leygardagur 27. januar 1968síða 3

TT 27. januar 1968 SOSIALURIN Ikki bara GRIKKALAND Einarædid valdar í 25 lond- um runt um í heiminum 10 royndir at gera kvett í 1967 — bert tvey nýggj hernadarstýri Hóast tíggju royndir vóru gjørdar til at gera statskvett i 1966, øktist hernaðar- stýrini bert við tveimum - Grikkaland og hitt fyrrverandi bretska hjálandið í Vesturafrika, Sierra Leona. Tað eru nógvir felags eginleikar hvussu hernaðarstjórnirnar eru komnar fram og hverja gongd tær hava gingið. Teir nýggju leiðararnir skifta heldur ham og innflyta sivil-merktar stýrisformar. | Aftur í 1967 vóru fleiri stats- kvett gjørd. Henda samfelags- broyting, ið vit mest kenna frá Afriku, má væntast at verða ein fastur táttur í uttanríkispoli- tikkinum nógv ár framyvir. Fleiri síggja uppá tey hern- aðarligu statskvettini í u-lond- unum, sum eitt slag av >demo- kratiskari barnasjúku< men tey vara bara nógv longri. Í Thailandi og Turkalandi til dømis hevur herurin stílað ti politiska livinum i 30-40 år, og nógvir latinamerikanskir statir kunnu síggja aftur á ein útvikl- ing, ið hevur verið merktur av einari hermannastjórn. Hernadardemokrati Tey árini hava víst at londum seinastu eina broyting. við eisini í hesura hevur herurin | floksbýti, ið minnir um vestur- heimin. Men nøkur — og sum oftast stabil við undantak av latínamerikanskum statum, er tað politiska lívið bygt upp runt um persónar. Teir flokkar ið eru. hava eitt ella annað áhugamál. í Afrika sum oftast eitt framhald av teimum ym- |jisku stammunum. | | Í teimum stóru bólkunum Í væntar oftast ein sterk leiðsla, lið kundi fingið nakað burturúr (hesum hópi av fólki. og hetta (ger, at herurin er tann einasti parturin har skil er í í Við- | komandi landi. | Sivilar uppgávur | Hertil kemur, at herurin hev- jur ein hóp av siviluim uppgáv- lum. Hermannatænastan er oft- ani einasti møguleiki fyri at (læra at lesa og skriva, fyri at |fáa ein tekniskan lærdóm lella kanska bara at fáa arbeiði. | Hetta viðkemur ikki bara ti | meiniga hermanninum, men eis- líni offiserinum. Í hesum lond- um hvar stórur tørvur er uppá teknikkarar, fáa offiserarnir oft ani til uppgávu at arbeiða við lymiskum íkki-hernaðarbeiðum | at byggja vegir og brýr, at (taka sær av ymiskum fíggjar- |spurningum og so framvegis. |Skoytir man uppí her, at teir lyngru offiserarnir ofta hava (fingið at vita um neyðina fyri | jeinari sosialari kollvelting undir | í teirra lærdómi í Englandi. Frak | {landi ella USA, vil hetta siga. | at heryvirmenninir í dag eru | |meira vinarsinnadir fyri einari | frá tí| |eydnaðum kvetti, persónlig riva | |lisering millum Boumedienne |og generalarnar. | | Tær mest vanligu grundirnar |til at herurin hevur gjørt stats- Í kvett tey seinastu árini er: vána |lig sosial og fíggjarlig kor, inn- lanhýsis stríð orsakað av religi- | ósum ella = tjóðskaparligum | spurningum, ódugnaskapur |korrupsjón millum teir politikkarnar og endaliga tann |hugsaða »hottanin frá vinstru«, lið kann strekkja frá einari beinleiðis roynd at gera kvett (Indonesia) til ótta fyri, at | vinstribólkurin kemur at vinna leitt val. ið skal verða (Grikka- |land. Argentina). og seg 'Ov stórir tvørleikar Tá ið hernaðarstjórnin er komin í hásætið, kemur spurn- ingurin: Kunnu heryvirmenn- |inir gera tað betri? Tá talan er um ta sosialu og - |figgjarligu koliveltingina er svar ið oftani nei. Tað er blivid for- (klárað við, at evnini hjá teim- um leiðandi hermonnunum ikki | slåa til men hetta er bara tann eina sidan. Hin vegin eru tær stóru uppgávurnar og tey smáu medalini, og tann veru- leiki. at eitt hernaðarkvett ikki neyðturviliga førir stabilitet við sær. Stríð ímillum politikkarnar | avlovst verdur av innanhýsis stríði ímillum heryvirmenninar, og millum affiserarnar og teir sivilu politikkarnar. id verða óðir um at blíva skúgvaðir til viks. KONSTANTIN, ein av framstia framtid, enn teir svilu' Nýggir vandar hótta teimum mongu. ið máttu flýggja vegna eitt statskvett. sýnt eina gerðan av einum slag | av demokrati. | Hóast ikki eitt heilt fullfíggjað | bílæt kann gevast yvir politikk- | in hjá herinum í u-londunum, | eru tað ávís gjøgnumgangandi dømir í nærum øllum teimum | kvettum, ið eru gjørd tey sein- astu árini, sum benda á eitt hernaðardemokrati. Teir veiku flokkarnir Fyrst og fremst mangla so at politikkarnir. ið koma sosiala og fíggjarliga yvirklass- | åhugamålum tess. - | Ahugamálini | hjá herinum | Hetta vil ikki siga, at herurin | ikki eisini = hevur persónlig | áhugamál. Niðurskurður av løn | ini hjá hermonnunum hevur | ofta ført til kvett. Høgtstand- | andi heryvirmenn royndu aftan | á junikríggið, kvett ímóti Nasser | orsakað av útreinsanini aft- aná tapið til Ísrael. Í Algiri- siga øll hesi lond eitt politiskt ein hálv millión num var grundin, av einum mis 'å Indonesiu. Teir nýggju leiðarnir vilja janum, og harvið eru bundnir av síggja, at kvettið hevur skapað nýggjar pressjónsbólkar, og man sær tí ofta, at eitt hernaðar kvett er blivið avloyst av einum | vørum, tí felagarnir síggja. at tað gekk ov skjótt ella ov spaku ligt. Eisini vandin fyri einum borgarakríggi hóttir teir nýggju | leidarnar, sum oftast seta demo | kratiið til síðis eina tíð, og tá | skal ein sterk hond til at minka | henda vanda. Hóast meir enn | kommunistar | vóru dripnir, forðaði hetta ikki | byrjanini til eitt guerilla kríggj stvilu | NASSER, kundi farið frá aftaná junikríggið, | Bara fyribils | aðarstýrini hava sínar álvar- minnissíður. Ein »handilsstjorn« kann hava virði eina tíð, men ætla heryvirmenn- | SOMU inir at seta fótin heilt fastan her, er vandi fyri, at tað góða fer burtur við tíðini, og hetta verður bara ein nýggjur flokk- ur av valdsharrum. Tað er ein- (ki innantómt at »fullkomin |makt er fullkomiliga rotin«. tos Einrædisharrarnir doy ggja út Ein má bíta merki í, at her urin í dag yvirhøvur er meira fúsur at geva teymarnar til poli tikkarnar ella teir í ollum forum heldur velja at »byta ham og seta á stovn eitt sivil merkt stýri. har herurin tó fram vegis hevur tað avgerandi orðið Tilikar stjórnir finna vit millum Tað má ti vera klárt, at hern- | tilik | Nr. 7 Tey 25 londini vid meira ella minni eydkendari hernadarstjorn eru: BRASILIA BOLIVIA ARGENTINA PARAGUAY GRIKKALAND ALGERH SIERRA. LEONA OVARA VOLTA GHANA TOGO NIGERIA DAHØMEY MIDAFRIKANSK A VELDI CONGO BURUNDI EGYPTALAND JEMEN SYRIA IRAK PAKISTAN SUDURKOREA BURMA THAILAND SUDURVIETNAM INDONESIA TJOD- annað i Sudurvietnam og Bra- siliu okkum, at ein- eru við at latínamerika, har ein hópur tílíkum einræðis- hava verið bara ein eftir forsetin í Paraguay Stroessner generalur, ið hevur 1954. Í flestu ødrum hevur herurin at tað í longdini skaðar hann sjálv an við at múlabinda demokra- tiið og eloyma tær ætladu brovt tá ið statskvettið var Hetta sigur ræðisharrarnir doyggja út. Í av styrum el sitiO síðan stødum sæd, Ingarnar rørt pf Skåla skipasmidja & handilsvirki SKÅLA Telefon Runavík 7260 Stálskipasmíð Sleipistød Skipasmiðja Mekaniskur verkstaður Elektriskar installatiónir Skipsútgerð Fiskaútflutningur Sildaútflutningur | Frystivirki Matvørubud Klædnabúð Kol Nýmótans fiskavirki við kuldagoymslum LESIÐ SOSIALIN FÆRØSK MARGARINE Vita No I VITAMINISERET FÆRØSKT PRODUKT FINT PRODUKT