leygardagur 8. apríl 1967síða 3

8. april 1967 Hitt sanna frælsid. Á fundinum, løgmaður hevði saman við ungu sosialistunum í Havn, gav hann m.a. metan um hvussu útviklingurin viðvíkjandi stjórnarligum málum hjá londum í framtíðini fór at verða. Hann vísti á, hvónn veg tað gekk: loyvt verður fríari ræsur fyri hin ein- staka um landamórk. Hetta ger seg galdandi innan tey stóru markn aðartiltókum í Europa, og enn meira innan fyri Norðurlondini — víðkað verður um lívsfrælsi fólksins. BERGMÁL | skaparligu og stjórnarligu málunum | Fruktin og ágóðin av okkara poli-| tikki er stjórnarskipanin av 1948, | sum skrásetir: I. Hitt generella frælsi at fara so | langt í yvirtøku av egnum mål- | vit sjålvir meta tænir um, sum Fyrsta orð í ávarpi javnadarfloksins, frælsi — kravið um livsfrælsi fólksins — kann íkki skiljast burtur frá kravi javnaðarmanna um sosialistiskan politikk, økonomiskt rættvísi, tá hugsað verður um ríkisrættarligu stóðu Føroya. Loystu vit frá Danmark, skerdu vit livsfrælsi fólksins, her serliga arbeiðs- og veiðurættindini teir føroysku fiskimenninir - hvors talsmenn javnadarmenn eru - hava í Gronlandi. Flokkur okkara må hava eina stevnu viðvíkjandi tjóðskaparstríð- num og ríkisrættarligu stóðu Føroya, ið gagnar sosialistiska poli- tikkinum sum best. Løgmadur vidger her bert stóðu floksins til ríkisrættarligu stóðu Føroya, soleiðis sum hon gagnar sosialistisku hugsjónunum best. Stevnan viðvíkjandi ftjóðskaparstríðnum, sum hevur gjørt fylking av tí arbeiðandi fjøldini torføra, hevur volt tað, at vit hava nógv veikastu arbeiðarafylking í øllum Nordanlondum, og hevur verið ein sótt fyri allan arbeiðarapolitikk, er ikki vidgjørd her. Logmadur skrivar 1925 jer so lítið og so kargt og eintáttað Fræls- lí vs- ikki føti at Tå var íbirtur vóru oyri at kalla allir Suðuroyggin var oll sjålvstyrisløgtingsmonn | vera enn å jøvnum sambandsløgtings- |leggja vid | møgulig livs- og arbeidsøki. upp í| Tað vildi hugsjón | verið skerjingarpolitikkurin sosialist- |fyri ikki at siga trælapolitikkur hjá Men flokkurin okkum javnadarmonnum, vit tað var umråd- | og tjóðskapar- |skerdu okkara arbeiðs- og ið javnadarflokkurin í td. menn á sjálvstýrismenn, | ispolitikkur borgarlig | fræslismátstokkinum Tver- | við livsmøguleikum sínum føroyinga undir ja, kann tí við um og manni. Javnaðarflokkurin kom so hin politiska leikin við trimum annar einum saman aðrar um størst sambært hesa ásannan mikli, síni um skipan av einum iskum samfelagi. skilti til fullna, at andi at fáa loyst tann liga og stjórnarliga spurningin fyri l rættindi "uppi í t.d. Gronlandi. Har- límóti má verða ikki bara uppgáv- |} um stevndu móti loysing harvið veiðu- við allari megi at kunna fara und- ir at fremja ein positivan upp-|an at verja tann rætt, ið fiskimenn byggingarpolitikk fyri land og fólk |og Føroya fólk eiga til arbeiðis og okkara. Javnadarflokkurin ásannaði | vinnu, men harafturat at fáa sama lika frá byrjan síni, at tað vildi rætt í Grønlandi, sum grønlend- tæna føroyingum best at vinna lingar eiga i Føroyum. fullræði á teimum økjum, sum bara | Á sama hátt vil tað vera ein viðvíktu føroyingum. Men sam-/skerjingarpolitikkur at kvetta okk- | stundis ásannaði flokkurin, at taðjum burtur úr teimum felagsrætt- var lívið um at gera hjá okkum |indum, vit eiga og nýta, andaliga okkum |sum handaliga, i Danmark. Sannur lívsfrælsispolitikkur her á landi ikki at stongja inni og minka um lívsfrælsi, men at skapa ta sterkastu samvinnu við í fyrsta lagi arbeiðarafjøldina í Danmark og síðani í hinum Norð-|ara og í samgonguskjali við sam- anlondunum og gøllum okkara |bandsmenn og sjålvstyrismenn, har grannalondum. Flokkurin ásannaði sagt verður, at vit føroyingar sam- eina høvudsupp- |bært okkara mannarætt og ríkis- felagsskapsstødu vilja í øllum hava so statt tað sum gávu at víðka um arbeiðs- og lívs- hjá okkum sum javnadarmonnum í hes-| um føri er settur á stevnuskrå okk- okkum best, Okkara flaggs óskerdi rættur at og vo veitra umboða føroyingar å landi, verður | alla staðni á havi oO G | har ið føroyingar eru, | óskerdur, | 3. Móðurmálið verður góðkent | sum høvudsmål okkara, sam- | stundis sum strikaO verður und ir tydningin av at læra danskt mål væl og virdiliga, tí tað danska málið saman vid ti før- | oyska er lykilin hjå okkum til | hini nordurlendsku målini, alt- so lykilin til livsfrælsi å einum | víðari andaligum sum vinnulig- bara Føroyar. um oki enn øki fólksins. sama arbeids- og búrætt innan fyri; 4 Lóggávurættur ella óskert lóg- Flokkurin bar so fram ta hug- alt ríkismarkið, herundir, sum sagt. | gåvuvald å øllum økjum, har sjónina, at ímillum føroyingar og sn i Grønlandi, sum hinir rikis- | vit hava tíkið við fullveldi. danir skuldi skrásetast stødan fyri | íÞúgvarnir. verður gáðkent eins og sam tí »generella frælsinum«, t.v.s. atl Tjóðveldið og Fólkaflokkurin, ið rætturin í lóggávuni saman við tað til eina og hverja tíð skuldi [stevna at loysing og skilnadi frå lønum á hinum økjunum, so standa føroyingum frítt at yvirtaka |[dønum og grønlendingum í rikis- leiðis at vit ikki bert eru sam- stjórnarligu, loggåvuligu, figgjar- |felagsskapi, siga seg at gera tað í | an við Danmark um løggåvuna ligu, umsitingarligu og siðmenning- |frælsisins navn. Men her liva teir men eiga tann rætt. at ong arligu ábygdina fyri tí ella teimum | í eini misskiljan av tí, sum orðið | log ella t a ið onnur lo málum og økjum, ið teir meta tæna |frælsi merkir. Tað má vera hvørj- skal ve sett í gildi fyri Fo Fóroyum og føroyingum best. Og |um manni eyðsæð, at tað at steingja | ovar uttan eóðkennine Á á hin bógvin skuldu danir hava |livsøkid og livsrættindini fyri okk-| heimastýrinum. sama rættin at siga felagsskapin um lara fólki kann aldrin koma undir | etía seinasta er ikki verðið mål og målsøki frå sær, um hesin "hugtakið frælsi.. Annað er, um tað | framt. men er sett upp sum eitt félagsskapur ikki hóvaði teimum. eru viðurskifti grønlendinga, dana krav imgonguskjalin Felagsskapurin um mål og máls- jog okkara føroyinga millum, har | Serstal ørovskt pass verðu eki skuldi sambært hesa frælsis- og vit sita við skerdum luti ella minni | fremja. soleiðis at tað er hvor frídómsstøðu hvíla á fríum vilja og rætti enn teir og tað hevur av um manni eyðsæð. at tað et av báðum pørtum góðtiknum sam- |sonnum verið og er tessverri enn YOViNgur ið tað Svíku ræðishátti. |tilfellið. men samstundis skal tað vísa Fyrsta orð í ávarpi javnaðar- | Her skulu vit allir sum ein vid! rikisborgaraskapin flokksins: frælsi eigur og må eftir |djarvari rødd í mannarættarins! 6. Ræiturin til va umboð hugsan skiljast navni krevja fullan javnrætt. Hetta | øllum umbeðsstovum da i javnaðarmanna undir livsfrælsismålistokkinum. Eitt lítið fólk, ein lítil tjóð sum tann føroyska hevur reiðiliga stutt lívsrúmd, tí landið livsfrælsisbod, |hava vit javnaðarmenn eisini longu | (frå fyrsta degi í fullum muni hild- | 15 fram og veruliga gjørt, saman- |ber floksins stødur í teimum tjóð- | Nr. 27 málum feroyinga serliga í hand |dana tjóð. Kanska hesin atburður (teirra og illskapur móti dønum er politiskur »taktikkur« meiri enn |veruligt sinnalag, »taktikkur« fyri lat skapa eina loysingarstødu í fólk- | inum, serliga teimum ungu, sum oftast eru sjarlig og erkvisin av lyndi í teimum tjóðskaparligu spurn li og vinnu. 7. Rætturin til sjálvir at samráð- ast við aðrar tjóðir um øll okk ara áhugamál er góðkendur, og samgongu- umrøddu eru vit nå sambært sáttmálan við at seta føroysku uttanríkisumboðs- menn, ingunum, Men annaðhvgrt stóða , | teirra er »taktikkur« ella hon veru- Samtykt sjålvstyrismanna um atl,: . : ; mt ; liga er ein mynd av sinnalagi teirra kunna gera sáttmála við onnur Mai? í Á A i Iso er hon villeiðandi, ósonn og lond uttan ríkisstýrisins viðvirkan skaðilig fyri fólkið. og góðkenning er ikki møgulig at Ti; Á it á UT hð oe Tj6dveldisins tjóðskapur er einki fremja, uttan loysingin fyrst verður ; : - i Í annað enn »nationalisma« í harð- tikin, ti tað ber td. ikki til hjá J 21: 2 ræðis líki, tann tjóðskapur, sum allir heimsins tøkumenn hava nýtt sum stríðsávarp á fólkið fyri at fingið tað at latið eyguni aftur fyri krígsins og stríðsins vanlukku og grimleika. Tj6dveldisins »frælsi« er so statt berserkanna »frælsi«, Av sonnum einki frælsi, einki rætt lívsfrælsi fyri føroyingin, men heldur bein- leiðis ein skerjing og ein ófrælsis Mjóðveldisrórslan er soleiðis sum hon hóttar sær, einans ein leivd frá gamla berserkarlagnum, sum nútímans menn hava bannað sum versta illgerðarlyndi og versti skaðadráttur í okkara måannasøgu kryplaða hugtakið un »suverænitetin«, tað at leysur av øØll- vera fyri seg sjálvan um ødrum. er ein forntidar leivd er burtur hjá nútímans hugsjónar- monnum og vinum av tí sanna frælsi, tí einasta frælsinum sum vert er at stríðast fyri. livsfræls inum Hesir hugsjónarmenn ásanna, at lívið landanna millum hóttar sær soleiðis, at lívsinteressurnar tær andaligu eins og tær vinnuligu, greina seg hvor inn í aðra frá landi til land; tær liggja sum eitt æðralag, ið røkkur og bindur sam- an landi frá og at landi og bindur menniskjuni saman í felagsskap um somu áhugamál, mál sum treyta vælveruna hjá tí einasta menniskjanum, hjá tí einstaku tjóð ini eins og hjá tjóðunum og lond- við ríkið sáttmála felagsskapi. Og tá ið so er umsilingin Tøroyingum at géra unum Eystanlond, medani danska verðið, ásanna menn, at samstundis hevur sáttmála vid NA- og stjórnanin av hesum felagsmål- ro um, hesum felagsinteressum má Tad er óhugsandi at loyva td liggja í hondunum hjá teimum gll- russum nýtsluræit til Skálafjørðin (um við felags »suveræniteti«. Teir til hernaðarlig endamál. meðan NA lásanna, at teir eru noyddir at FO hevur valdið á Sornfellinum. niður teir gomlu suveræni- leggja Hin gamla fatanin hjá teimum tetsgarðarnar fyri at ganga saman borgarligu flokkunum av orðinum í felagsrætti hver hjá ødrum og frælsi er íflættað við teirri imperia | felagsstjórnan og ábyrgd av lívinum listisku, chauvinistisku maktgirnd- innanfyri tev åvisu økini vid felags ini, hin grimasta girndin og ring-|interessum. Her er tann stóra lívs- asta lyndid. ið hevur at kalla oll hugsjónin, sum økir um lívsfrælsi kriggj, alt grannastríð og tær jog víðkar um livmøguleikarnar og Hastu trætir og hatstøður hvor |livsins innihald og sjónarring. móti drum bygda. oyggja og lan- Her er í dag við at sigra tann da millum amvitsku sin hugsjón, sum kanska verður at Henda Ísisdráttin< havi ce bjarga mannaættini frá teirri ævigu kírt fyri berserkarfrælsi. Tað ver lglating berserkurin, yvirgangskroppurin Hvør kundi soleidis hugsa sær sk sær jardarøkini, oynna og 'at Bismarks Tysklands og hini san i sitt vald uttan minsia sam- geongulondint, „ið ikki VOru mins ga og åsannan av javnrætt- bitin av berserkarfrælsinum, harð inum fyri medmenniskjun Fad er ræðisnationalismuni og sjálverpni- hei ælsunavnig«, sum Napole- |num, hvor kundi hugsa sær, at tað donap Aili kongur á Húna- |kundi henda, at hesi lond av ju tillu Hitler og aðrir vilja i livsfrælsisin lavn løgd ! VE ) niður sín »suverænitet so Í londini ! ! búnaðinun dnaðinun it og na ! kolframleidsluni o llagn fy ovar Sie I I s om I S en ( stjið Patursson: 1 | veerðarligan felags < orð 5? Hvor kundi hugsa sæi t teir | t »g ríkju kensluni av tey kki 4 h ikki mistu, men vunnu frælsisliga 11 máti dønun men t er ot eð nógvir. sum hava hoyrt og uppliv- Tað. ið hendi hesum londum, er að hatsins støðu teirra (Framhald á síðu)