leygardagur 22. oktober 1966síða 2

1. Føroyski np tA 6. Fólkaræðið er stýri Nr. % SOSIALUKIN 22. oktober 1966 Grundsjónarmið Javnaðarfloksins vegurin til sosialistiska vælferðarsamfelagið Fólkaheimið Føroyar Javnadarflokkurin, | sum stendur óheftur av ollum | útlendskum politiskum flokk-| um, men í dyggastu samvinnu , við og á grundarlagi demobrat. | isku alheimssosialismunnar, vil at Føroyar skulu byggjast sum eitt sosialistiskt — vælferdarsam- | felag. Flokkurin åsannar, at Føroya | land er Føroya fólks, tess| íbúgva ogn, og fiskimarkið | eigur at umfata allan land- | grunnin. | Ut frá hesari grundstødu held-| ur flokkurin tað vera skyldu) teirra, ið hava ta stjórnarligu | ábyrgdina, at skipa fyri, at | henda ogn fólksins verður at| geva hina mestu framleiðslu og | årtøku, í allir landsins teknar | eiga javnrætt til . Alt samfelagsgagnligt virksemi | má skipast út frá umsorgan fyri felags áhugamálum og fyri at fremja vælferð fólksins. Øl! menniskju skulu hava somu! rættindi at taka lut í arbeiði-| num fram móti stórri vælferð og einum ríkari lívi. . Hetta kann bert fremjast í ein- Wu um samfelag, har allar greinir | av samfelags lívinum eru í væl! skipaðari samvinnu undir vilja og eftirliti fólksins. Øllum skal | tryggjast tað, ið er grundleggj- andi fyri lívseydnu menni-| skjans arbeiði, hvíld, mat, | bústað, uppaling og andlig | menning. | Oll stig á leiðini fram móti | hesum samfelag skulu fremjast | á fólkaræðisligari grund. Fólka | ræði skal umfata alt samfelags- | liv, ikki minst hitt figgjarliga. | Við forpliktandi samvinnu og| planøkonomiskari leiðslu skal| persónliga frælsi og innlega | einstaklingsins tryggjast og | tryggleiki skapast fyri øll. | EINSTAKLINGURIN | FÓLKARÆÐIÐ skapt av| fólkinum fólka- valdu umboð. Tað verður eing- | in politiskur myndugleiki at finna. ið ikki er sprottin av, frælsum loyniligum valum. . Fyri at verja og tryggja fólka-' ræðið er tað neyðugt, at upp- | gjøgnum tess aling til fólkaræðið verður | sett frammalaga í heimi og skúla, á arbeiðsplássunum og fólkaupplýsingini, t Í soleiðis at | hon verður at kynda undir | ábyrgdarkenslur og skyldur einstaklingsins yvir fyri ella! móti medmenniskjum og sam- | felagnum sum heild. | BÚSKAPUR LANDSINS | | 8. Á búskaparliga økinum —/| figgjarliga, vinnuliga, búnaðar- annan hátt má ganga á odda og ið neyðug eru liga og á samfelagið taka tey stig, fyri at náa málinum: størst| møgulig framleiðsla og rætt-| vist byti av ágóðanum. | , Hetta verður at loysa á ym-| iskan hátt á teimum ymisku vinnuligu, fíggjarligu, búnaðar-| ligu og samfelagsligu økjum: | . Gjørd . Har sosialiseringin ARBEIDI TIL ALLAR HENDUR 13. Qll hava rætt til arbeiði. Tað . Sterkasta fylking av Í summum førum er tað neyð- ugt, at landið átekur sær hitt búskaparliga virksemi. Í øðrum fórum eru kommunal og felagskommunal tiltók betur hóskandi. Á summum økjum er rættast, | at framleiðsla og handil verða ríkin á samvinnugrundarlagi. | Å ødrum økjum er privat drift betur hóskandi. verður = tíðarhóskandi landbúnaðarlóggáva og fram-| tíðarligi landbúnaðarpolitikk- | urin verður í øllum lutum lagd | ur til rættis vid ti endamåli, | at Føroyar skulu gerast bjargnar við øllum bunadar- | verum, ið framleidast kunnu | lønandi i Føroyum. | Á samvinnugrundarlagið eigur | allur rakstur landbúnaðarins at| við nútímans am-| hentleikum, væl | og keypsmið-| arbeiðs- | fara fram boðum og skipaðum sølu- stóðum og serkønari orku og kønari ráðgeving alla- | stadni, har hetta er neyðugt. | . Avgerandi fyri hina praktisku | loysnina í hverjum einstakum | føri verður, hvat ið gagnar heildini, fólki og landi best. Sosialiseringin = hevur eittans| endamál: at økja um fram-| leiðsluna og úrtókuna, javnari | býti av úrtókuni og stórri trygg | leika fyri oll, ið arbeiða í teim | um ymisku vinnugreinunum. | ØL tiltøk skulu tæna landsins | áhugamálum og vera í sam-!' svar við vilja fólksins. | fer fram | má oll óneyðug sentralisering | haldast burtur og persónligur | virkishugur og ágrýtni, ið| gagnar framleidsluni, stuðlast | og mennast. | Sýslur, kommunur og privat fyritakssemi mugu fylkjast og | ganga á odda, tá tað ræður um | at skapa áhuga fyri og gera, nyttu burtur úr teimum megu- | leikum ið finnast á åvisum | staði ella stóðum eins og innan | fyri nærri avmarkað oki. Fylk-| ing av øllum góðum og skap-| andi kreftum í bestu samvinnu) í felags málum verða at skapa stórri og ríkari framgongd fyri fólk og land. er eitt samfelagsmål at tryggja | øllum arbeiði og rættvisa år. tøka av arbeidinum, soleiðis | at stoðugur framburður verður at skapa si“ðugt beiri tivujk- indi. øllum ar- beiðandi fólki á sjógv og landi til verndar og verju av áhuga- Jøntakaranna, fiski- manna og arbeidaranna, til av-| gerdandi åvirkan á og til sam-| rædi å figgjarliga og vinnuliga | sosiala lívi og virksemi lands-| týdningar- | uppbyggjanini av| samfelagnum. arbeiðsplássum málum ins, er neyðugt og mikið líð í sosialistiska Á øllum skulu menniskjuni kenna seg sum| . p . 21 limir i einum samfelag, sum í| . Undir sonnum fólkaræði . Planøkonomisk . Vid rationellum øllum lutum byggir á fólka- ræðisligari grund. Hin luttakandi andligi og hand ligi, menniskjansliga arbeiðs- kraftin eigur tí at vera við í ráðum, stjórn og fyrisæti virkis | ins. | | verð- | ur samfelagið betri ført fyri at samskipa allan framburð á breiðari grundarlagi og betri | ført fyri at leggja til rættis alla | framleiðslu, allan; inntøkupoli- | tikk og nýggj framtøk yvir | longri åramål. | „| samskipan av landshúsarhaldinum verður at; javna framburðin | við arbeiði til allar hendur | uttan størri figgjarkreppur, ið! eyðkenna kapitalistiska sam- | felagið. Eitt lítið land sum okkara er) sera lætt ávirkiligt av øllum | hendingum úti í heiminum; | men tess longur vit eru komin | planhúsarhald- | í tjóðskaparliga | inum, tess betur eru vit før| fyri at standa ímóti árinum | uttanífrá, betur før fyri at bera | byrðurnar og halda arbeiði-| num gangandi. skapa hin | | | | | politikki | kunnu vit útbyggja landið skjót! ari, enn tað annars er gjørligt. | Við samskipan og samvinnu | kann Føroya fólk beta stór- | vegis um livilíkindini. | Við samskipan og kunnu vit best troyta allar teir | landið hevur at| samvinnu | møguleikar, bjóða okkum. Øll vinna á sjógv og landi má | gerast fult og heilt nútímans. Fiskivinnan verður at fáa rími- liga og ódýra finansiering og | verða útbygd við tíðarhóskandi | veiduførum og stak nútímans arbeiðstólum og øll gjøld, ið liggja á fiskivinnuni eiga at verða avtikin. Landgrunnurin verður allur for) oysk ogn og væl og virðuligt vardur; løgrættumyndugleikin verður eisini at fáa til føroy- sku vaktarskipini. Farmasigl- ing verður gjørd týðandi táttur í sjóvinnuni, soleiðis at teir hundraðir = av — skipsførarum, stýrimonnum,, maskinmonnum og siglandi sjómonnum okkara, sum eru úti, annars kunnu manna okkara egnu skip. Nýggjar vinnugreinir verða royndar og nýggj virki sett á stovn í samvinnugrundarlagi og í sølu og keypi í samvinnu vid norðurlendsku alheimskoopera- tiónina. Fyri at fáa verurnar, vit keypa, ódýrast og hægsta prís fyri egnu framleiðslu verður uttan- landahandilin skipaður á lands- andeilsgrundarlagi. Øll umsiting má gerast hóskandi. Bygdir ella øki av landi okk- ara, sum eru í afturhond, undir skjóta út-| tíðar- mugu koma bygging. Flogsambandið við saman við umskipan og nú- allari — sam-| helikoptara tímansgerð av . Allastaðni = har . Bert eitt samfelag, har órættur ferðslu á sjógv og landi bygd- anna millum verður at fremja. Samstundis verður áherðsla løgd á útbyggjanina av sam- farðsluni við útheimin bæði sjó-| og loftvegis. | Við tíðarhóskandi lestra- og| lærulíkindum, vísindaligum | kanningum og tekniskum snild- | um, skulu vit gerast betri og skjótari før fyri at loysa mál- | ini. | Við at troyta hesar møguleikar | og fremja hesi framtøk skal framleiðslan økjast í stórum og | koma øllum fólkinum til góð- ar. | sosialiseringin | fer fram ella plan- húsarhaldið krevur broytingar í ognarviður- | skiftinum, letur samfelagið fult | endurgjald. | „ Einari betur inntøkutryggjan — | og javnvág samsvarandi fólks-| ins áhuga og krøvum, skipar, samfelagið fyri m.a. priseftir- | liti, rættvísari = skattalegging | rættvísari sosiallóggávu og inn-| tókuábótum- og eftirliti. SKATTUR EFTIR EVNUM 20. Skattaáleggingin hevur til enda-| máls at útvega hin neyðuga | peningin til útbyggjan sam- | felagsins og fremjan av felags" áhugamálum og skal harafturat | minka um 6Øjavnan í inntøku. | Øll skattaålegging má fara! fram å tann hått, at hon ikki | fordar virkishug imillum | manna. | Tíðarhóskandi skattaskipan av| kelduskatti sum einum høvuds- | tátti skal fremjast. | Inntøkur, ið svara til neyðuga | minstamarkið fyri livsins uppi-! | hald hjá einari familju, eiga | ikki at verða skattaðar. | MENNISKJAN OG | SAMFELAGIÐ | . Málið er, at øll menniskju skulu fáa nóg mikið til livsins | uppihald og kunnu troyta allar | teir møguleikar, ið tjóðin hev-| ur at bjóða teimum til eitt | ríkari samfelagslív. | Við skilagóðum og rættvísum býti av inntøkum og samfelags- | góðum verður stættarmunurin | at hvørva, og nýtt grundstødi | verður at skapa fyri betri sam- tryggari = og| ljósari tilveru. | vinnu og einari og neyð er burtur, kann av sonnum gerast eitt fólkaheim. Eitt slíkt samfelag krevur sam- hug og åbyrgdarkenslu av ti einstaka. Øll hava skyldu eftir evnum at gera sitt besta fyri samfelagið. Aftur fyri hevur samfelagið ábyrgd fyri øllum og skyldu at tryggja ellum vælferð uttan mun til lit, trúgv, kyn, starv ella inntøku. Øll skulu kunna bera fram sína hugsan uttan ótta. Øll eru líka fyri lógini, og eingin kann revsast uttan lóg og dóm. Tryggja verður øllum talu-, trúar-, organisatións og sam- komufrælsi. Øllum verður tryggjað sama og javnbjóðis start í lívinum, sama og javnbjóðis rætt eg at- gongd til arbeiði og hvíld, til heim og vælferð og bestu at- stødur at brúka fritid og friløt- ur. num Øllum borgarum samfelagsins verður veittur sosialur trygg- leiki, og samfelagið ber út- reiðslunar, ið standast av sjúku, avlamni, vannlukku, elli, inn- tøkumissi ella hendingum og umstødum, ið mføra við sær trongd til trygd og hjålp at troyta eina tilveru uttan sakn og trot. Øllum arbeidandi menniskjum verður tryggjað eitt - minsta- mark av løn, og øllum óar- beidsførum ella treingjandi sosial trygd, ið svarar til tað, ið neyðugt er til lívsins uppi- hald. Kvinnur og menn eru í øllum lutum javntstillad, og mødrum skulu tryggjast teir fyrimunir, ið svara til ábyrgdina fyri tí uppvaksandi ættarliðnum, og verður tí til verndar og trygg- leiks fyri heimið og tí upp- vaksandi ættarliðnum mødrum goldið í hondina eitt skattafrítt barnatilskot. Øll skulu hava sama rætt og javnbjóðis atgongd til lærdóms og luttoku í mentunar- og menningarlívi tjóðarinnar. FRÆLS OG FRÍ MENNISKJU 23. Sosialismunar mál er at skapa fræls og frí menniskju og til tess kreyst eisini andlig friger- ing og vælferð. Andslívið skal vera frítt og frælst. Samfelagid skal å besta hått og i størsta mun at styðja alla fólkaupplýsing, alla gransking, alla líst og alt mentunar og menningarlív, allan lærdóm at útbúgva og dubbing til arbeiðis Ti = uppvaksandi ættarliðnum verður ikki bara tryggjaður javnbjóðis rættur og atgongd til hin hollasta og mest tíðar- hóskandi og staknútímans út- bygdan lærdóm; men eisini verður allur lærdómur ókeypis. Til skapan og verndar av ein- um frískum og sunnum ung- dómi, bæði likamliga og and- liga. verður við dyggasta og mesta stuðli hins almenna bygd ir itréttarvøllir, bygdar ítrótta- hellir, reist bygdahús til gli listar- mentunnar- og onnur góð og gagnlig endamál, gjørd fritidarstød og annars skipaðir teir stovnar, ið rekja skulu áhugamál ungdómsins eins og fólksins sum heild. Stovnað verða békasøvn og skipaðir mentunnarstovnar, ið tryggja skulu gøllum — uttan mun til, hvar ein í landinum býr — rikiligan lut í og javn- bjóðis atstødur at troyta ment- unnar- og menningarkeldur landsins. Samfelagið skal í øllum lutum tryggja tí uppvaksandi ættarlið- børnunum og ungdóm- inum -— í heimi og skúla í leiki og arbeiði, hini bestu uppvakstrarlíkindi, eina sunna og frælsa uppfostran. FOROYAR OG ÚTHEIMURIN 24. Heimurin er alt meir og meir vorðin ein heild, har eingin tjóð hevur ráð til ella kann standa einsamøll — heldur ikki , 4 vit. Í fyrstu syftu mugu vit ; menna og útbyggja samvinnuna við grannalondini — norður- lond — og sum sætta norður- jøvnum feti lendska tjóðin á