log- maðurin givið teimum eitt klikk í skallan — og so lógu teir aft- ur !! TAÐ ERU MANGIR LEIKIR í LONGUM TALVI Tað er fáur, ið vónar og væntar at hæta landsstýrið verður sitandi aftaná komandi val, og tað er fáur, ið ivast i, at hesir flokkar til kom- eisini fara at telva hvor andi val | eru heldur at manna seg upp og enn einaferð royna at fremja sjålvstød- ugan politikk. Tjóðveldismenn vita, at teirra —————————n Í heimsins jan lutur i føroyskum realpolitikki al- tid hevur verid litil og beinleidis neydarsligur sum stjórnarflokkur. Teir ótta fyri fólkaflokk- inum og vita fullvæl, at teir onga- bera | staðni hava atkvødur at vinna utt- frá fólkaflokkinum og møgu- liga í minni mun frá hinum lands- stýrispartnarunum. Eisini teir noyðast einaferð enn at royna at føra sjålvstødugan politikk, um teir skuldu hugsa um politiskt lív aftaná hesi fýra árini sum nikkudukkur Håkun Djurhuusar. Hvussu hesin politiski rebussin verður loystur hin 8. november er aranna dóm noyðast teir við ollum sínum »sjålvstyri« og øllum sínum | »avreksverkum«. Veljarafjøldin verður at dóma teir, og tå fyrst og fremst eftir teimum gerðum og ollum tí illa, ið teir longu nú hava sagt um og skuldsett hvønn annan fyri. næsi- størsta land! MEIRA ENN 400 MILJONIR MENNISK JU HAVA EIN OVISSA Landbinadurin 9, februar 1966 Seyðatraðir Herfyri skrivaði eim innsendari grein um neyta- og seyðahald. í dag ékrivar ein traðarmaður um hansara hugsan seyðabrúki viðvíkjandi: Í Sosialinum stóð áhugaverd grein um seyðatraðir. Hetta grein, sum var tikin uppaftur eftir seyðaráðgevaran Sjúrður Paturs- son, sum her vísir á nakað nýtt, men sera áhugavert, tí í teim flestu bygdum í Føroyum eru tað menn, sum øll teirra bestu ár gjørdu eitt satt risaarbeiði við at gera haga til bø. Hesir menn ofraðu hverja løtu í ringum sum góðum veðrið langt á kvøldi allan vet- meðan skip fyri var ofta út urin, bandi. teirra lá Tað er so, at í mongum bygdum lagt inn og veit av traðarmonnum í árunum kríggiði, enn tað velt, síðan menn bygdu Men, tikið verður til í var meira frammanundan var Før- oyar. sum neyndu grein, tíðir skifta, og sær | tað út, sum alt hetta sleip og stríð | hjá mongum var til onga nyttu, við tað at hann ikki longur fær gjørt brúk av trødni, og eftir hvat sagt verður, hevur jarðaráðið plan- ir um at leggja traðirnar aftur í) haga, og í fleiri fórum longu gjørt | tað. Men skulu traðirnar nýtast til) seyðatraðir við tí úrsliti, sum seyðaráðgevarin skrivar um, so er tað ein avgjørd treyt, at tær verða ogn alt árið, ella so at hann, ið hvussu so er, hevur av trødni alt árið, og annar maður tek- traðarmannsins brúksrættin ikki sum nú, at ur ágóðan av sliti og arbeiði hans- | | ara. | | FRAMTÍÐ. LAL BAHADUR SHASTRI HELT HEIMSINS NÆST- | STØRSTU TJOD SAMAN EINARI AV TEIMUM TJÓÐUNUM, IÐ TORFORASTAR ERU AT STJÓRNA. HANN VAR SEMINGS- | MAÐURIN Í MIÐJUNI. HVAT VERÐUR NÚ AT HENDA? STØDAN ÁLVARSOM. URSLITID KANN VERÐA: MAKT- STRID, NATIONALT-STRID, UPPREISN, KRIGGJ. SPURN- INGUR ER: KANN KONGRESSFLOKKURIN AN Orsøkirnar til ófrið og spjading | Hart trúðarmálum. óteljandi. stendur móti | hørðum í Hart stend | ur hørðum á nationala øki- 14 ymisk mál og uppaftur nationalitetir. Tad og tað kann móti num fá- fleiri er løtu skapa sosialar kollveltingar lå ikki minst tí úrslitið ofta er hung- ursneyð. KRÍGGSVANDIN Tad er eingin, ið kann siga,| hvussu stórur áhugi kinesaranna er | at treingja seg inn í Indiu og | tvangsumvenda indarar til kommu- | nismuna. Sosialar kollveltingar kunnu standa undir hug og makt-| girnd kinesaranna at troðka seg | longur suðureftir. Tá ið talað verður um indiskan politikk, má ein í fyrsta lagi tala um Kongressflokkin. Sum mangir eindarflokkar í teimum fyrrv. hjá- er flokkurin staðin upp sum ein frælsisrørsla Men Kon- gressflokkurin gjørdi ikki rersluna til ein eindarflokk. Hann loyvdi øðrum rørslum at bjóða seg fram sum politiskir flokkar. Hetta hev- ur tó ikki skapa eina andstøðu, ið londunum telur meira enn 30 pst. av fólki- num, og hartil er hon ógvuliga spjødd. FLOKKURIN SPJADDUR ikki semja mill- ið atkvøda fyri Afturímóti er um tey 70 pst., hvørja | | »Kongressini«. HALDA SAM- Svarta umrúði er Kashmir minst i triningum. traditiónalistarnir Arvurin frá verður borin Flokkurin er Hógrabólkurin, og vinstrabólkurin. Gandhi-Nehru-týðini fram av tradiontiónalalist- unum. Teirra aðalmál er fyrst og fremst hitt breiðast møguliga sam- arbeiði ein hugsan, ið er í sam- ljóð við vanligan indiskan hugs- unnarhátt. víðari Nehru var tradiotíónalistur, men samstundis sum hann trúði uppá hugsjónir Gandhis, vildi hann fremja eina moderata sosialismu, har samfelagið legði seg so mik- ið úti hitt økonomiska lívið, at kapitalistisk eyðræning varð skerd mest møguligt. Tær flestu | | Í | | | | | | | | | Í i | | | | | | Hetta tíð tann frá fyrstan bágin við upprunaliga ánaranum rætt til at hava seyð sín á bø tradarmanns- var av stóri at hon gav ella festaranum framvegis ins. Í gomlum døgum var tó kan- tí nærum í traðarmenn hesum. høvdu ska mening i hvørjari bygd sjálvskrivaðan rætt til at lata neyt sini i hagan, tå teir vildu og haga- bert eitt Hetta annarleðis, traðar- leiðan eiti. er heilt var nú nú nýútbyggingar eru tí eisini ríkis- ogn. Shastri veruliga bólki megi kom úr sama hevði somu sum Nehru ein samlandi miðdepil. Um stóðu sína segði hann sjálvur: | Eg eri sosialistur men marxistur. KVINNAN Í TOPPINUM india fingið forsætisráðharra, dóttur eygnasteinur Gandhis, Gandhi. Við henni verður navnið, umgyrt av løgnum trølldémi, brúkt til haldandi samling og til gagn fyri framtíð Indialands. Hon er meira enn eitt Hon vaks upp í tí sterka polit- iska Nehru-heiminum, har eisini maðurin var frammalaga í poli- hevur so nýggjan Nehru, Indira Nehru- einum sum er fram- navn. tikki og frælsisrorsluni. Hon kom fram sum »fyrsta-kvinna« landsins tey fyrstu frælsisårini, fekk høgan sess í Kongressflokk- inum í 1955, tá var hon 38 ára gomul og gjørdist formaður flokksins 42 ára gomul. Tað varð havt á máli, at hon skuldi gerast forsætisráðharri eftir faðir sín í 1964, og m.a. Kamaraj, sum tók við sum flokksformaður, tá hon legði frå sær fyri at viga sjúkra faðir sínum alla arbeiðs- orku og vinstrabólkurin í flokki- num, mælti til at velja hana til forsætisráðharra. Hetta er hent nú. millum | traðarlógini, | og | ikki | maðurin yvirhøvur ikki kemur í hagan. Eftir hvat upplýst veruðr (í út- varpinum um nýggjársleitið) so minkar = mjólkaframleiðslan ikki, hóast neytatalid er komið niður um helvtina av tí, tað var uqdan krígnum, eisini er urtøkan av neytahaldi so út av lagi lítil, kr. 300 uppá kúnna, at henda brúks- form hava bert stórbrúkini, sum samstundis hava heilar hagapartar sum høvudsvinnuveg, ráð til. Men kjøtframleidsla er lønsom, og seyðahald er sera lønsamt eftir, | | hvat seyðaráðgevarin flytir fram. | Eisini verður so ovurhonds nógv |innflutt av seydakjøti, so har er | stórur tørvur á at finna uppá nak- | að nýtt. Mær fyrikemur tí at her | hevur al- | eigur at | dag liggja undandyrk- ella = minni, tó í førum nógv arbeiði er lagt í, og sum má koma nakað, og sum Tí í | hundraðar av traðum hálvdyrkaðar flestu er víst á sum áhuga, umhugsa. mennan verða aðar, | men sum honum sum arbeiddi hevur gjørt, | tilgóðar. Nú er eisini annarleiðis amboð | í nýtslu, enn tá menn stríddust við Í haka, spaka og eyrhøggara, so tað, sum eftir er at gera, fyri at ein verða fult nýtulig bert løtuverk amboðum. Eisini bøndrunum til | trød kann seyðabrúk, er við nýggju |veitir tað almenna miljónastudningar og nærum rentu- frí lán, so tað er ikki meira enn traðarmenn | hesum |sum bíligt, um eisini koma uppí part har. | Men hvussu við lóggávuni? Fyri søkti maður vetragrasnings- átti og fekk teirri at til nøkrum árum síðani um | avloyst | rættin, | | bóndin y ið at fáa sum | viðhald, men treyt, trødin ikki mátti nýtt seydatrød. Tann eini, sum Var við at taka hesa avgerð var dómarin. At limirnir búnaðarneyndum, sum flest allir eru bóndir og liva í eini farnari tid, har bóndin føl- verða av |di seg at eiga bæði bygdina og Í nærsagt eisini bygdafólkið, fram- vegis hava eina rangvørga hugsan, er kanska ikki so nógv at siga til. Men at sum kemur frá | búnaðarlandinum — Danmark skal | til slíkt er maður, | kunna leggja navn óskiljandi. hevði tann danski land- verið stillaður í dag um dómsvaldið skuldi avgjørt, hvønn | Brúksfárr. hann skuldi nytt??? Um hann skuldi hildið neyt, grís“ ar ella dyrka kom. Hesin dómur dómi um, hvussu aftar- enn standa búnaðarliga, avoldaður = tankagangurin er, so skjótt tað snýr seg um jarða brúk. Hvussu gamalt seyðabrúkið er i Føroyum, veit eg ikki, men líkt er til, at tað er so gamalt sum foroyingar sjálvir, og brúks- håtturin er ikki broyttur, síðan menn tóku búgv her. Men eg farið at siga Sjúrða tøkk fyri, at hann her vísir á nakað nýtt. Hvussu maðurin er besta laga vit hvussu Eisini traðarmaður Onga revsing Ákærumyndugleikarnir í Kiel hava gjørt av ikki at reisa ákæru móti — varaadmiralinum Bernhard Rogge, sum eftir at heimsbardagin var lokin undirritaði 4 deyðadóm- ar yvir týskar hermenn og lat teir skjóta.