mikudagur 14. februar 1968síða 2

Nr. 12 SOSTALURIN Harra Marius Johannesen, háskúlastjóri!. Góði Marius! Hví skriva so óstortsliga um meg og móti mær? Hesar viðmerkingar vera ikki gjórdar av erkvisni. Eri jú vanur vid harðliga álopin. Men satt at siga ger tað mær ilt, at tað er tú, sum skrivar so- leiðis. Tí háskúlin, ið tú hevur ábyrgdina av, missir við tað. Fór pennur tín hóliga og há- bærsliga yvir blaðið, vann skúl- in. Tú barst honum tá heiður. Og sjálvur vanst tú almikið í metum at verða sum mentamaður og samarbeiðsmaður í politikki. Sum sakir standa hevur tú jú bundið teg til at verja sam- gonguliðið, tess áhugamál og stevnu — bundið teg at vera samarbeiðsmaður. Hvat bagir, Marjus? Tú mást vera stórliga stoytt- ur, tá ið tú bregður brandar so harðliga móti mær. Men satt at siga dugi eg ikki at skilja hvussu! Hvussu ið eg havi veitt tær) tey stóru og sváru høggini reint persónliga. Og er tað av politiskum åv- um, hevði tað so ikki verið rætt | ari at lagt tíni harmaljóð fyri | landsstýrissamgonguna? | Føroya løgmaður varð still- Privat? laður av Føroya javnaðarflokki. Um so er. må eg siga, at mær | Hann bar seg undan men mátti rennur einki til hugs um, hvat | vidganga, at løgmaður til tey| tað kann vera. |demokratisku valini ikki var) Viðvíkjandi tínum hjarta |petti ødrvisis stillaður enn øll máli, háskúlanum, veit eg meg | onnur. Og hann kendi ti skyld- einki at hava veitt annað enn tær og skúlanum til frama. Har havi eg eftir førimuni roynt at dugna tær og tað av heilum huga tí mær hevur altíð verið flott í barmi fyri Før oya Fólkaháskúla. Og annað privat? Vóru vit ungir. kundi okkurt verið at verið rísnir yvir. Hvor- gin av okkum hava verið biðla- vondir Men Nei. tú! Men hvat so! Eg veit ikki! Men valla nakað, sum er vert at fara í blødini vid. í okkara árum! | Vit skuldu verið menn at greitt flokjuna. Hví leggur tú í at útleggja kongsins innbjóðing til brúd-| leypsveitslu dóttir sínar Bene- diktu sum eitt kokkagildisboð? Er ikki hetta at leypa burtur- við? Tú veitst tað, at tað er ikki sum privatmaður geri tað og tað í Kongur manni til veitslu, brúdleyps- veitslu = saman við landsins hægstu og frægastu monnum. Sjálvandi verður tikið av. Annað vildi verið Osømiligt og Ohøviskt. Og tað kunnu menn ikki vera. eg hesum máli. býður Føroya Men hetta nýtist mær ikki at siga tær. Og at rópa hesa ferð fyri kokkagildisferð! Tað má standa fyri tína rokn ing. løg- | Helst man tað vera so, at tú heldur, at teir gestir sum ikki koma við til veitsluna = sjálvan brúdleyps- ella vígsludagin, met ir tú ikki at vera bodnar í brúd- leyp. Men man tú teg? Øll tey mongu hundraðini, ið ikki misstaka boðin vóru kundu ikki koma oll í senn. Saman við løgmansparinum vóru sum sagt landsins egnu ráðharrar, uttanlanda umbods- menn. Jú, har vóru tignarfólk kom- in saman sum sjålvt ein Føroya løgmaður, ið eg skilji, tú setur høgt sum ein gud, kann vera nøgdir at drekka skál saman við. Løgmadur og frú vóru til fyrsta borðhald, hvat kundu vit krevja meiri? Nei, góði Marjus, legg einki lag í at krevja Føroya løgmanni tínum stórri spekt og sóma! So hevur tær ikki dámt, at hesin tín løgmaður varð still- aður sum ein vanligur veljari og valevnisrættindur til fólkatingið Ikki gongur alt til vildar og ikki eru øll væl við undir sama hatti. Tað gerst so ikki við. una at boyggja seg fyri flokk- inum, hann var formaður fyri. | Men bæði flokkurin hann vóru greiðir yvir. at hann ikki og kundi vera bæði fólkatingsmað- | ur og løgmadur. Og tað var teimum eisini greitt, at um hann |varð valdur. mátti hann um flokkurin helt. at tað tænti okk- um best, at hann fór á dana- ting. leggja løgmansstarvid nið- ur, og tá vildu samgonguflokk- arnir verða novddir at taka upp nýggjar samráðingar um nýggj- an løgmann. Og hendi so tað, at eingin semja kundi fáast um henda. = vildu avleiðingarnar verða nýtt løgtingsval. Nú má so flokksleiðsla javn- aðarflokksins saman við log- |manninum sjálvum taka stød- una. Hon er tikin. Løgmaður skal halda fram! Næsti maður á javnaðarmanna- listanum verður at taka fólka- |tingssessin ístaðin fyri hann. Tá ið tú so sterkt setur fram, at tað er mannminkandi, at løg- | madur verdur settur sum val- allari spekt nevna, at tað helt javnadarflokkurin ikki. Hann helt uppá rætt sín at| nýta sínar menn sum honum tókti best. Og tað man valla vera bara hin eini flokkurin, ið hugsar so. Men munnu vit ikki, Marjus. vera samdir um tað, tå ið saman um kemur? góði Og enn eitt av okkara felags- málum: Grønlandsmålinum. evni til annað starv. skal eg í Vit vóru báðir saman við ødrum og samráddust við grøn- lendingar. Vit vóru báðir fegnir yvir úr- slitið, tí vit hildu okkum hava gjørt eitt lítið kvett — vunnið væl, men tó ikki latið seilina frá okkum. Men hví letur tú andstødu- menninar av sitandi samgongu sleppa at seta fram atfinningar og ósannar skuldsetingar at mær viðvíkjandi úrslitinum utt- an at tú klívur í tvey fyri at afturvísa = ósannindunum og vátta sannleikan? Kennir tú ikki hesar skuldset ingar og ósannindi eisini raka teg sum verandi ein åbyrgdar- manni fyri tí, sum hendi har- uppi? Kennir tú onga tílíka skyldu sum samgongumaður. Vinarliga Pætur. B R Ø V EINKI UTTAN PERSONLIGT ILLSINNI undan Í agitatiónini | fylgisneytar áherðslu at fáa velj ararnar at fella dóm yvir P. M. Dam við at geva honum sónligt misálit, ti hann hevði latið seg uppstillað sum valevni, | hóast hann var løgmaður. Tað er ilt at finna orð fyri, hvussu bønarliga hann bað veljararnar um at týna persónin P. M.| Dam. Men Kjartan Mohrs knæ- feldu bønarord vórðu alt annað enn hoyrd. Men har aftur ímóti fekk K. M. sjálvur tað misálit, hann hevði manni. Samanumtikið vóru hvorki K. M. ella H. D. serliga væl nøgdir við úrslitið. (eftir få mæltu orðum teirra valnåttina), tí hesir báðir garparnir høvdu væntað eitt úrslit, sum skuldi [kunna takast sum misálit til løgmann og landsstýrið; Kjartan hevði ivaleyst droymt um at gerast fólkatingsmaður. Nú veit Kjartan sær einki utt- an at | spurningi til P. M. Dam (í veru lleikanum einki uttan ein per- sónligheit). tí at leggja seg út í flokkspolitiskan spurning(ar) | viðkemur hvorki Kjartan Mohr ella nøkrum øðrum. | PM Dam tekur sær K. M. | persónligheitir lætt. Er hann kanska lokkaður? | D. Í * * * SKATTALÓGIN | Nýggja skattalógin, sum sjálv- stýrislandsstýrið fekk samtykt í 1963. skuldi hava ligið í umleið 14 ár uttan at vera lógfest, og var orsøkin til tað, at hon ikki varð hildin nóg fullfíggja hon hevdi ymisk brek, sum ilt | var at semjast um — varð sagt. Tað var nógv funnist at gom- fólka- | tingsvalinum legði Kj. Mohr og! per- | ætlað mótstóðu- | koma við einum fyri- | lu skattalógini, tí hon var gom- ul og ótíðarhóskandi og harvið Orættvis, og tå so ein nýggj skuldi avloysa ta gomlu, kundi hon ikki vera líka ófullfíggja, tá var lítið vunnið. Allar lógir verða nú ikki gjørdar so full- figgjadar, at tær ikki fyrr ella seinni krevja broyting, tó ikki beinanvegin, ella í hvørji ting- setu, sum nýggja skattalógin tykist at krevja. Nýggja skattalógin hevur onga- tíð sýnt seg sum nakað goft lógarverk, ið hvusu er alra minst hvat låginntøkunum við- víkur. Fyrsta broyting í skattalógini var 6 pst. frádrátturin til parta- feløg. Og hvat skil er í tí, at tey sum hava møguleika at stovna partafelag skulu eiga fyrimun at spekulera uppá annans kostn að. Hetta verður gjørt fyri at sleppa sum best uttan skatti, sum onnur, ið minni orka skulu gjalda, tí givið er, at onkur skal gjalda tann neyðuga skattin. Síðan nevnda broyting við 6 pst. frádráttarrætti varð sett í skattalógina, eru fleiri parta- felog skrásett — ja, eitt fyri og annað eftir, uppá bera spekula- tión. Tað má vera eitt rópandi órættvíst samfelag, tá tey múgv- aðu altíð skulu eiga møguleika at spekulera í teim minni múgv- aðu. Hetta býður sonnum sosial sosialistiskur — politikkur er til jum hvørjum samfelag. Viðvíkjandi partafeløgum ið dríva vinnu, má avskrivingar- lógin vera nóg mikið. | Tað er lítið at rósa sær |millionum í yvirskoti, tá fólk rinda yvir evnir í tolli og skatti. Tad er upp á tíðina at nakað verður gjørt, so skatturin verð- ur borin so nókurlunda eftir evnum. | Tíbetur hevur sitandi lands-| stýrið sett fram uppskot um at avtaka 6 pst. frádráttin og ístað in ein munandi lætta fyri lág- inntøkurnar, og tað er at vóna | at fyriliggjandi uppskot verður samtykt um møguliga við broytingum. Hvussu rættast er at fremja skattalætta fyri lág- inntøkurnar, kunnu vera ymsar meiningar um men at tað er rætt at koma láginntókufólk- inum til hjálpar. kann væl eing- in ivi vera um, tí tað er ein sannroynd. at skatturin merkist alt ov nívandi fyri tey, ið minst | orka. Tað skuldi ikki verið heilt av leið. at håinntøkurnar bóru nak lað av ti lætta, id låginntøkurnar skulu hava; men so er tað hvar (markið skal vera. | Tað sum ikki verður gjørt í hesum máli av sitandi lands- | stýri, verður ikki gjørt, tí hinir |flokkarnir eru einans fyri at | verja kapitalin. Tí verður held- ur eingin bilsin yvir, at fólka- |flokkurin ikki líkar uppskot landsstýrisins, ti hann hevur al- tíð gjørt seg til verju fyri spe- kulantarnar, henda stór- harrapolitikk hevur tjóðveldið sett sær sum hægsta mið og mál at styðja. tá ástendur. Og | Vónandi standa landsstýris- flokkarnir saman um fyriliggj- andi uppskot. | D. istiskum politikki hart ímóti, tí | fyri at forða stættarmuni í ein-| av | 14. februar 1968 RÆTTLEIÐING Í grein í blaði tygara frá leyg ardegnum (11/68), nevnd >So kastaði tú gekkaskortin«, verði eg lagdur undir ymiskt, sum eg her fegin vil gera nakrar fáar viðmerkingar til. Greinskrivarin sigur meg ve- ra miklan svíkjara, tí eg ikki eri sannførdur um, at Dam-sosial- isman å Tvøroyri er hin einasta sanna sosialisma, ið til er. — Tað er rætt, at eg ikki dugi at síggja, at tann sosialisma, P. M. Dam og hansara menn her á plássinum standa fyri í dag, skal vera einasta sanna, væl- funderaða og reiðiliga sosialis- man, ið finst — eftir teimum sjónarmiðum, sum undirritaði hevur lisið sær til í sosialistisk- um og marxistiskum bókment- um. At hava tilika áskoðan er ikki at ganga við gekkaskorti, og tað er heldur einki svíkjaligt og ljótt at hava slíka áskoðan, tó at ein er vinstra-sosialistur. Tað er nakað, vit hava skrá- settan rætt til í einum demo- kratiskum samfélagi. — Og meira enn tað, vit hava rætt og skyldu til, um vit vilja verða sannir demokratar, at seta fram áskoðanir okkara og bera tær fram alment. Um eg var sannførdur um, at Dam-sosialisman og politikkur | javnaðarmanna var rgtt — nak- lað sum eg fyrr ikki var heilt óviljigur at halda — so hevði eg verið javnaðarmaður (also limur í flokkinum). Men tað eri eg ikki! Og tað havi eg ongatíð | verið. | Og oll tvoráfólk hava eisini alla tíðina vitað, at eg havi ver- lið og eri tjóðveldismaður. — 1So her kann ikki verða talað um, at eg havi sagt meg verða annað enn eg eri, ella at eg skal va gingið við gekkaskorti | millum manna! | Annars er nógv óviðkomandi riks! í greinini, sum ikki er | vert at koma inn á her. Men ég vil tó gera vart við, at eg eri ullsamdur við greinskrivara- num um, at tað er rímiligi rætt- ur fiski- arbeiðsmanna at krevja rættvísa lón fyri arbeið teirra. Og at tað er skylda okk- ara at stuðla teimum í hesum króvum. og Um greinskrivarin lesur 14 SEPTEMBER, kennir hann eisini støðu mína her. Úrslitini av valunum her suð |uri hesi seinastu 4 árini kenni leg fullvæl men eri ikki av teimum fólkum, sum fáa hjarta slag av veruleikum. Annað er at analysera og finna orsøkirna! | til hesar veruleikar. | At eg skal vera skutilsveinur teirra borgarligu er sjálvsagt tvætl. listasamgonga so Nevnda var eftir áskoðan meiriluta tjóð veldisfelagsins besti møguleiki tjóðveldismanna at koma sæt upp í stýri sóknunar. Vit eru í andstødu í løtuni og tað er skylda okkara at vísa á skeivleikar brek meirilut- ans og gera vart við teir. Og Annars verður víst til grein í | 14. SEPTEMBER. | Við tøkk fyri upptøkuna Vinarliga Tórður Jansson,