mikudagur 20. apríl 1966síða 2

Nr. 30 SOSIALURIN AA [[[[[————[— | [[[|[[ [|] 20. april 1966 Grundsjónarmið Javnaðarfloksins vegurin til Sosialistiska vælferðarsamfelagið FÓLKAHEIMIÐ FØROYAR N . Føroyski . Alt Javnadarflokkurin, sum stendur óheftur av øllum útlendskum politiskum flokk- um, men í dyggastu samvinnu við og á grundarlagi demokrat- isku alheimssosialismunnar, vil at Føroyar skulu byggjast sum eitt sosialistiskt vælferðarsam- felag. Flokkurin land er íbúgva eigur at grunnin. Ut frá hesari grundstødu held- flokkurin tað vera skyldu teirra, ið hava ta stjórnarligu ábyrgdina, at skipa fyri, at henda ogn fólksins verður at geva hina mestu framleiðslu og årtøku, í allir landsins teknar eiga javnrætt til samfelagsgagnligt virksemi má skipast út frá umsorgan fyri felags áhugamálum og fyri at fremja vælferð fólksins. Øll at Føroya fólks, tess fiskimarkið land- ásannar, Føroya ogn, og umfata allan ur menniskju skulu hava somu, rættindi at taka lut í arbeiði- num fram móti stórri vælferð og einum ríkari lívi. Hetta kann bert fremjast í ein- um samfelag, har allar greinir av samfelags lívinum eru í væl skipaðari samvinnu undir vilja og eftirliti fólksins. Øllum skal tryggjast tað, ið er grundleggj- á fólkaræðisligari grund. ræði skal umfata alt samfelags- lív. ikki minst hitt fíggjarliga. Við forpliktandi samvinnu og planøkonomiskari leiðslu skal frælsi og >innløga ngsins tryggjast og ii. trvggleiki skapast fyri EINSTAKLINGURIN OG FOLKARÆDID gjøgnum (€ess Tad myndugleiki at følkinum valdu umboð. verður eing- in politiskur ikki frælsum loyniligum valum. rædid er tad neydugt, at upp- til fólkaræðið sett frammalaga i skúla, á fólkaupplýsingini, hon at ábyrgdarkenslur finna. ið er sprottin av at verja og tryggja fólka- aling verður heimi arbeiðsplássunum soleiðis at kynda undir og skyldur yvir fyri verður einstaklingsins ella móti medmenniskjum og felagnum sum heild. BÚSKAPUR LANDSINS 8. sam- | | | | | | | andi fyri lívseydnu menni- skjans arbeiði, hvíld, mat, bústað, = uppaling og andlig menning. . ØN stig á leiðini fram móti! hesum samfelag skulu fremjast Fólka | og | og | | Í | | Á búskaparliga økinum fíggjarliga. vinnuliga, búnaðar- liga og á annan hátt má | samfelagið ganga á odda og taka tey stig, ið neyðug eru fyri at náa málinum: — størst | møgulig framleiðsla og rætt- víst býti av ágóðanum. Hetta verður at loysa á ym- iskan hátt á teimum ymisku vinnuligu, figgjarligu, búnaðar- ligu og samfelagsligu økjum: Í summum fórum er tað neyð- 10. li. Í 12. ARBEIÐI 13. 14. ugt, at landið átekur sær hitt búskaparliga virksemi. Í ðrum forum eru kommunal og felagskommunal tiltók betur hóskandi. Á summum økjum er rættast, at framleiðsla og handil verða rikin á samvinnugrundarlagi. Á ødrum økjum er privat drift betur hóskandi. Gjørd verður tíðarhóskandi landbúnaðarlóggáva og fram- tíðarligi landbúnaðarpolitikk- urin verður í øllum lutum lagd ur til rættis við tí endamáli, at Føroyar skulu gerast sjálv- bjargnar við gøllum búnaðar- vørum, ið framleidast kunnu lønandi í Føroyum. Á samvinnugrundarlagið eigur allur rakstur landbúnaðarins at fara fram við nútímans am- boðum og hentleikum, væl skipaðum sølu- og keypsmið- stóðum og serkønari arbeiðs- orku og kønari ráðgeving alla- staðni, har hetta er neyðugt. Avgerandi fyri hina praktisku loysnina í hvørjum einstakum føri verður, hvat ið gagnar heildini, fólki og landi best. Sosialiseringin hevur eittans endamál: at økja um fram- leiðsluna og årtøkuna, javnari býti av urtøkuni og stórri trygg leika fyri oll, ið arbeiða í teim um ymisku vinnugreinunum. Øl tiltøk skulu åhugamålum og vera i svar vid vilja fólksins. Har må tæna sam- sosialiseringin fer fram oll haldast virkishugur framleidsluni, óneyðug sentralisering persónligur ågrytni, ið stuðlast burtur og og gagnar og mennast. kommunur privat fylkjast á odda, tå tað ræður um Sýslur, og fyritakssemi = mugu ganga landsins | og | at skapa áhuga fyri og gera| burtur úr teimum ið staði ella støðum eins og innan f oki. øllum góðum og skap- nyttu møgu- leikum finnast å åvisum nærri avmarkað ing av bestu andi kreftum í málum verða at ríkari og land. í felags stórri fólk og framgongd fyri ALLAR HENDUR rætt til Tad samfelagsmål at tryggja rættvisa hava arbeiði. Øll er eitt øllum erbeidi úr- tøka at og av arbeiðinum., soleidis vo'ð:r tiviik- støðugur framburður at skapa sí?ðugt betri indi. Sterkasta beiðandi fylking av øllum fólki til verndar og verju av áhuga- løntakaranna, fiski- og til gerdandi åvirkan å og til sam- rædi å figgjarliga og vinnuliga livi og lands- ins, er neydugt mikið lið í sosialistiska Á øllum menniskjuni limir í einum samfelag, sum í øllum lutum byggir á fólka- ar- á sjógv og landi málum manna arbeiðaranna, av- virksemi og uppbyggjanini samfelagnum. sosiala tydningar- av skulu sum arbeidsplåssum kenna seg ræðisligari grund. Hin luttakandi andligi og hand | ligi, menniskjansliga arbeiðs- Fylk- | samvinnu | skapa | 16. 17. kraftin eigur ti at vera vid i rådum, stjørn og fyrisæti virkis ins. Undir sonnum fólkaræði verð- ur samfelagið betri ført fyri at samskipa allan framburð á breiðari grundarlagi og betri ført fyri at leggja til rættis alla framleiðslu, allan inntøkupoli- tikk og nýggj framtøk yvir longri áramál. Planøkonomisk samskipan av landshúsarhaldinum verður at hin javna framburðin við arbeiði til allar hendur uttan stórri fíggjarkreppur, ið eyðkenna kapitalistiska sam- felagið. Eitt lítið land sum okkara er sera lætt åvirkiligt av øllum hendingum úti í heiminum; men tess longur vit eru komin í tjóðskaparliga planhúsarhald- inum, tess betur fyri at standa ímóti árinum uttanífrá, betur før fyri at bera skapa byrðurnar og halda arbeiði- num gangandi. Við rationellum politikki kunnu vit útbyggja landið skjót ari, enn tað annars er gjørligt. Við samskipan og samvinnu kann Føroya fólk beta vegis um livilíkindini. Við samskipan og samvinnu kunnu vit best troyta allar teir landið hevur at stór- møguleikar, bjóða okkum. Øll vinna á sjógv og landi må gerast fult og heilt nútímans. Fiskivinnan verður at fáa rími- liga og ódýra finansiering og verða útbygd við tíðarhóskandi stak nútímans oll gjøld, ið veiduførum og arbeiðstólum og liggja á fiskivinnuni eiga avtikin. Landgrunnurin verður allur før verða oysk ogn og væl og virðuligt eru vit før! | | | | | at | | vardur; logræitumyndugleikin | verdur eisini at fåa til føroy- sku vaktarskipini. Farmasigl- ing verður gjørd týðandi tåttur; í sjóvinnuni, soleiðis at teir hundraðir av skipsfórarum. stýrimonnum,. maskinmonnum og siglandi sjómonnum okkara, sum eru úti, annars kunnu manna okkara egnu skip. Nýggjar vinnugreinir = verða | royndar og nýggj virki sett á stovn í samvinnugrundarlagi og í sølu og keypi í samvinnu við norðurlendsku alheimskoopera- tiónina. Fyri at fáa vørurnar, vit keypa, og hægsta fyri framleiðslu verður uttan- ódýrast prís egnu landahandilin skipaður á lands- andeilsgrundarlagi. Øll umsiting má gerast tidar- hóskandi. Bygdir ella oki av landi okk- ara, sum eru í afturhond, mugu koma undir skjóta út- bygging. Flogsambandið við helikoptara saman við umskipan og nú- tímansgerð av allari sam-! ferðslu á sjógv og landi bygd- anna millum verður at fremja. Samstundis verður = áherðsla løgd á útbyggjanina sam- fersluni við útheimin bæði sjó- og loftvegis. Við tíðarhóskandi av lestra- og |} 18. 19. SKATTUR EFTIR EYNUM 20. hald hjá einari familju, eiga ikki at verða skattaðar. MENNISKJAN OG | SAMFELAGIÐ 21. Málið er, at oll menniskju! 79 lærulikindum, visindaligum kanningum og tekniskum snild- um, skulu vit gerast betri og skjótari før fyri at loysa mål- ini. Við at troyta hesar møguleikar og fremja hesi framtøk skal framleiðslan økjast í stórum og koma øllum fólkinum til góð- ar. Allastaðni har sosialiseringin fer fram ella plan- húsarhaldið krevur broytingar í ognarviður- skiftinum, letur samfelagið fult endurgjald. Einari betur inntøkutryggjan — og javnvág samsvarandi fólks- ins áhuga og krøvum, skipar samfelagið fyri m.a. príseftir- liti, rættvísari = skattalegging rættvisari sosiallóggávu og inn-| tøkuåb6tum- og eftirliti. Skattaáleggingin hevur til enda- máls at útvega hin neyðuga peningin til útbyggjan sam- felagsins og fremjan av felags áhugamálum og skal harafturat minka um ójavnan í inntøku. QOll skattaålegging má fara fram á tann hátt, at hon ikki | forðar virkishug ímillum manna. Tíðarhóskandi skattaskipan av kelduskatti sum einum høvuds- tátti skal fremjast. Inntøkur, ið svara til neyðuga minstamarkið fyri lívsins uppi- skulu fáa nóg mikið til livsins | uppihald og kunnu troyta allar| teir møguleikar, ið tjóðin hev-| teimum til eitt! ur bjóða ríkari samfelagslív. at og rættvísum | Við skilagóðum byti av inntøkum og samfelags- | verdur stættarmunurin | og nytt skapa fyri betri sam- góðum at hvørva, grundstødi | |} verður at | vinnu og einari tryggari og| ljósari tilveru. i Bert eitt samfelag, har órættur | kann fólkaheim. og neyð er burtur, av gerast eitt samfelag krevur sam- , Í av (| sonnum Eitt slikt hug og åbyrgdarkenslu einstaka. Øll hava skyldu eftir | evnum at sitt besta fyri samfelagið. Aftur fyri ábyrgd fyri øllum og skyldu at tryggja øllum vælferð uttan mun til lit, trúgv, kyn, starv ella inntøku. Oll skulu kunna bera fram sína Øll eru líka eingin kann gera hevur samfelagið hugsan uttan ótta. fyri og revsast uttan lóg og dóm. Tryggja verður øllum trúar-, og sam- lógini, talu-, organisatións komufrælsi. Øllum verður og javnbjóðis sama og javnbjóðis rætt og at- gongd til arbeiði og hvíld, til heim og vælferð og bestu at- stødur at brúka fritid og friløt- tryggjað sama | start í lívinum, ur. Øllum borgarum samfelagsins verður veittur sosialur trygg- leiki, og samfelagið ber út- reiðslunar, ið standast av sjúku, FØROYAR OG 24. Heimurin er alt meir og meir avlamni, vannlukku, elli, inn- tøkumissi ella hendingum og umstødum, ið feéra við sær trongd til trygd og hjálp at troyta eina tilveru uttan sakn og trot. Øllum arbeiðandi menniskjum verður tryggjað eitt minsta- mark av løn, og øllum áóar- beidsførum ella = treingjandi sosial trygd, ið svarar til tað, ið neyðugt er til lívsins uppi- hald. Kvinnur og menn eru í øllum lutum javntstillað, og mødrum skulu tryggjast teir fyrimunir, ið svara til ábyrgdina fyri tí uppvaksandi ættarliðnum, og verður tí til verndar og trygg- leiks fyri heimið og tí upp- vaksandi ættarliðnum mødrum goldið í hondina eitt skattafrítt barnatilskot. Øll skulu hava sama rætt og javnbjóðis atgongd til lærdóms og luttóku í mentunar- og menningarlívið tjóðarinnar. FRÆLS OG FRÍ MENNISKJU 23. Sosialismunar mál er at skapa fræls og frí menniskju og til tess krevst eisini andlig fríger- ing og vælferð. Andslívið skal frælst. vera frítt og Samfelagið skal á besta hátt og í størsta mun at styðja alla fólkaupplýsing, alla gransking. alla list og alt mentunar og menningarlív, allan lærdóm at útbúgva og dubbing til arbeiðis Tí uppvaksandi ættarliðnum verður ikki bara tryggjaður javnbjóðis rættur og atgongd til hin hollasta og mest tíðar- hóskandi og staknútímans út- bygdan lærdóm: eisini verður allur lærdómur ókeypis. Til skapan og verndar av ein- um frískum sunnum ung- dómi, bæði likamliga og and- liga, verður við dyggasta og mesta stuðli hins almenna bygd ir itråttarvøllir, bygdar ítrótta- hellir, reist bygdahús til all listar- mentunnar- og onnur góð og gagnlig endamál. gjørd annars skipaðir men og fritidarstød og teir stovnar, ið rækja skulu áhugamál ungdómsins eins og fólksins sum heild. Stovnað verða békasøvn og skipaðir mentunnarstovnar, ið tryggja skulu øllum uttan mun til, hvar ein í landinum býr ríkiligan lut í og javn- bjóðis atstødur at troyta ment- unnar- og menningarkeldur landsins. Samfelagið skal í øllum lutum tryggja tí uppvaksandi ættarlið- bórninum og ungdóm- inum — í heimi og skúla í leiki og arbeiði, hini bestu uppvakstrarlíkindi, eina sunna og frælsa uppfostran. num ÚTHEIMURIN vorðin ein heild, har eingin tjóð hevur ráð til ella kann standa einsamøll — heldur ikki vit. Í fyrstu syftu mugu vit menna og útbyggja samvinnuna við grannalondini — norður- og sum sætta norður- tjóðin á jøvnum føti øllum norðurlendsk- lond lendska taka lut Í um samarbeiði. Men samarbeiðis- og samvinnu hugurin røkkur víðari, og alla- stadni, har vit hava serskild áhugamál = at rekja, verður hetta gjørt annaðhvort við bein leiðis føroyskari umboðan ella