mikudagur 3. apríl 1968síða 2

Nr. 26 Danbjarg skrivar SOSTALURIN Stemmufiskari tjóðveldisins, meðan landið stendur í váða Teir vóru eisini greiðir yvir, at | ongin nakað skil er i, før at halda seg sjålvan so fyri | spott, at hann før at greida atkvødu | fy ri einum tilikum uppskoti, sum Uppskotid førum ikki stóð i Í øllum flokkarnir at landið róðurin fisk, um, eru samgongu- á einum máli, men tingmaður, sum meðan út- keypti máli våda, og allir å stedgadi, ongin vóru vit einum og ræður alt um at bjarga okkara sam- Fólka- sam púra onki høpi var í. | var í tveimum pørtum: »l. Løgting- lið fordømir fiskakeyparar, og 2. | Virkini eiga at verda uppaftur latin Hesi bæði pettini vit sóu, at í slíkum tíðum felagi burtur úr éførinum tiokkurin svarandi sína serstødu flokksins uppgávu at við yvirklassanum i altso i vid Men ta skal flokkurin eiga, at tå ið tað sást, at fáast, tóku hevði vera | beinan vegin«. Ísiga jú púra onki. Sjálvandi fóru |fiskakeyparar aldri at taka sær nær lav tílíkum skvaldri Tað vóru vit allir greiðir yvir, og vildu ikki gera okkum pinkulitlar at útlevera okkum sjålv hes- fiska- fólka- | i parti um føri parti keyparum, ros tómum friður kundi Vit sjálvar so tå teirra uppskot aftur at uppskot hvussu vorðið, ið verður, tå fólkaflokksmenn Onkur meinti, at taka sítt síðan síggja, ið frið urin verður eitt bil enn. So sæst tað | | | um enn bert | 1 fyribils, | lar til láturs og grin hjá yvirklass- tjóðveldið eisini fór lanum. Tað vilja vit ikki, og hetta aftur og | vóru tjóðveldismenn greiðir yvir, |men tað er vatn á teirra myllnu. Ti nú sleppa teir at rumbla við ti tá, um ófriðurin tekur seg upp aft- i …€ . E UD! lí »14. september« við allari fyrsta ur. Gomlu menn søgdu: »Tann løt-| . , | . , LL: síðu fullari við tummalongum bók- an, ið góð er, er ikki ringk. hesum: >Legtingið undirbrotiligt fiskakeyp- arum. Sjålvt javnadarmenn viknaðu | sk : + stavum sum Men tjóðveldismenn hugsa als ikki | p . . | mótvegis um gagn samfelagsins. | |} Nei, tíverri. Tað er einans eitt,|í knøunum«. Hetta væntaðu vit al ið teir hugsa um, og tað er at øsa | tíð at fáa at síggja í >14. septem- oll fólk upp soleiðis hvort í móti |bere. Tað blaðið kann ikki liva og ødrum, at teir skulu fáa villeitt | tjóðveldisflokkurin livir heldur ikki, nøkur býtt ólukkudýr og fáa tey at|uttan teir hava nakað at rumbla trúgva, at Tjóðveldismenn viljalvið, sum kann villeiða tey. sum gagna slitmannafjøldini. Men gll,'lítið duga at hugsa sjálvi. Men ti- sum hava lisið tað uppskot, sum | betur er tann parturin av Føroya tjóðveldið setti fram, eru fult út fólki ikki stórur í dag, sum ikki greið yvir, at hatta uppskotið segði | dugir at hugsa sjálvur. Eru tað enn púra blekta onki |nakrir fáir býttlingar, sum lata seg KK Fólkaflokkurin — og råfiskapristrætan Ráfiskapríslógini breggja fólka-líkki at siga frekir, at teir kasta flokksmenn sær av. |skuldina á landsstýrið og lands- | á stýrissamgonguna. Henda lóg tók umsitingina og | . avgerðina frá landsstýrinum og| Teir vildu vist havt landsstýrið | legði fiskaprísmálið í hendurnar á lat lagt uppskot á ting at avtikid | ráfiskaprísneyndini fiskaprisin ið lógliga og skilagott , er settur og við lóg fastsett tann So leingi sum nevndaravgerdin F; ; pris, sum fiskakeypararnir hava viðvíkjandi prísásetingini gekk á , | É lýst móti låg og rætti borðið fiskakeyparanna var alt í lagi hjá fólkaflokksmonnum. um Feir vildu helst havt, at lands- boðað av Dagblaðnum stýrið skuldi sett uppskot um at »legalisera« lógbrot og valdsmanna- » } nur x il Men so brátt prísavgerðin ikki gerð móti fiskimonnum hóskaði — ráfiskakeyparunum, lupu teir upp í ødini. Ráðgevari teirra var fólkaflokkssakfarari sjálvandi | må S : Strangari í Spaniu Vit hugsa kortini, at tað hava verið meiri aðrir harðir fólkaflokkshálsar Eitt nógv umrøtt lógaruprskot enn hesin fålkaflokkssakførarin sum |um nytt eftirlit vid blødunum er fingu felagið at skúgva lóg og rætt | viðtikið í spanska tjóðartinginum til viks: »erklera keypistreiku og|Hóast hvassa andstødu frá bloð- taka limir sínar úr nevndini og'unum eru stórir møguleikar at harvið leggja allan útróður lavnan forða bløðunum at bera tíðindi t idrað ndtalstap D Ké { : z og P il hundraðtúsundtalstap, ið kanska Ein vanligur politiovasti å stað- milliónatap fy í 5 > i re P milliónatap fyri landið, serliga fyri | num kann eftir egnum tykki | útróðramenn í ársins bestu útróðra stempla tíðindi sum >semfelags- 5 gs tik skudilig.« fólkaflokksmenn ; , ; i SUÐURKOREA TIL REIDAR Og so eru teir so ósmædnir fyri | i ; Suðurkorea vil gera 1 miljón av ———" eykaherfølkinum til reiðar at forða FOSTUGUDSTÆNASTUR »verstu atsóknunum frá Norður- , korea síðan Koreakriggid,« sigur Bispur hevur føstugudstænastu i 8 8 Park, forseti. kvold kl. 8 í Havnar kirkju | , »Hetta er einasti vegur okkara. Petur Petersen, prestur, hevur ix : f , an Einars vid st vinna á fíggind- føstugudstænastu á Eiði í kvold kl anum í beinleiðis bardaga verður 8 okkum lív lagað. tjóðveldisins gølum og ja, so gerst tað ikki við, men tey munna nokk fara at fáa eyguni upp aftur, áðrenn langt um líður, og tá venda tey ryggin móti | villeiða av rumbli, tjóðveldis rumblarunum. Latum okk um síggja nøkur orð úr »Tinga- krossik m.a. hesi orð: >Í gjár legði Finnbogi Isaksen uppskot inn á ting vegna tjóðveldis flokkin, har mælt verður til at for- dóma atburð fiskakeyparanna i stríðnum um fiskaprisin. Hetta tyk- ist at vera eitt av teimum biligu uppskotunum, sum tjóðveldisflokk- Í sambandi við ta nógvu skriv- ing um keypssamtøkurnar í sein- astuni loyva vit okkum at geva hesa frágreiðing. FK Føroya Keypssamtøka, sum hevur deildir í Fuglafirði, Havn og Klaksvík, er sett á stovn av Føroyingum við ti endamåli at tæna áhugamálum hjá føroyskum brúkarum (keyparum) ið sjálv- bodnir eru gingnir inn í hendan felagsskap. Í endamálsgrein felagsins stendur: »Keypssamtøkan hevur sum enda- mål at útvega limunum í felag og undir so góðum treytum sum fjør- ligt góðar og óspiltar verur. Víðari stendur í felagslógini, at ein og hver, sum myndugur er, kann gerast limur vótreytað av samfelagsuppfatan« fyri 10 kr. í limapeningi einaferð ir hava nýtt hetta høvi at gerast limir i FK, tv.s. at millum 4. og 5. hvert húsarhald í landinum handlar í keypssamtøkum okkara meira og minni. Keypssamtøkan byggir á demo- kratiska styrisskipan. Limirnir sjálv ir eiga samtøkuna, og teir hava á aðalfundinum hægsta myndugleika í øllum málum viðvíkjandi sam- tókuni. Aðalfundurin velur stjórn. limanevnd, grannskodarar o.s.fr.| Stjórnin, ið hevur leidsluna i sam- altíð og Tað tókunum, er bundin av gald- andi lóggávu av aðalfundar- samtyktum. er stjórnin, sum viðurskifti hansara við flýggjanini. Tað er lagt honum eina | Keypssamtøkurnar og kooperati- ónshugsjónin (kooperatión merkir samvinna) hava sín uppruna í Bret- |landi, har nakrir fátækir vevarar í | Rochdale uttan fyri Manchester í | 1844 gingu saman um í felag at |keypa inn verur sínar og soleiðis (fáa meira burtur úr tí neyðarsligu |løn, teir høvdu. Tað vóru eisini teir, sum funnu uppá, at vinning- jurin hjá einari samtøku, tá árið er! lat enda, skal latast limunum aftur Fætt vid hálvt triðja túsund lim- | setir og avsetir útflýggjaran og av-|* | fólki í arbeiði hvønn dag, og sein- | ger sam» tøkuna. Útflýggjarin skipar fyri veru- keypinum og stendur fyri veruút-| | vid at ansa eftir, at verur einans verða flýggjaðar limum í samtøk-| uni. urin er so væl kendur fyri. Men hetta hjálpir púra onki útróðra- monnunum. Tá hevði tað munað ólíka betur, um Finnbogi álegði t. d. Samvinnufelagnum at keypa fisk in frá útróðrarmonnum fyri tann av nevndini pris. Tað hevði verið eitt positivt uppskot, sum út- róðramenn høvdu takksamir fyri, ein negativ fordøming bøtir lítið í húsarhaldinum hjá út- r6drarmanninum.« åsetta verið men Hesi orð úr »Krossi« siga alt, sum vert er at siga í hesum føri. Men hvat hugsa tjóðveldismenn um Keypssamtøkurnar byggja fram- vegis á somu hugsjón: tað er rætt |og rimiligt, at tey, sum brúka skulu eisini framleiðslutóli- vøruna, eiga ini, í hesum føri krambúðirnar, og |harvið sjålvi fáa nettovinningin. Í grannalondum okkara er hend- lån rørsla um hundrað ára gomul, jog í Íslandi td. rokna menn við, | at 65 pst. av íbúgvunum handla (heilt ella lutvíst við kooperativar |fyritøkur. islendsku | kooperatiónini SÍS eiga fleiri skip, Limirnir i frystihus og idnadarvirki av ymsum | slag. Tað sama er í hinum norður- |londum, ja alla staðni í heiminum. Norðurlendsku samvinnufeløgini aftur |sinåmillum i NAF (Nordisk Andels 1918), td. við | | felagsinnkeypi av vørum úr ødrum samtøkurnar samarbeida | forbund, stovnað | londum. | Núverandi keypssamtøkur í Før- |oyum hava bert gott ÍS ár á baki, men eru hesi fáu árini og undir trongum korum vaksnar til eina við umsetningi uppá 5 miljónir krónur. landsfyritøku einum árligum | Tað er sjálvandi = avmarkað, | | hvussu = arbeiðsskapandi samtekur- nar í Føroyum kunnu vera enn, so ungar tær eru, og so leingi tær bert | hava tríggjar krambúðir, ið ikki | selja stórt annað enn vanliga kolo- nialvøru. Men FK hevur væl av | asta ár vórðu goldnar í arbeidsløn- um 425.000 kr., sum hesi fólk sjálv- skatt Har- limirnir = afturgoldnan sagt gjalda fullan aftrat av. fingu »nettovinningin« hjá samtøkuni i dividendu og væl at merkja utt- jan at limirnir noyddust at keypa dýrari verur enn aðrastaðni. Nevnt verid, at limirnir at dendu. hevur áttu at hesi vera goldið skatt ikki her er ikki talan um vinning í Tad kann rætt, ti tydningi, men um ikki vera ligum Tað kann jein brúkara við skatti sparir við keypa hann fær mest fyri peningin. at tí, vøruna, rætt revsa hann har av at samtøkunum Grundreglan í er júst, at tær skulu ikki sjålvar hava nakran vinning. Limirnir fáa jú og | divi- | van- | sparing. | 3. apríl 1968 men so skjótt sum ringar tíðir og serliga, táið nakað er at klandrast 'um, trívast tey frálíka væl. Tá eru teir fúsir at birta upp undir klandr- ið. Allir menn við ábyrgd megu vita, at klandur ikki byggir nakað upp, men bara brýtur niður. Latum okkum øll nú vóna, at tann friður um fiskaprisin, sum nú |i Jøtuni er, verður at vara longi til gagns fyri okkara fólk og land. Verður ófriður aftur, so sæst tað tá, hverja ein tá verður at taka. Framman undan vil jeg onki lova uttan tað, at vit javn- stóðu og hver | húsarhald ure rarma 4 aðarmenn vilja til eina og hverja tað hava teir onki 2 JS im. : þe SK í G | ta& ha 2 teir onki ga hr tíð royna at fáa frið i lag á tå ar: ir F » a : . tinni Bara teir kunnu rumbla og bi grundarlagi, sum vit síggja kann | útróðrarmonnum inn, at tjóðveldis- | verða ollum Foroya fólki til tað menn eru smámanna vinir, sum | besta gagn. Skulu fáa atkvødur útróðrarmanna, ; ; | a as 5 re Við hesum orðum ynski eg øll- so er alt í lagi, og tjóðveldið hevur . AL: tað 03 ; ; Á um Føroya fólki eini signað og | vunnið spælið at fáa stemmur- oo ok | L + „ |gledilig páskir. | nar. Tað eru bæði flokkar og blød, |sum lítið trívast í friðar tíðum, J. H. Danbjørg. í mun til tann pening, teir hava |vinningin afturgoldnan. Sostatt ha- | keypt fyri. Hetta hevur síðani ver-|va samtøkurnar heldur onga inn- ið ein aðaltátturin í øllum koopera | tóku at svara skatt av. tivum fyritøkum Samtøkurnar eru sum sagt før- oyskar, og vørurnar, vit selja, eru ikki útlendskar enn í øðrum krambúðum í Føroyum. Føroying- ar hava keypt at kalla alla vanliga | handilsvøru Danmark, áðrenn vórðu meiri úr keypssamtøkurnar settar å stovn her á landi. Stór føroysk handilsvirki hava t fyristoðumann eins og So tað er heldur ikki Men vit d. danskan FK í | har, tann stóri munurin er okkara í FK, at | kunnu fáa dugandi Føroyingar við taka | tí | við utflyggjarastørvunum í kram- | løtuni. tað er vón neyðugu serútbúgvingini at | búðum okkara. | | Kooperatiónin í allari verðini ar- | beidir sjálvsagt saman; eisini vit | hava samarbeiði td. við SÍS, mer og við FDB Danmarks | fyrst fremst (Fælles- foreningen for Brugs- yo | | føreninger), og tað er náttúrligt, tí o haðani keypa vit meginpartin a |vørum okkara biligari enn aðra stadni og hadani fåa vit afturfyri biliga hjålp, tå vit hava hana fyri neydini og biðja um hana. Nei, keypssamtøkurnar snýta ikki | tað Vit gjalda allir limirnir skatt eftir inn- almenna á nakran hátt. tóku og førimuni sum aðrir skatta- borgarar. Vit lata fleiri túsund krón jur um árið í tolli og innflutnings- | gjaldi og ikki at gloyma: vit gagna samfelagnum sum heild við at hal- Ti nar hava ikki til endamåls at vinna nakað da príslagnum niðri. samtøkur- frá nøkrum, tvørturimøti | Uppgávan er at útvega limum okk- hra góðar verur undir so góðum | treytum sum gjørligt. | Føroysku keypssamtøkurnar eru | | |í vøkstri, og unnist teimum at triv- ast og vinna á teimum merglopum, ð Í | |1 standast av bráðum vokstri, so Í Í | } er einki at ivast í, at kooperatiónin jum fá ár eisini vinnur fram innan jaðrar = vinnulívsgreinir í Føroyum, | tjóðini til frama. | FØROYA KEYPSSAMTOKA Sverri Egholm formaður.