leygardagur 23. mars 1968síða 7

73. mars 1966 B R Ø V (Framhald) Fyri mær ikki annað enn, at okkara vrakilóg gev- ur saltfiski okkara landaður í Før- øyum alt ov lítlan rætt til at gerast 1. floks, ella verður vrakilógin nytt kann tað vera við kæruloysi av vrakarunum, ella í tríðja lagi, at við at skera góðsk- una niður ger tað lættari fyri Fiska søluna at selja saltfiskin fyri lágan prís til teir somu saltfiskakeyparar, sum geva nógv betri prís til teir somu saltfiskakeyparar, ið geva nógv betri pris til teir í øðrum londum, ið vraka sama saltfísk i nogv stórri virði og kunnu so har- | við geva nógv betri pris til fiski- mannin. Tí appelleri eg til okkara fak- felag, at tað er av tí ov lítið vunn- ið. hóast tað við stríð og strev bara vinnur hægri og hægri procentir til fiskimannin, tá ið tað framvegis verður ov lítið at býta procentið við. Eg vil eisini loyva mær at vísa á. at við at vraka saltfisk longu inn | frá skipslastini kemur fiskimadurin at verða dømdur órættvíst. Fiski- maðurin má kunna verja rætt sín til góðskuna av fiskinum, ið hann hevur framleitt, og tað er góskuni hann hevur lagt skipið til kei vid, og má hann landast við eftirliti frá fiskimanninum, tí við at lessa av slenginum í bilar og føra hann i eitthvert fiskihús og lessast und- ir koyringini og síðan vippast av bilinum í rúgvur, tá er góðskan longu broytt so nógv til tað verra og kann tá ikki fáa annað enn eina órættvísa vraking, tí allir vita, hvat saltfiskur er bygdur av. At eg eri langt av leið við ábreiðslum mínum haldi eg ikki. tí tað gevur sjón fyri søgn tað ið skrivað er um. tí haldi eg. at tað er stjórnsins ábyrgd at kanna hetta mál gjølla, og íkki minst er tað Fiskimannafelagið, ið verja skal fiskimansins rætt. men higartil einki hevur gjørt í hesum alttýðandi máli. Fiskimaðurin ur undir mannminking og misbyti, rýmur í onnur lond og byggir har við sínum egnu vápnum ein skansa upp. ið stríðast skal seinri móti honum sjálvum. løgmaður tað var, at av fiskinum Í nýggjársróðuni nam við, hvussu umráðandi vit framdu góðskuna og haldi eg, hann eisini meinti við | og | sildina, ti hon er eisini fiskur, er tað ikki so lítið týðandi tåttur i okkara tjóðarframleiðslu. Men tían- verri er har ikki besta skilið. Sum øll vita, er Sildasølan eitt misfostur av Fiskasøluni, sum yvir- fyri fiskimanninum og num skapar sálarlig afturstig við síni ómansligi røking av tí stóra áliti, 13 stjórnin hevur lítið henni upp í hendur. Eg veit væl, at ein slík ábreiðsla er ógvuliga køld og ikki so lítið brutal, men eg haldi, at eg, sum nú havi verið í vinnuni i $3 år, ein rættvís løn fyri góða gerð er fyri nakað, og tá ein ikki kann fáa hana. í Føroyum, men í øllum gðr- um londum, hvussu gamal ein so er vorðin, so má ein nú ella ongan- tíð tala. Og vil eg hervið forvitnast um, hvat vald stjórnin í Fiska- og Sildasøluni hevur, tí vit hava íkki betur vitað, enn monopolvaldið er burturtikið í demokratiskt stýrdum londum. og at einki ríki gevur út valdið til nakrar spekulantar at spekulera og hundsa víð landsins ágóðum, ið vinnast, sum til dømis víð landsins fiskimonnum, sum tað tíanverri er gjørt her. Dømi I. Og vil eg føla meg fyri um tvey skip, ið fara á marknað í senn og selja ymiskt, annað fyri 5000 £ og hitt fyri 2000 £. Hevur so tað skipið, ið seldi fyri 5000 £' skyldu at býta út javnt við tað skipið, ið seldi fyri 2000 £. altso 3500 £ til hvønn? Dømi I. Um tvey skip koma heim úr Grønlandi, annað við 200 tonsum av fyrsta floks fiski og hitt eisini við 200 tonsum, men við tig- | samfelag- | fiski- | skuldi vitað, hvat lrotnum fiski, skal so skip og mann- ing á tí góða skipinum býta javnt vid skip og manning, ið førdi kosta rúgvuna til lands? Um ikki, so tað heldur ikki rætt, Sildasølan í 1967 dømdi silda- fiskimenn við tí góðu sildini til, at býta peningin fyri sína hart vunnu góðu sild javnt við teir menn, ið høvdu sýnt kæruloysi og framleiddu ónýtiliga sild. er Munur er á, hvat id gjørt verður við teir í øðrum stættum, ið sýna framúrskarandi vinnu, ja, hvat ann- að enn eitt heiðurstekin. Mannminkan! Men vid tí føroyska fiskimann- inum er tað alt nakað annað. Hann skal vanvirðast, ja mannminkast í staðin fyri at metast høgt, um hann ger nakað gott. Ja, er tað ikki løg- lið og ógvuliga mótstríðandi, tá ið sagt verður um okkara fiskimenn, hvussu nógv hann er verdur samfelagið, tá ið stjórn okkara loyv ir. at teir fiskimenn, ið gera best arbeiði í vinnuni, skulu straffast fyri tað við at minka teirra tæn- astu í staðin fyri at vaksa um hana, og er tað tá legið um okkara sam- vitskukenslur falla við at vinna góða fiskaframleiðslu, tá ein fær ikki meira fyri góða varu enn fyri ringa. | Ja, einki land misrøkir [liga illa sína ómetaliga dýru [id tað eigur í fiskinum, sum | | tarvi- ogn, Før- so so oyar, og einki fakfelag verjir illa sitt starv sum Fiskimannafelag- id verjir okkum fiskimenn. Ég siggi |her fyri mær tvær váttanir, ein frá | Fiskimannafelagnum og ein frá | Skipara- og navigatørfelagnum, id |verja skulu fyri mannminkan og misbyti, og hvat gera teir? | Viðvíkjandi sildini, ið varð veidd í 1966, so gingu 17 mánaðir at fáa avrokning, og mátti tí ein, ið fekk fyribils uppgerð og hevði goldið skatt av henni, lata út aftur fjórð- ingin, ið svara til helmingin av tí | vinningi, hann skuldi átt fyri sína væl framleiddu varu, og varð hann ikki bara sakleysa dømdur av Silda søluni, men eisini av vrakaravald- inum, sum við ringum eftirliti hevði sent skemdarvarur út av land inum, men sum endaðu aftur í Førovum i køstinum! Teir, sum fiskaO høvdu hesa sild, ið ikki stóð mål, fingu løn år lønjavningar grunninum. Men eg føli eisini vid teimum útgerða:monnum sum vóru sakleysir í hesum, men átti heldur landið at goldið teimum eitt sovorðið tap, heldur enn at domt sakleysar fiskimenn at gjalda tað. | Ja, er hetta annað enn sama svik, ið gjørt varð móti sildamonn- unum á sinni, tá ið manglaði í ta | mongd, ið seld var til Svørikis, og tá okkara háttvirda stýri lokkaði skipini útaftur á vetrartíð at fiska, fyri at fáa allan prísin, ið Svoríki lgav meira enn vanliga í staðin fyri |puljuprís. Væl eydnaðist at fiska |ta, sum í vantaði, men íkki vórðu lyftini hildin, kastað varð saman í pulju. Harvið fingu teir. ið heima eftiri vórðu, ágóðan, ið vit fiskaðu út á tað. ið teir høvdu fiskað fyrr um summarið. Er hetta lyfti ikki bara ein dreymur, mín, so kanska stendur tað skrivað í løgtingsins gerðabók? Og stendur tað skirvað har, so er tað bara ein | vanvirðing meir til fiskimannin | Ikki eru tað fáir kennarar, ið sita á í okkara politisku sessum. og hevði tað verið áhugavert at vitað. |um teir eisini í skúlanum ignorera | teir næmingar, ið sýna góðan dugna skap, og býta karakterin javnt við tel sum einki duga (Framhald) Sofus i Hvilvt, Fåmjin. 'NOKUR ORÐ UM ORÐASKIFT- IÐ Á TINGI UM FÍGGJAR- | LÓGINA Tað er ikki nógv at siga um orða skifti& á tingi um fíggjarlógina burtursæð frá nekrum løgtings- monnum. | K. Mohr var ikki mildur, tá ið hann kom upp á rødarapallin, hann byrjaði við at síga, at hann talaði til Føroya fólk, og so tosaði hann um dómin, ið var dømdur og so P. M. Dam og javnadarflokkin. K. Mohr var ikki mildur, og so vildi hann hava val, so teir kundu seta ;javnaðarflokkin upp í ein krók, fyri | SOSIALURIN |sum teir gjørdi tað við javnaðar- flokkin í Danmark. | Kjartan Mohr sær einki gott í javnaðarflokkinum í Danmark ella í Føroyum, hvat skal man siga um jein mann, sum einki gott sær í so- | Sialismu. | Men tað er bara gott, tí annars |kundi man tíkið feil, men nú er ltað so klárt at ongin fer skeivur lav Kjartan Mohr | Ein tjóðveldismaður sum hevði | orðið. vildi vera vid, at danir høvdu skuld í øllum ti ónda, ið hent í Føroyum, eisini at hann var bú- Var |sitandi í Havn. Tað vóru danir ið høvdu skuldina í ti Annars sigi eg tað sama sum | Danbjørg segði við Øregaard; Dan- | bjørg bað Øregaard ikki taka tað so tungt, um måétstødumenn fóru |hardliga í móti honum, verri hevði | verið um teir rósaðu honum Ég havi altíð verið av tí mein- |ing, at tá ið måtstødumenn goysa gor og gall eftir javnaðarmonnum log helst eftir P. M. Dam, tá veit | eg, at tað stendur væl til, ti um nú | Dagblaðið og l4.indi og teirra lik- jar fóru at lyft javnaðarmenn og serliga P. M. Dam upp til skýggja, tá hevði eg ívast í stórum, um ikki nakað var galið | Og so er tað at hava virðing fyri eldri fólki Kj Mohr segði landsstýrið, at teir vóru 200 ár, men | jum aldurin á Kj. Mohr varð fald- aður við 3, so mundi aldurin togað upp í móti 200 árum. Tá ið eg var ungur. vórðu vit lærd at virða og respektera eldri fólk | SP I. | “ >“ NATIONALISERING Mangan hevur prísforðan rakt útróðrarmannin meint í bestu veiðu tíð. Og av neyndu keðiligu orsøk hava menn í ymsum bygdum ti tikið seg saman og saltað fiskin sjálvir, men at hetta mangan kann vera kostnaðarmikið og trupult fyri nakrar fáar menn, er vituligt; bet ur hevði tí verið um hetta varð framt í einum stórri felagsskapi sum td. á andeilsgrundarlag Fyri nøkrum árum síðan uppstóð eitt tílíkt prísstríð millum útróðr- armenn og fiskakeyparar, at einasta loysnin var hildin at vera at fáa løgtingid at seta eina prísáseting- arnevnd, sum hevur virkað í umleið fýra ár til hon nú sprongdist uppá prísósemju. Fyri ikki at vísa seg heilt negativar, hava fiskakeyparar heitt á landsstýrið um at seta eina appell-nevnd, hóast tað væl kann hugsast ein tílík nevnd verður líka lítið respekterað sum tann við løgtingslóg setta råfiskaprisnevnd at Landsstýrið eigur at vera varið við at renna ov nógv á leistum fyri slíkar harrar samstundis sum útróðrarmaðuin ikki eigur at vísa seg teimum »undirbrottligur« við teirra fiskakeypi, men ístaðin við stuðuli frá legtingi og landsstýri fáa hjálp at seta fótur undir egið keyps- og sølufelag, soleiðis sjálvir fáa tann vinning, sum aðrir og renna avstað við fyri lítið og lætt gjørt arbeiði. Tak bara Sildavirkið í Fugla- firði hvussu stórur peningur fellur í nakrar fáar lummar samstundis sum teir bátar, ið veiðuna hava drigið til virkið eru við at fara á húsagang og har aftrat mann- ingin lítið og einki fyri sítt knoss Hetta virkið hevur tó lagt rakstur- in fram í ljósið, meðan eitt annað nógv sterri felag sum Føroya Fiska sela, ið umsitur landsins fluttning hevur sín stóra roknskap jundir »lukt og låsi«. | At her krevur vend er skilligt og er kjansur til at venda, so útróðra- | mansins eins og fiskimansins stríð kemur teimum sjálvum til góðar ístaðin fyri nøkrum spekulantum | Ístaðin fyri at stríðast um sølu- pris, og ofta undir longum stríði missa nógv av lítlari inntøku, kann sleppast utdan hesum við at lata eyguni upp og ásanna at møgu- leiki er til at frígera seg frá at noyðast at liva og stríðast bert sum eitt amboð fyri einstakar harra- menn, sum vilja hava fjøldina at trúgva at uttan teir er eingin møgu- | leiki til lívsuppihald hesum | somu eina til peningaligan vinning sum afturfyri ikki geva samfelag- num sín rættvísa part. | Javnaðarflokkurin hevur altíð til | fiskaút- | Aktuellir spurninga! Lygtingsmenninir Olsen luttaka Oll eru vælkomin NORDOYA JAVNADARFELAG heldur fund å Klaksvikar Sjomansheimi i kvøld kl 20 verða vidgjørdir Re Poul Jacob inhold Silå og Nevndin (Framhald fra 1. sidu) | pris. Tad var sjålvsagt nevndin, sum gjørdi hetta Frågreiding … umbod vil må vera løgbrot. Men sum andi útróðrarmenninar kunnu ikki annað enn mæla ollum útróðra henda 1onnur á at avreiða fyri | Tá ið ráfiskakeyparafelagið síðan Art se í harvið vilja vil boðaði frá, at tað hevði tikið tað ikk, bert skaða okkara áhugamál ålvarsama stig at taka limir sinar mén eisini gera okkum meðsekai lúr råfiskanevndini, so mugu VIt|jósloysinum. geva teimum rætt í, at hetta er eitt . álvarsamt stig, ja eitt lógbrot Eisini var ráfiskakeyparafelagið Við lóg varð prísneyndin sett. so ósmæðið at síga, at teir høvdu Keyparafelagið góðkendi og undir- vent sær til Føroya landsstýri við skrivaði reglugerdina, sum pris- |åheitan um, at lóggávan um prís nevndin arbeiðir eftir, og valdi sin- |áseting verður broyt Ta& man ar menn í neyndina Hvor førov- | vera einsdømi, at lógbrótarin á hen lingur må vita, at keyparafelagið er |da hátt ætlar at klára frísak við at bundið av avgerð nevndarinnar, og | fáa lógina, hann breyt, avtikna at keyparafelagið fremur lógbrot Nú ið fiskakeypararnir eru farn við at sabotera avgerðina hjá hesi jr út til almenningin við hesum ilmennu nevnd, sum er sett eftir | máli frá prísásetingarneyndini, ætla logtingslóg. og vid at blokera út- | vit báðir nevndarlimir at gera tað róðurin í Føroyum sama, men vit fara ikki sum rá Víst er tað álvarsarnt at eitt | fjskakeyparafelagið at tveita út på felag setur seg upp um lógina og standir í fyrstkomand blaðum landsins myndugleikar Vit hava lætla vit at Kunngera grundarlagið. lagt til merkis, at neyndarlimirnir, sum tann ásetti prísurin byggir á Jens Pauli av Reyni og Tórstein Vilhelm. ikki hava sagt nakað al Vit eru sinnadir til, at greiða ment í hesum máli Føroya fólki frá teimum tølum og Spurningurin er, um ferr vilja prisum sum rálisk iprísneyndin lata taka seg úr neyndini. ja, um tann 43-68 bygdi sínar nýggju teir hava rætt til tess, uttan at rá- | prísir á, men av ti, at vit hava und fiskakeypararnir hava tilnevnt tve ir tøgnskyldu fingið sumt av hesum aðrar tilfari at vita, so fara vit fyribils IS hvussu er, eru råfiskaprisirnir |“ hava h« (ta hjå okkum sjålvum bindandi åsettir og tad av råfiska Leikur er ikki lokin, men fer tad prisåsetingarnevndini at visa seg, at lógloysi ræður Harnæst loyvdi ráfiskakeypara hesum landi, so fara vit at koma felagið sær at lýsa aðrar og lægri alment fram við bæði einum og oði prísir enn teir, sum prísásetingar- | UM, Sum onkur ikki vil síggja uppá nevndin hevur ásett prent Í løgtingslógini nr. 16 frá 9. april Dan. J. Jensen - Frits Olsen. 1964 stendur klárt og greitt: »Asetti prísurin er at fata sum ein minsti limir í teirri eftir løgtingsløg nr prisur«. Vit í nevndini hava ikki 16 frå 9.4. 1964 um ráfiskaprísir aðrar viðmerkingar enn, at hetta | Sellu råfiskaprisnevnd hildið tað vera rættvíst og eina Vit hava ikki verið av slíkari sjálvfylgju, at arbeiðarin og fiski- | hugsan, men sekt danskan ekspert maðurin eigur síni virkisamboð á innanfyri hesa grein, sum síðan er sjógvi og landi, og soleiðis fáa all- |løgd fyri SAS stjóran Johs. Niel sen. Sami stjóri segði, eftir at SAS an ágóðan. Nationalisering er eitt mál hjá javnaðarflokkinum, tíverri hevur ligið alt ov leingi á |láni, og sum politiska rákið enn er, er lítil vón um at fremja eitt so gamalt sum týdningarmikið mál Tiverri skal sigast d. | | EFTIR FUMMUM! | Leiðarin í Dimmalætting nr. 34 21.3 1968 er so villeiðandi og illa |undirbygdur, at vit stutt skulu loyva okkum at koma við hesum hesum viðmerkingum | Leiðarin er uttan roynd til bevís, frá enda til annan bygdur uppá »iva« við so grovum úttrykki sum fullsett. Lætt hevði verði fyri Dimmalætting at síkra sær sann- leikan og prågv frá okkum, men er hettar við ella uttan vilja íkki gjørt. Er hettar ikki grov undir- vurdering av bladsins lesarum Tað skal standa fast, at tað er bæði satt og beint, sum Flogsam band frá fyrstan tíð av og til henda dag hevur borið fram. Tað tykist ófatuligt, at Dimma- lætting heldur, at oyra ikki nýtist at leggja til sakkunnleikan. Hettar halda vit er at fara fram »eftir fummume. ekspertar høvdu kannad upplegg og kalkulatiønir í hesum sambandi, at teir ikki kundu seta fingur á tær Eisini varð sagt, at vit ongantíð komu so bíliga til eina loysn, sum av fyrstan tíð var sett fram av Flog samband. Tað eru frá førøyskari síðu, sum standa Dimmalætting nær, gjørdir fyrispurningar um at koma uppí part við SAS við tí svari, at tað var økonomiskt uttan fyri allan møguleika Vit hava eisini samráðst við SAS um flogsamband við Føroyar og er tað, sum nú er borið fram til lands stýrið, tann vegur sum SAS vinar- liga hevur åvist okkum Sjálvir kunnu teir ikki við egnum tilfari átaka sær hesa rutu Tá »spået« verður Í sama leiðara som fremtiden« um veðurlagið so er nú nógv daglig erfaring, ið ein má halda seg til. Vedurlagi8 verður neyvan annarleiðis fyri før oyskt felag enn fyri útlendskt. Gleðiligt var, at SAS-stjórin und- vitjan síni 8. januar í ár rutan bar seg og líka glediligt jat Dimmalætting sigur flogsamband |er av størsta týdningi fyri Føroyar | Er tað tí nakað at ivast í, tá bæði rentabilitetur og týðandi tørv- jur er til steðar, enn at fara undir hettar tiltak fyrr jú betur | Pf. FLOGSAMBAND ir at segði