mikudagur 15. mars 1967síða 2

jómanns- útbúgvingin FJOLNIR. málgagnið hjá Meginfelag Føroyskra Studenta, er nú komin vid 3. nummari av 2. árgangi. Kjartan i Jåkupsstovu og Tummas Henriksen hava drúgva grein um sjómansútbúgvingina. Ofta verður komið við atfinningum móti utkleking sjómansskúlans av starvsmonnum til danska hand- ilsflotan. uttan at hetta hevur ført nakað sakligt og djúptgangandi orðaskifti vid sær, enn minni konstruktiv uppskot. Í hesi grein fara teir báðir víða um og høgga til Evnið verður gjølliga vidgjørt, og teir koma handa. einum ymsa eisini við áhugaverdum uppskoti til nýggja skúlaskipan. Henda grein átti at fingið eitt sakligt orðaskifti í lag millum all- ar, ið áhuga og skil hava fyri hesum viðurskiftum. Vit halda hesa grein vera verda at flyta víðari til lesarar okkara. í Fjølni, 1. árg. nr. 3 hevur Z. F. Wang grein. hann nevnir »Hevur » sum vidger føroysk illa samfelagid. hann rætt?«, O em an skulaskap og hvussu hann hóskar til føroyska Hann sigur m.a.: >Sjómannsskúla- er ið hvussu so er num viðvíkjandi kki stórvegis gjørt til tess at út- búgva menninar so. at teir gera sum mest gagn á tí foroyska flot- anum, ið mest er fiskiskipafloti, men nógv hevur verið hugsað um gera menninar væl nýtiligar í tí danska farmaskipaflotanum«. Í hvønn mun hevur Zakarias rætt hesum? Vit kunnu ganga so langt. at vit kunna geva Zakariasi rætt i, at nakað átti at verið broytt í tí undirvísningi. ið skúlin gevur næm- ingum sínum. TaO er jú vid Sjómannsskúlanum øllum kunnugt, at vit reka ein skúla. ið éøivad tekur tað besta av sjófólki okkara og fyri ein stóran part lærir tað upp til eitt samfelags mynstur. ið liggur nakað væl frá tí faroyska. Hver hevur ábyrgdina av hesum. kann verða spurt. Er tað skúlin? Svarið má era nei. Ábyrgdin er hjá lóggávuvaldinum, skúlin undirvísir einans eftir fyri skipanum ið koma haðani. Fyri síla at kunna kanna, hvussu veruliga kundu fingið eir sjó s- og hnavigasjónsút- okkara, stødu, at grannalondum bugving kum í ta mugu vit seta ok sjómannsskúli er í Feroyum eingin at vit nú skulu seta ein á dag. og stovn. Hvørji krøv seta vit til ein sjó- mannsskúla? Fyrst og fremst at skúlin gevur næmingunum eina út- búgving, ið hóskar til føroyska vinnulívið. Hvørji krøv setur Vinnu lívið so til sínar útbúgvnu menn? Her er at kanna, hvar hesir menn skulu nýtast. Endaliga og hægsta starvið tú kanst fáa umborð á fiski skipi. er at gerast skipari. Og sjó- vinna okkara er at kalla oll fiski- vinna. Tí er vert at kanna, hvørji krøv vinnulívið setur ella rættari eigur at seta til sínar fiskiskiparar. Tað eru í dag ikki smávegis virði ein skipari fær litið upp í hendur Hesi virði liggja í dag úr tveimum upp í átta mill. krónur, og harum- framt kemur ábyrgdin av 10 upp í 50 monnum. Hetta er ikki smáveg- is ábyrgd. og vit mugu gera okkum greitt. at tey materiellu virðini í framtíðini fara at vaksa í stórum, og langt umlíður fara tey óivað at verða tvær reisur tað, tey eru í dag. Íleggingarnar skulu vera rentablar á besta hátt, soleiðis a peningurin og onnur virði, ið eru løgd í fiskivinnuna, koma aftur í størst møguligum muni. Umborð á skipinum hevur samfelagið og tann fyritøka, ið fyri sjálvum skipinum, sett skiparan til at rekja stendur ta ovurstóru uppgávuna at reka skipið so, at vinningurin verður størstur. Fak t.d. eitt línuskip á saltfiska- túri til Fyritøkan lítur skiparanum upp í hendur eitt virki Grønlands. við einum virði av 2—3 mill. krón- um, býtt í skrokk, maskinu, reid- skap og elektronisk tól at ráða yvir > 2—3 mánaðar, útgerð fyri einar 200.000 krónur og møguligani eis- ini 25 manns. Tá loyst er frá landi, meta skiparan sum ein- við hesum lítla kunnu vit ræðisharra, ið saman sínum ráðgevarum stjórnar samfelagi. Men tað er ábyrgd skip- arans. at tá ið skipið leggur aftur it bry aftan á túrin, skal vinn- ingurin av túrinum fyri vera hin størst møguligi í mun til umstødurnar, og ikki minst tíðina. Vinningurin er sýldur, tí tað ræð ur um, at tað júst er vinningurin, ið gerst hin størst møguligi. Tað er ikki talið á toskum ella nýtsla av salti ella stampar, ið kanska standa eftir. Tað ið telur er vinn- ngurin í mun til tíðina. Hetta | krevur í og fremst av skipara- | num. at hann dugir at telja í krón- í tíð. Vit vinningin av einum um og meta hesar krónur fram til við frá túrinum, at draga kostnaðin av koma túri frá inntøkunum, ið stava túrinum. Hetta ger, at skiparin eins skal eftir kostnaðarsíð- sum nógv ansa men tíð- uni eftir inntøkusidini; harafturat eigur hann at meta ina ein kostnað. Sostatt kravt sum verður eitt tað fyrsta, verður av skiparar, at dentur verður lagdur á at læra komandi skiparan økonom- iskan hugsunarhátt. Nú søgdu vit omanfyri, »tå skip- ið leggur aftur at bryggju«. mugu jú eisini krevja av skipara- skapi eru Føroyingar óupplýstir og | fáa |konservativir. Við teirri vitan og |gangandi útbúgving í elektronisk- | num, at hann er førur fyri at skipið til og frå fiskileid og aftur teimum royndum, føroyskir fiski- jum tólum er av alrastørsta tydningi. til brvggju í ollum góðum. Skiparin (menn og skiparar hava um tær ym- |Tað tykist sum um reidararnir i eigur tí sjálvandi at læra sum mest |isku fískileiðirnar, uppskrivaðum dag hava skilt ta óvurderligu hjálp av navigasjón og sjómannsskapi. Nú eru við teimum mest nútmans naviga- tey flestu skipini útgjørd sjónstólum, so tíbetur er tað oftast Føroyum tað er eitt spæl at føra skip úr aftur, greitt, at eigur at fyri, tå ið á stendur og heilt til Grønlands og men skiparin vera førur í vil til. at føra skip og manning tur til lands í øllum góðum. Eis- fyritøkuna | SOSIALURIN ini ræður um at læra skiparar at vera meira ábyrgdarkendar, hvat hesum viðvíkir, so at teir m.a. læra at lasta eitt skip forsvarliga og læra hvønn tydning tað hevur fyri stabilitetin á skipinum, at tað t.d. er borðfylt við sild ella saltfiski. Tað er ábyrgd skiparans, at skip og manning koma aftur í øllum góðum, og tað er ikki nóg mikið, at skiparin fær stóra løn fyri hesa stóru ábyrgd — tað má eisini verða kravt, at hann fær bestu útbúgving- ina at bera hesa ábyrgd. Her er tað samfelagið má koma uppí. Sam- felagið = hevur ábyrgd mótvegis |fólkinum, ið við er, at skiparin er lútbúgvin til sína ábyrgd, og har- afturat er at síga, at samfelgið kann hava ráð at missa skip fyri nakrar milliónir, men samfelagið má ongantíð hava ráð at missa 26 | manns. Sostatt má verða kravt av skip- araútbúgvingini, at hon gevur skip- holla útbúgving í og sjómannsskapi ara navigasjón II | | | | herundir lini sjórætti og læknakunnleika. | Tad tykist higartil einans hava nevnt inntøku heldur løgid, at vit jog |skap. Ti kostnað, navigasjón og sjómanns ein høvudsmunur er á |virkisleidslu á landi og at vera skip | eis- | Í 1963 tá ið »sjålvstyris«-lands- stýrið var sett — tað var undir orðaskiftinum um fíggjarlógina — at Sigfried Skaale kom fram á rgð- arapallin. Hann segði nakað so- leiðis: Nú visti hann, at »sjålvstyris- landsstyrid«, kom at halda. P. M. Dam kom ongantíð aftur út í Tinganes, og at Sambandsflokkurin og Javnaðarflokkurin fóru at doyggja, og hann Sigfried Skaale skuldi halda gravtaluna. Yvirtøk- urnar skuldu koma og føroyingar skuldu gjalda sjálvsagt. Hetta vóru orðini hjá S. Skaale. Men einki av hesum sum Sig- fried Skaale profeteraði kom at halda, »sjålvstyris«landsstyrid skrædnadi og P. M. Dam situr sum [løgmadur, og Sambandsflokkurin er sterkari, og Javnaðarflokkurin stóð seg toliliga. jari á fiskiskipi. | Mótvegis virkis- leiðara á landi, krevst av fiskiskip- ara, at hann skal fáa fisk tí fæst fiskur, eingin inntøka, og tí heldur eingin vinningur. Rætt tað, men hin vegin er eingin fæst er at siga, |at nógvur fiskur hjålpir tær lítið. burtur við honum, um tú oyðileggur heilsuna fyri at lum tú gongur fáa hann, ella um tú brúkar meira | fyri at fáa hann, enn hann er verd- ur í handil og vandil. Tað er greitt, at fyrsta mál við einum fiskiskipi ler at fiska við tí. Hann, ið fer um- borð á fiskiskip sum skipari, má fisk lúkar hann | ti vera førur fyri at fáa |men av týdningi er, at hann treytirnar, áðrenn Vit menn |tær fyrru | inn tað kunnu vit á koma her halda |sleppur umborð |á - tykjast yvirnáttúrliga. Hvussu leinum sjómannsskúla læra menn at finna fisk, tá hetta er gåva, teir | eru føddir við? Helst er sera tor- ført at fara at læra ungar menn at skulu teir kanska Rætt er, at tykjast at hava yvirnáttúrligar gáv- heinta fisk droyma fisk sova í tímunum? lur at lesa og men |munnu ikki lan og yvirvurderaðar? Er hetta ikki lærdómur. kunnleiki, åhaldni og treiskni blandað saman? Lærdómin mugu vit ikki gloyma. Er tað ikki hann, ið ger, at Bretar kunnu | fiska úrsliti, og at undir Føroyum við góðum Norðmenn kenna bros Føroyum? Tað er ikki annað enn lærdómur og góð mumið undir honum, ið ger at hesir skulu viðferð av lútlendingar vita, hvar teir útbúgving fyri (Og á sama hátt við Føroyingum ijum og Grønlandi. Summir vita betur enn aðrir. hvussu botnurin er o.s.fr. Pátrúgv trívist væl, har upplýsn- lingur trýtur — og tað er neyvan at Vit gera ov nógv av at síga, at í fiski- |reidsskapur virkar og skal verid fiski- skuldi bestu og katalogiseraðum, lagamanni at upplært |skiparar nýta elektronisk tól og nýtsla av ti kunn um tjóðir hava fingið a, aðrar fiskiskap og fiskileidir, høvdu ikki minkað um møguleikarnar fyri at gjørst fiskiklógvir burturav. Við at nýta vit og skil, og hugsunarhátt, vísindaligar hættir gjørdust menn | øll vera samd um, at í | og góð upplæring í at| | L ; Froðbiar sóknar sjukrakass mars kl. 20 í Fylking. manni, 3 fríggjadagin 17. mars 1967. Tvøroyri, 9. mars 1967. Yvirtøkurnar 15. mars 1967 Vånaligur spåmadur vórðu ongar og »sjålvstyris«flokk- arnir mistu meirilutan. Fólkaflokkurin stóð seg væl, men hann slúkti burtur av »sjålv- styris«flokkunum, so at teir mink- aðu munandi. Orsgkin var at Fólkaflokkurin hevði nøkur val- evnir, sum lovaðu at yvirtøkurnar skuldu ikki og teir komu spælandi inn. koma, Vit siggja av hesum, at veljarar- nir vilja ikki hava yvirtókur, ti teir halda, tað vera nóg mikið av |skatti at gjalda sum er. Tað eru ikki nógvir sum halda sum »I4'indi«, at Danmark ska! | gjalda okkara sjålvstyri. Nei, tå lhaldi eg meira av Sigfried Skaale Ísum sigur, at vit foroyingar skulu okkara yvirtøkur sjálvir. | S. P. J. | gjalda ing heldur aðalfund hin 31. Uppskot ið ynskjast vidgjørd, harundir val av for- stjórnarlimum, grannskoðara og tiltaksmonn um, skulu vera sjúkrakassanum í hendi í seinasta lagi STJÓRNIN Lýst verður eftir verkfrødi kommunu. Umsóknir við fråsøgn um apríl. Ímanna eygum eru hesar gávur dek- | Føroyingar uttan iva nógv betur fiskimenn og fiskiskiparar, enn við at líta á ættarbreðgi og dreym. Skiparaútbúgvingin eigur tí í stór lan mun at verða løgd á tað pri- I | mera |Tær vidføddu gávurnar eiga at ið royna undir Føroyum og hvussu. |verða suppleraðar við havbiologisk teoretiski kunnleiki best Í kann nýtast saman við teimum elek tronisku tólunum, skipið hevur til lat kanna botn, torvur, dýpi. streym, (hita o.s.fr. og hvussu ymiskur fiski nýtast. Tað sigur seg sjálvt, at ein djúpt- tað er at hava góð elektronisk tól umborð; men tá vit skilagóð at ivast í ti gagnliga í at geva analfabeti bók, seta vit so nákvæm og dýr elek- torskilda tronisk tól umborð til manning, ið oftast ikki til ullnaðar duga at nýta hesi tól og halda tey vidlika? | (Frarshald) at finna og veiða fiskin. | annars eru so | hvi skipara og | Kommunuverkfreðingur igi í starv hjá Klakksvikar Stórur partur av arbeiðinum kemur at verða býarplan legging og tað. sum hartil hoyrir. kvalifikatiónir og lonar- kravi eiga at vera okkum í hendi í seinasta lagi 1. SÓKNARSTÝRIÐ Klakksvík —W frá teimum, sum lýsa í | Keypið SOSIALINUM !