leygardagur 2. mars 1968síða 4

Nr. 17 SOSIALUR... SLAGIÐ VIÐ LA PLATA eftir G. Landsborouglh. Michel Nielsen týddi X. Commodore gjørt av Harwood hevði »Hon fer at sigla vid umleid 15 míla fer0,« hevdi hann gjørt av, »og å henda hått vil hon koma til LaPlata-økiO tann sama dagin. Til Falklandsoygg)- arnar fer hon so at koma tann 14« T.v.s. um lummaslagskipið yvirhøvur ætlar sær at jakstra skip okkara i Atlantshavinum longur. Hvat øki skuldi hann velja? Tað var ikki lætt at siga. men so gjørdi hann av og valdi La Plata-okið Alt fyri eitt fingu skip hansara boð um at gera seg til reiðar at møta figg- indan. Tað vísti seg, at Har- wood bert hevði trý skip, sum hann kundi nýta, hesi skip vóru sanniliga víða spjadd. Tá tíðindini um Doric Star komu. vóru Ajax Fxet- er í Port Stanley. bæði vóru á beding. Achilles var í Rio-øki- og ålopid á og HMS Exeter men hann bað tó Captain Fall- | Achilles voru uppaftur minni, um at halda til |nevniliga bert 6.985 tons. Exet- |reidar. Hann gav síðani Ajax |er hevði 6 8-tumma kanónir í [bod um at fara út alt fyri eitt {trimum dupultum — tornum, 4 Exeter skuldi so fylgja eftir |4-tumma A.A kanónir og seks skjótt sum hon var vorðin |torpedorør. Ferð hennara lá um sett nøkurlunda í stand. Achill- |32 mil. | jowfield seg og 5 SO Í på es fekk boð um at fara tl) iltumma — kanónirnar å | Montevideo fyri at bunkra. 08 | lummaslagskipinum kundu tann 12. desember vóru allir | skjóta eina 670 LB tunga gra- tríggir krússararnir — samlaðir | nat 30,000 yards. meðan Exeter uttanfyri La Plata ánna. Nú Í kundi skjóta tær størstu garnat- fingu tey bod um ikki at nýta |jrnar hjá sær, sum bert vigaðu radiotól og halda seg fullkomu- 1256 LB. 27.000 yards Saleiðis liga kvirr fyri ikki at styggja kjeyt Graf Spee meir enn 2 lummaslagskipið burtur Har- |fjórðingar longri enn Exeter, wood hevði try skip móti tlmen hetta var tó ikki tað, ið eina týska. men fyrimunur hans Í heyði mest at týða í einum ara var lítil Fann storsti krúss- møguligum bardaga. Nei, tað ið arin hjá honum var lítil aftur-|þevði meira at týða var. at : rt ; or AR |" ! c c YO dal, & LE vage ry tað he! skrokkurin á lummaslagskip- ø; í g 1 »rt x - . te gamalt og silødi bert eitt líð |jum hevði 114 tumma tjukt sindur jótari e B g- | ; JE je skjótari enn lummaslag |pansar, og kanóntornini vóru 7 skipið. |tummar tjúkk. Granatirnar hjá a |Exeter kundu íkki gera nógvan Exeter. ið hevði eitt vestur- | N Í LL: 2. | (skaða har, um ikki hon skjeyt enskt i n 0 nt i] ært | » 2 . Á navn og so at síga bert sera lítlum avstandi. Men ein la og hvor visti, og tað skuldi eis- ini seinni koma at vísa seg. at um ein einasta 11-tumma nat datt niður á einum vanligum kundi hon skaða til at gevast. gra- dekkinum á krússara, gera nóg stóran skipið noyddist at so Á So illa sá tað út hjá einum so stórum krússara sum Exeter, men hvat møguleika høvdu so so smá skip sum Ajax og Ac- hilles móti tí týska skipinum? Ajax var liðugur í 1935 og hevði sum høvudsvåpn átta 6- tumma kanónir í fýra dupultum tornum. Tínæst hevði hon átta ; SE øl ar fjórðingar longri enn tær gjørdu. Kønir menn i Tysk- landi vildu sagt at krussarar- nir sigldu beint inn í deyðan: Lummaslagskipið vildi sekka teir ein fyri og annan eftir, áðrenn teir komu nóg nær til at kunna gera honum nakað. Men serkønir menn fara ofta skeivir. Eisini her, sjálvt um teir áttu at verið beinari leið. Ikki so frægt sum tað at krúss- ararnir vóru skjótari, sýntist at vera nøkur hjálp, ti teir konu søgdu, at hetta bert fór at bera teir skjótari inn í deyðan. Men teir konu høvdu roknað við dirvinum bretska sjómanninum. ikki hjá tí XI. Achilles var fyrst komin til South America Division tann 27. oktober 1939. Tann hægsti umborð æt Captain W. E. Par- ry, sum var komin í flotan í 1905. Hann var serkønur í tor- pedoum og hevði verið við um- borð á HMS Birmingham í fyrsta verðaldarbardaga. Aftan á fleiri ymisk arbeiði, m.a. næst hægstur á flogberanum Eagle í Kina, var hann endiliga vorðin skipari á Achilles í 1938. Bret- ska stjórnin hevði fyrr lænt Achilles til New Zealand sum skulaskip og Achilles lå i Auck land, tå kríggið byrjaði. Sostatt læ — = — = er 11 Fe emi Fr: JF + | 7 HMS var manningin øll ur New Zea- landi. Men hon var góð, tað kom Captain Parry sanna seinni Få Achilles fekk boð um at møtast vid Ajax og Exeter å La Plata munnanum, vardi hon havnirnar Pernambuco og Caba dello og ansaði eftir. at nøkur tysk farmaskip. ið lógu inni- stongd har ikki sluppu út. Eitt brasilianskt flogfar hevði verið harúti og vita. hvat tað mundi vera fyri eitt fremmant herskip. ið sigldi aftur og fram harúti, hetta = sama flogfarið hevdi sett mong høvd í ørviti við at boða frå, at tað var eitt lumma slagskip. Hetta hjálpti ikki nógv hjá bretska admiralitetinum, ið frammanundan hevði almikið at gera, men tíbetur fekk Cap- tain Parry sagt hvussu stødan at og verunliga var. Á leið suðurá fór Achilles inn í Montevideo fyri at bunkra. har hon varð ógvu- liga vinarliga móttikin av ti, at 2. mars 1968 a fy AAA AA AA [AA [f[ [AA [Å [ÅAÅA AA [Æ[Å[[[ [ [ [ [[É[É[É[É[ [[[ [ÉT Uruguay var vinarligt sinnað móti Bretlandi og hevdi stóran hug at sýna tað. Meðan alt hetta hendi skund- aði Ajax sær fyri at møta Ach- illes og Exeter uttanfyri La Plata. Tann 5. desember fekk hon eitt telegram frá bretska umboðsmanninum í Buenos Aires, at tað 7.800 tons stóra týska farmaskipið Ussukuma var farið úr Bahia Blanca kvoldið fyri. Harwood gav alt | fyri eitt Ajax bod um at sigla móti Montevideo tí hann rokn- aði við, at týskarin fór at royna at náa hesa havnina. Harwood var ein maður. ið dugdi væl at gita, og eisini her kom tað at passa. Var tað ein ávaring fyri tí týska lummaslagskipinum? | Klokkan 1910 tann 5. des- ember sóu menninir umborð á Ajax royk frá einum farma- skipi í sjónarringinum. Ajax [legdi eftir skipinum, og rætt var: Tað var Ussukuma. Capt- ain Woodhouse gav boð um at steðga og sendi eina manning lyvir móti tyska skipinum, men |manningin á Ussukuma hevði almikið av tíð og søkti hana- So helt Ajax leiðina fram fyri at møtast við Achilles og Exet- er. Ajax og Achilles møttust einar tveyhundrad fjórðingar | frá strondini við Montevideo. jog tveir dagar seinri kom Ex- FVT = Á. 7 |. CE TE Es 0 Ajax leter fram á hinar báðar. Nú |var alt klárt og jaksturin kundi | byrja. ! Harwood førdi skip síni til leina position, id segði frá 32 | stigum suður og 47 stigum vest- jur, tann positiónin. sum hann hevði valt til at metast við |lummaslagskipinum, um hann Ígitti rætt. Tad var ein position. har nógvar skipsrutur gingu framvid, eitt oki, sum eitt og | hvort lummaslagskip vildi ynskt lat sloppið at spælt sær við. | Klokkan 1200 tann 12. des- jember sendi Harwood boðini til |hinar = skipararnar, tey vóru |stutt og greið: | Vit eru her tríggir krússara! |saman móti einum lummaslag- |skipi. Vit leypa á alt fyri eitt. lantin vit møtast dag ella nátt |Um dagin sigla vit í tveimum |pørtum. 1. division (Ajax og | Achilles) og Exeter, ið skal lansa eftir úti á síðuni. 1. divi- |sion skal konsentrera kanón- num og Cumberland var í Lajvar mannað við vesturonglend- Plata-okinum. Ongi onnur skip |ingum, var bygt í árunum mill- | vóru nóg nær til at kunnajum 1928 og 1931. Hon var hjálpa. |bygd uppá ein serstakligan hátt, karlinn iN soleiðis at hon var tað einasta Cumberland. ið ver ein krúss kríggsskipið av tí slagnum í ari við 8-tumma kanonum li: ft . heiminum. Ímóti displacement- trongdi so illa til at verða aft- urgjørdur. at Harwood gav boð um at fara til Falklandsoyggj- arnar fyri at verða afturgjørdur. inum hjá Graf Spee, sum veru- liga lá um 13.000 tons, var Ex- eter bert 8.390 tons, og Ajax og 4-tumma A. A. kanónir og átta torpedorør. Achilles var frá (1933 og var vápnaður á sama hátt sum Ajax. Ajax og Achilles høvdu eitt tunt pansar til verju móti teim- um øgiligu 6701b granatunum. og tær vóru bert førar fyri at skjóta 100 1b granatir aftur. Graf Spee skjeyt meir enn tríggj HMS Achilles, ið siglir enn. Achilles er nevniliga indiski krússarin Delhi.