mikudagur 17. apríl 1968síða 4

Nr. 9 B R Ø V (Framhald) tað norður- oll lond, at tann føroyski fiskimadurin At hoyrist um er ringast virdur maður og ringast lentur í okkara samfelag er eingin ósannheit, tá ið man skal minnast til, hvat hann er fyri land okkara og hvønn lítla rætt hann hevur, so sum her er blivið skrivað um. Við at lesa eina bók væl, má hon byrjanini og ikki bara lesa endan henni. Og her skal sigast frá, hvat stórt tjóðarligt rúm lesast frå a tann føroyski sjåmadurin umfatar av okkara samvinnulívi. Minnast vit ikki minst, tá id fiskimaðurin stjórnaði øllum okk- ara fiskiflota og breydføddu so gott sum allar Føroyar og teir, ið vandir vóru at verja tann statt. Heldur ikki krógvaði hann seg heima, tá ein slík stríðsmegi, ið allur heimurin skalv fyri og læsti allar hurðar aftur fyri okkum og hóttaði okkum við drápi, um Vit opnaðu tær. Men ikki fyri slíkari hóttan aftr- aði tann fiskimaðurin at broyta starv sítt og lata familju og fødiland vid tómum matkova, men breyt hann lásið upp og stong di fyri teimum møguleikum, id treytin var fyri tí vinnu, ið vinnast skuldi fyri at kunna liva. føroyski sita Henda lítla vinnulivsmegin, 3 var Dávidi lík í mun til tann mikla stridsher hon skuldi herja á fyri at kunna breyðfaða okkara neyð- stadda fødiland, kom á mål, men blødandi Eg trúði, at tað gekk okkara tjóð seint av huga, og bleiv minst við virðing fyri tey mongu, ið eftir sita, og fyri teir mongu, ið fórust í bardaganum fyri "ond og fólk ið eftir vóru, um Men ikki fítið nervaðir. hava tað at minnast, teir, um ikki annað, so hvat ið kom av grótu, tá ið Vinnulánsgrunnurin | fór av knóranum, í staðin fyri held | ur at grátið yvir ta ómetaligu tjóð- |arligu vinnumegi, ið bundin lá | heima vegna skipaloysi um Vinnu- | lánsgrunnurin ikki var. | Men við Vinnulánsgrunninum og teimum so tungt saman spardu pengum og helst úti á smábygd- unum, hvar ikki bara fiskimadurin, men eisini bændur og aðrir tóku seg saman til eitt megnartak, ið ikki var minni enn at skapa eina nýggja vinnuleið við at keypa trol- arar og onnur skip, t.d. 30-80 tons- arar, bátar, ið ikki bara øktu mik- ið um ta tjóðarligu vinnuna á lan- di, so at hon var stórri tá enn nú við okkara nýggja flota, ið onnur lond taka til. Men alt hetta megnarframstig, ið hesir so skyrdu blikkdunkar gjørdu, gott hesir menn og idealistisku and- ar høvdu gjørt fyri samfelagid, og |hvat illa tað sveið, tá ið teir kast- laðu glødandi kol í blødandi sår við háð og vanvirðing fyri teimum, ið høvdu alt fyri og sam- mist seg felagið. Men eftiri heiðurin. Hann kann hvørki háðast ella takast burt Mangar ið við var við ið fram- er ur. eru tær milliónur, komu heim úr øðrum londum hesum fórum, um tað so trolara ella línubátum undan bardaganum bara vóru alt at takka Vinnuláns- dirvismiklu man dreymar teimum | grunninum og tá ið brúk teim- Heldur ikki skal gloymast, at burtur, var fyri |um. frá hesum monnum eru mong glæsi | lig hus og mong aktian i linubåtum | komin. | | Alt hetta átti at fiskimadurin virdismettur visir å, at verðið heima, komin |hann ikki á mál men enn. Ti Fiska- | og Sildasølan so týðiliga sýna und- visa hesi mistøk, sum |ir røking av landsins áliti, ta somu rætti fiskimansins, tað er eitt og sama trøll, ið | manad varð fram, tá ið býttur varð vanvirðing fyri | at ágóðin av ti, ið siglarin undir ver- aldarbardaganum hevði bjargað ov mikið til og varð gjórdur rættleysur og misbýttur fyri tryggingina, skafti av hesum våpnaleysa sigr', tí brotin varð múrurin, ið stongt hevði fyri tí bretska feskfiskamarkr aðinum. og vit fingu sum einasta tjóð óavmarkað sæuloyvi til fyri) kortum: ikki var tað alt, eisini umstrídda tjóðmerkið var undir sama sigri góðkent sum flagg. ein ummæltan sigur við heimsins ring- asta fiskiflota. ið hevði sligid seg, fram igiøgnum eld fyri tvey lond. men við einum tapi av 42 pst. av| skipaflotanum, men tað syrgiligasta at so okk- kki so dýrt var sigurin vunnin. Men troyttir av stríði eftir stríðs- fok heim aftur til sum tómar fjarðar við skip. aftur at rústa seg til annað strid, ið ikki tað fyrra mangir av til var kortini, ara sjógarpum vóru gott komnir so minni var neyðugt enn um tó vandaleysari. Svnirnir ið vóru 12-14 ára gaml- ir. tá ið stríðið byrjaði, høvdu liv-| að upp á påpans pengapung, og við stríðslok vóru blivnir 17-19 ára gamlir uttan at hava kunnað vunnið tað, ið skal til í lívinum og uttan at hava fingið lært nakað, ið til skal vera av barlast undir livs- vid tåmum siglingini. stóðu hondum og bíðaðu. men Men tøkk skal ikki verða gloymd framskygdu menn, fáa Vinnuláns- til teir mongu ið bardust fyri at grunnin, men ikki til teir, ið bara alt tað virðismikla, ið hann hevði gjørt, og sum tann prýðiligi minnis- |varðin í viðjalundini í Havn ber | prógv fyri. (Framhald) Sofus í Hvilvt, | Fámjin. meira | ITRIY | Tað må haldast vera góð grund (til at kæra seg yvir, hvussu eiga- |sørt tað er av tíðindum frå løg-!| | tingsarbeiðinum; tað kundi nærm- | ast sæð út sum tað, ið á legtingi ikki | menninginum og skal tí dyljast sum lverður vidgjørt viðkemur al- | mansmorð | At teir menn, ið valdir verða lsum fólksins umboð veruliga kunna | halda tílíkt vera í lagi, er ilt fyri | hugsandi fólk at skilja, tí tað sum |á løgtingi verður vidgjørt, må rokn- ast við at vera av so mikið stórum týdningi at fólk hevur størsta áhuga fyri at fylgja við ti | yvirhøvur men hesin løgtinginum har møguleiki verður fyrigongur, av sum var einki í metum ímóti hvat hesi skip útintu at tey uppskúlaðu okk- um ómetaliga stóra megi, ið á landi |hevdi ligið uttan vinnu og upp- | skúling oll stríðsárini. | Men skamm fái tær kreftir. ið| | torført høvdu við at skilja, hvat | monnum fyri, ið ikki krógvaðu seg | tað er | | blad, SOSIALURIN HIN UNGI VINSTRABOLKURIN SAMVINNUNA, SKRIVAR POUL Í DANSKA ÚTVARPINUM. EITT HANN BLAÐSTJÓRI Á RADIKA BLADX<. Framgongdin hjá radikala flokk- inum við seinasta fólkatingsval er eingin gáta. Mótvegis flestum ødr- um meini eg, radikala framgongdin | hevur politiskt grundarlag. Tað var Tað Baunsgaard. TV-sigur. var eingin fyri eingin kenslubylgja Sjálvandi var fjarsýnið við til at økja um áhugan millum veljararnar at atkvøda radikalt. Sjálvandi hev- Baunsgaard persongjørt og vunnid sin part Hilmar radikalismuna ur av sigrinum. Men teir veljarar, sum hesa ferd radikalt komu fyrst og fremst javnaðarmonnum. Tað vóru høgra- og miðbólkurin í javn- atkvøddu B í atkvøddu frå aðarflokkinum sum stadin fyri A. Eg trúgvi ikki, at hesir veljarar, teirra millum aðarmenn gjøgnum mong ár, Snøgg- nógvir góðir javn- liga atkvøddu fyri radikalum vins- trapolitikki, sum ikki hesa ferð var enn við valið 1957. stórt ødrvisi —— "VI CE—— BW Er og okkara tíðindastovnum komuliga ignoreraður. Um tað nú er so, at hildið verð- ur, at tað sum á tingi verður við- gjørt ikki almenning- inum eins nógv sum teimum á ting eru valdir, so er uppfatanin full- komuliga verður hildið at tað sum fyrigongur er av so litl- um týdningi at einki er at frætta viðkemur skeiv, ella um, so er okkara ting illa fari. tað refererað Dimmalætting hevur verið sum frægast viðgerð av teim ymisku málunum: men hetta blað tykist at hava niður hevur |lagt at bera tíðindi frá løgtinginum, ta stuttu tíð tað er saman, sum má sigast vera stórt spell. | Væl eiga vit eitt útvarp, men tað sigur einki meira frá tinginum | | | | | ; lgerðum teirra leiðandi greiðast enn at eitt ella annað tingmål er! d i |framlagt, so er tøgn har, ti á út-|' tíðarskeiði Kampmanns men Í varpinum verður hugsað mest uppá | úteftir vóru teir hin breiði mið- »poppin«. bendandi følkaflokkurin. Snøggliga : ; |í 1966 fóru teir at brúka orð, ið N r tí D, Í | aa al- ler ú er tað so, al ini Í A ! lfólk høvdu gloymt. og sum tey er p studr Ing, Sí tað skuldi | bå høvdu vaml fyri, ti einki pedagog- er va Ð RS tey greiddu | jskt arbeiði var gjørt í sambandi ðí rå ger inum; KOmalyig hetta skifti. Tá teir snøggliga MNGØINI av illum VI mn - SO ef ir, …… | ve = ; 2 en på åd |fóru at tala um »arbeidarameirilut- tað 1 ann: - ykks | r ; 4 . | 5 ARD pap Okks po fo jan« før tað sum gjóstur gjøgnum u sing : í ; € g rå- | ea | pps sing, men tal er saklig frá Í fólkið | greiding sum skortar í allar hægsta | Í R 2 : | ss & stig. Og tað er at vóna, at ting, | |blød og útvarpið vilja taka sær| JAVNAÐARFLOKKURIN segði Ímeira av at siga frá viðgerð av |%%tana jarðarlógar-ósigurin, sum |teimum ymsu tingmálum | teir lutaðu við rættsforbundið og | | , 'radíkalu, at teir vildu taka við læru | Almenningurin hevur krav uppá | minar! fyrirni Á Í | ; } , Á | og grundigari fyrireika fólk uppá lat vita, hvat tað er ið landsins|,, mt +: | |lóggávuarbeiðið og politiskar broyt- |kosnu menn havast at. men tað : oa Í svkist ikki | ingar. Men sosialdemokratarnir | ykist ikki so. tt VR í } | | høvdu ikki tíkið við læru. Øl fram | Tað tykist valda slik tøgn um ferðin teir 14 mánaðirnar var hin | løgtingid at fólk eru við at gloyma jat nakað løgting er til, um tað Í ikki fjórða hvert ár var val. Slíkt er ikki at skapa hvørki áhuga ella (virðing fyri okkara lóggevandi tingi. Áhugaður. full- | Ung politisk uppreisn neydug i JAVNADARFLOKKINUM OG i RADIKALA FLOKKINUM KUNDU GJØRT TYDNINGARMIK- ID AVREKSVERK VID AFTUR AT FUNNID SAMAN i GOMLU ERIK SØE, PROGRAMSTJORI STYTRI TÍÐARSKEIÐ VAR LA BLAÐNUM »SKIVE FOLKE- Teir hava ikki politikki men móti einum politikki. Teir hava atkvøtt móti kratiska politikkinum 14 mánaðirnar. ímóti hava teir eisini atkvøtt fyri einum sosialdemo- teir seinastu hava atkvøtt samarbeiðinum við SF. Víst atkvatt ímóti teim- sum Teir vóru høvuds- politikki, ivaleyst um persónum, menn fyri hesum men persånspurningurin gjørdur størri, enn har veruliga er hjá øllum flokkum í afturgongd, so- javnaðarflokk- verður leiðis eisini nú í inum. * + . JAVNADARFLOKKURIN aftanå valid i var vunnin, at teir konserva- upp- livdi 1966, tå meiri- lutin tivu å ongum sinni sidan Christmas Møller yvirtóku sosialdemokratiska politikkin. Liberalt centrum gjørd- ist undarliga til avlops, og tað ra- dikala vinstra »lurepassede«. Í øll- um tí íkki-sosialistiska bólkinum fór fram eitt skump móti tí sosial- demokratiska politikkinum. Onga- tíð hava so nógvir í fólkatinginum Í hugsað so sosialdemokratiskt sum í aftaná teimum fyrstu mánaðunum, at sosialistiski meirilutin var fødd- ur. Ongatíð hava møguleikarnir hjá sosialdemokratum sýnst stórri. Hvussu kundi tað tá miseydnast? Frágreiðingin er hjá mær sera greið. Sosialdemokratarnir endurtóku sera einfalt jarðarlógar-býttisskapin. Í øllum fórum síðan heimsbardag an høvdu sosialdemokratarnir lásannað, at teir sum flokkur ikki | kundi fáa valdið einsamallir. Øll |sosialistisk slagorð vórðu ti beind li skuffuna, og dreiddliga varð tað sagt, teir undir leidslu Viggo Kamp manns gjørdu nýggja stevnuskrå. Sosialisman var grundarlagið fyri (sama ópedagogiska sum framman- lundan — jarðarlógar-atkveðuni. Ti rymdu veljararnir yvir í radikala vinsta. Og her kemur so tað spennandi. Hava teir sosialdemokratisku velj- |ararnir bara sett at hvíla í radikalu " Í kala 17. apríl 1968 sofuni fyri at halda sosialist-hvíld, ella kann radikala vinstra halda fast við framgongd sína? Sjálvandi er tað avgerandi fyri styrkina í radikala veljaraliminum, hvussu stýrt verður. Er Baunsgaard hin høgrasinnadi maðurin, vit leingi hava mistonkt at vera, ella verður tann hugsan at halda, at hann veruliga er ein politiskur mið- depilsmaður? Ég eri ikki glaður fyri hesa stjórnarloysnina teir radi- kalu valdu, men longu nú tykist hon at hava endavent Baunsgaard. Setanin av Helga Larsen til kenslu- málaráðharra (hann liggur javnaðar monnum nær) bendir tann vegin, at hann ikki er eintáttaður. Annað- hann hvørt er Baunsgaard á veg inn í miðjuna av flokkinum ella eisini er radikali bólkurin veruliga sterk- ur. Hitt seinra kann vera frágreið- ingin. Tað var vitugt gjørt av for- manninum í radikala tingbólk- inum, Karl Skytte, halda seg uttanfyri stjórnina, og tað var vit- ugt gjørt av honum hóast sosial- demokratiskar = atfinningar at sameina valdið sum tingbólkafor- maður við fólkatingsformansstarvið. Tá ein tíð er farin, verður ein iva- leyst at Skytte hevur tryggjað vald fólkatingsins mótveg- is stjórnini. at ásanna, at Hugsan hansara at fara frá sum formaður tingbólksins eigur bara at verða ein hugsan. Tað eru ting- bólkarnir, og teirra millum ivaleyst fyrst og fremst hin radikali. sum í teimum komandi fýra árunum koma at hava hitt veruliga valdið. Tað vil ikki siga, at Baunsgaard, forsætisráðharri, skal knæ fyri Karl Skytte, hvorja ferð leggja seg á eitt lógaruppskot skal setast fram, men hann skal ið hvussu er ansa sær at hava undirtøku frå tingbólk- inum. * * JAVNAÐARFLOKKURIN skal statt ikki gráta, tí Karl Skytte hev- ur fingið valdið sum tingformaður so aftrat. Henda valdsmegi er lykilin til framhaldandi tryggleika í donsk- um fólkastýri. Um |henda tryggleika? sosialdemokratarnir ynskja Hetta er avger- andi fyri, um valsigurin hjá radi- skal til | trikantpolitikk, ella um tad eisini i skal til vinstru í tingsalinum. vinstra bara brúkast framtíðini samarbeiðast »Samvinnubondini« millum radi- kalu vinstru og sosialdemokratarnar | leru ikki góð. Millum teir eldru po- | |litikkararnar kom skilnaður í undir | : . skattasamráðingunum seinasta ål fullvísan í, at hinir kenni meg | Eg ungu vinstrabólkarnir í báðum flokkum við nú at endurskapa gomul sam- g sosial- fólka fólkum kundu gjørt eitt stórverk Í vinnubond. Fin samarbeiðis- o uppreisnarbólkur av ungum | demokratiskum og radikalum og uttanfyri tingið vildu verið av al- tingslimum hugsandi Ístórum týdningi fyri javnadarflokk- in at venda aftur til ræðið og stuðla anti-borgarliggerdingingini í í radikala vinstraflokkinum, og hetta vildi verið týdningarmiklari enn t. d. Socialdemokratisk Samfund, sum | metan flokkurin er í andstødu bert er at javnmeta við eitt lagkøku- stykki omaná dessertina.