leygardagur 21. oktober 1967síða 4

Nr. 83 SOSIALURIN Hevur tú givið tær far um henda segu- liga veruleika: Áðrenn 1906 stóðu allir for- oyingar sum ein maður í stríð- num fyri at røkja mál okkara og veita tí aftur fullan rætt í kirkju, í skúla og á tingi. Á odda stóðu í hesum ar- beiði Fríðrikur próstur á Nesi. Rasmus Effersve. búnaðarser- frødingur, Andreas Samuelsen, sýslumaður, Jóanes Patursson, Andreas Evensen, Maria Mi- chelsen o.fl. Men so kom Millers garður og privatar interessur uppí leikin og kyndi ilt í millum Jóa nes Patursson ødrumegin og Sørin Miller hinu megin. Brátt var eldur í skálanum. eitt logandi stríð — og tá býttu foroyingar seg í tvinnar bólkar. sambandsbólkin og bólkin. Hetta stríð vardi skarpari og harðari í hvørjum. Garðsstríðið ella jørd ímillum tveir privatar menn gjørdist eitt strid við po- litiskum nationalum slagorðum — fyri og ímóti dønum! Úrslitið í tíðini líka til 1928, tá ið javnaðarmenn komu uppí. var ikki undir naglin, hvorki av vinnuligum ella tjóðskapar- ligum framburði. Men uppí leikin við sínum tjóðskaparliga og fíggjarliga og vinnuliga politikki. Nú fór at kvinka bæði socialt. sociala. Føroyar eru í tíðini frá 1928 | til í dag fullkomuliga viðvend- ar. Prinsippspurningurin ar Danmarkar millum er loyst- ur! Í stjórnarskipanini hava vit fingið: 1) okkara egna flagg innan fyri sum uttan fyri sjóterri- torið og alla staðni, har ið føroyingar hava mann og umboð á ein ella annan hátt, 2) vit hava fingið lóggávuvald við løgmanni sum undir- skrivara ístaðin fyri kong, 3) føroyskt er vorðið høvuds- mål okkara alla staðni í Føroyum, á tingi, í skúla og í umsiting sum heild tikið, 4) fastan »generellan rætt« at TAÐ ER VERULEIKI AT í 1958 fingu javnadarmenn boð tjóðveldisflokkurin var gera landsstýri javnaðarflokkinum og SAMBANDINUM, men at SAMBANDS- um, at til reiðar at saman við freytað av, MAÐURIN Kr. gjórdist løgmaður! Djurhuus sjálvstýris- | stríðið um! javnaðarmenn komu sc | Føroy | yvirtaka oll tey mål og | målsøki, ið vit vilja taka tað fíggjarligu-, umsitingar- ligu- og siðmenningarligu | ábyrgdina fyri, | 5) samráðingarrætt við út- landið viðvíkjandi ollum | okkara áhugamálum, 6) rætt til at seta umbods- menn á donsku uttanríkis- umboðsskrivstovurnar at varðveita okkara handils- og onnur vinnulívsins áhug amálum. | So skriva menn, at | millum | sjálvstýrisflokkin hevur æruna |fyri stjørnarligum, tjóðskapar- |ligum, socialum og mentunnar- |ligum framburði! | Í endanum av 18. old stóðu jallir føroyingar tjóðskaparliga |samdir og gjørdu eitt megnar- | arbeiði. stríðið Í Men aftaná, at sjålvstyris- flokkurin og sambandsflokk- | urin i 1906 vóru ibirtir og farn- ir í hernað um privatmanna |mål, varð knivskorid, og vit (komu ikki av fetinum. Henda naggatódn og henda deyðasigl- ing vardi til 1928, tá ið javn- |adarflokkurin kom uppí leikin sambandsflokkin = og) og bendi politikkin inná verun- leikans gøtur. Nú fór at loysna hvørkratak {teirra borgarligu flokka — og |kunnu vit gleða okkum yvir tær stórbroytingar, ið hendar eru stjórnarliga, | tjóðskaparliga, vinnuvegaliga | socialt og mentunnarliga. Alt hetta er vunnið uttan hat og illsinnniságang móti dønum, men í vinarlagi og forstáilsi og virðing fyri hvørjum ødrum sum tvær serstakar tjóðir av somu rót og runni sum hinar norrónu tjóðirnar. Vit vóru smáir og ikki við millum teir 5 svanirnar. Men nú eru vit við at koma uppí svanaflokkin sum hin 6. svan- urin. Alt hetta kann javnaðarflokk urin tekna seg fyri. Og so hætta teir sær. sum |svóvu og klandraðust, at grýta |grót eftir javnadarmonnum við | háðarorðum og briksli um ikki jat vera góðir føroyingar og | varðveitarar av Foroya tjóð. Trælastøda vinnuvegaliga og tjóðskaparliga | Í Beinanvegin boðað var frá | nýggjari samgongu í vár. fekk ein snevilin av. £ bólgna í núverandi andstøðu. Hetta dåttliga umskiftið sum so eiggiliga tók stuðlarnar und- an måttloysinum sum hevði sit- | leiðis kom stødandi fólk her av | ið í hásæti heili 4 år. | Allar tær mongu milliónur- nar teir fráfarandi gólu um. vóru ramar hvorvisjónir, heila- ætlaður sum valagn. | Hetta blåstist upp líkt kíki. men títt og knapt umskiftid í Tinganesi hendi. smokkaði alt hetta gylta í flórin. Nú hoyrist frá hesi neyðar andstøðu einki lannað enn gremjingar um hung ur og hall. Tað skulu nú einaferð bein at bera góðar dagar. At tað ikki í verunleikanum gingu meira enn 4 ár til hesir menn linkaðu so skjótt í knot- unum. tað var alt ov gali. Hvar for tað gamla føroyska treiskni og seiggi. Er tað fullkomuliga iki ur andstøduni. | Ein søgufr6dur maður greid- |di mær einsinnis soljóðandi frá 1vussu Føroyar í fyrndini vóru |bygdar: Um tað er søguliga Þeint er ikki gott at meta um. ivaleyst er tað líka rætt tað okkara søgubøkur greiða frá Ætlanin hjá teimum ið rýmdu spuni sterk undan regi var altíð at leita til Íslands ella Grønlands. Førovum høv- |du teir einans áhuga fyri sum at gallid tók at; sum | kongsvaldinum í No-| | millumstød, hvar teir kundu fáa vatn og bíða eftir hóskandi byrði. | Av og á tveittu høvdingarnir |nøkur kall og trælkvendi......... nøkur kall og trælkvendi á land her við nøkrum seyðum. so- og á. Á henda hátt Føroyar bygdar, greiddi maður mær frá. Mær tykir tað er ein farri av | sannleika í hesum. Hetta er ið hvussu er meira óromantiskt jenn tað vit hava hoyrt fyrr. tað gerst so ikki við. At ein feril av verunleika kortini er fjaldur |í hesi søgn tað havi eg grun um (viðvíkjandi tí máttloysis- og uppgávulyndi sum ræður innan okkara andstøðu í dag. Júst so vildi eg hildi trælalyndi farna |háttaði sær. Einki áræði. einki dirvi, gevandi seg undir hvønn valdsharra ið her kom. Slik sær henda andstøda ut vit dragast vid i dag. Bara merkiligt at alt jer trunkað saman á henda hátt skeivu megin. Tað er undrunar- vert. Javnaðarmaður. blivu so hesin Reydi Krossur | Aðalfundur hildin 1967 kl. 20 å | (stovuni). felagsins verður Hotel Hafnia | Dagsskrá smb. lógina. | Havn, 29.9. 1967. Formaðurin. |vit fingu annað lag á, og í dag | månakvøldid 23. okt.| lønarmålid; men hóast treka sigu brátt at 1938 legði uppskotið Minstulønarmålid fer Longu í fyrsta vera søguligt, javnaðarflokkurin á ting um minstuløn til fiskimenn. Mett við kró- nutølini i dag var fyrsta tak- ið ikki so til allar raðar fiski- menn. — Mál mynst ið var mikið umrett og av and- 2 ÚTVARPIÐ | Leygardagin 21. oktober 13.00 Ormur Reyði 13.31 Livandi føroyskur tónleikur. 13.55 Vinnulivsmentan upp gjøgn- | um tíðina. | 14.20 Fyri tey ómusikalsku. 14,55 Jens Munk roynir at finna útsynningsleiðina til Kina. 18.30 Vedurtidindi og tíðindi. 18.42 Harmonikuløg. |19.00 Frá Clemencau til de Gaulle. Árni Absalonsen ger saman- drátt av bóklingi eftir R. An- dersen. 19.20 Leygarkvoldspoppur. 20.00 Kvoldseta. Sunnudagin 22. oktober 14.00 Sangur og klaverstykki — av Carl Nielsen. 14.30 Kvøduljåmar. 18.30 Vedurtidindi og tíðindi. 17.00 Gudstænasta. Mánmadagin 23. oktober 18.30 Vedurtidindi og tíðindi 18.42 Ur ymsum heradshornum. 19.00 Løtt løg. | 19,30 Eugen Ormandy — Philadelfia-orkestri- Violin: Storn. stjórnar num. Ísaac ur nr. Í av Béla Bartók. I Tysdagin 24. oktøber 18.30 Vedurtidindi og tidindi. 18.42 Barnaútvarpið. 19.10 Gomul dansiløg. | … hug. | € RF ON i == EITT SINDUR UM NEVALEIK-BOKSING Longsti boksikampurin fór í 1893 í New Orleans millum Andy drown og Jack Burke. Hann vardi 110 umferðir í 7 tímar og 19 min. úrslita endaði Long- leysur.. a |) sti kampur þa A” við berum nev f á um fór fram í ES = Melbourne i ar 1856, hann vardi i 6 timar og 15 min. Stytsti boksikampur fór fram millum Al og Ralph Walten í 1946 hann vardi í 10,5 sek. Couture Fyrsti heimsmeistarakampur í * boksing við handskum og við + 3. min. umferðum for fram 7. sept. 1892. * Boksireglurnar, nærum tær somu sum i dag, vórðu gjørdar í Onglandi i 1743. | , á — 9 ógvuligt 20 | kr um vikuna VETUR 78 | | Konsert fyri violin og orkest | fram | 21. oktober 1967 Minstaløn — tidir skifta | NEYVAN nakað mål hevur elvt til stórvegis meira tjak enn minstu- rsgongd er væl vunnid, og andr6d- urin linkadur niður i lítið og einki púra annars stødumonnum ropt at vera vitleyst. Helst reiðarar, ið ikki heftu eitt oyra fyri hetta tiltak, góvu málinum hitt versta ummæli. Víðari fram stóð øgilig orrusta av málinum, og tiltak vórðu gjørd seinri til at avtaka minstulønina, men hetta miseydnadist. Tá id fólkaflokkurin i 1951 var | komin uppí landsstýrið, tóku seg upp hendingar, ið beinleiðis mið- aðu ímóti sosialum órættvísi. Reyndir vórðu gjørdar at avtaka alla minstuløn og forskotsrindan; men hetta miseydnaðist, sjálvt um minstulønin hetta árið varð kryplað frá 500 niður í 390 kr. um mánaðin. | € dejlig nem varme | € god økonomi || indbygget tank... | | PF. Valdemar Liitzen Tórshavn — tlf. 1020 SKULA TIT BRUKA BIL persónkoyring ella skúla- koyring, so snarið tlf. 3456 Alexander Dalfoss Leskidrykkurin POMMAC | FRÁ Føroya Bjór Í 8 TEA —