mikudagur 14. august 1968síða 2

Nr. 63 Logmansins frágreiðing á ólavsoku 1968 (Framhald) VAKTAR OG BJARGINGAR- SKIPIÐ hevur landsstýrið samtykt at lata til tekningar, og síðani at bjóða út til føroysku skipasmiðjurnar at gera. Semja er um eina stødd, ið svar- ar til teir smærri línubátarnar. Fá ið sjålvt innspektiónin er so munandi bøtt, sum tilfellið er við »Vedrinum« við helikoptara um borð til dagliga eftiransingarflúgv- ing kring 12 mílamarkið, heldur landsstýrið, at høvudsarbeidid hjá hesum skipi má vera vaktar- og bjargingaruppgávan í samarbeiði | við »Vedrin«. Skipið skal sjálvandi hava politi- myndugleika og allar greiðir um borð, har undir kanón, at taka fiskitjóvar við | TELEFONVERKID Hin planlagda automatisering fer | nå fram sum samtykt. | Figgjannarorkan er fingin til vega ella er tilsøgd virkinum og hin tekniski leiðarin, sum tingid: hevði samtykt at seta, er settur, | um hann og landsstýrið kunnu semjast um arbeiðs- og lønartreytir. Samráðingar fara fram við hann um hesar treytir. Tann fyri at automatisera, er Suðuroygg- parturin, sum nú stendur in. HAVNA- OG VEGABYGGING OG ASFALTERING | fara fram í so stórum muni, sum lán kunnu fáast sambært tingheim- ild og peningur er á fíggjarlógini. Fíggjanin við lánum út yvir tey lån, sum eru tilsøgd av ileggingar- grunninum, eru uppi i teimum sam ráðingum, sum standa fyri at fara fram við ríkisstýrið, tá ið hin neyð okkara uga kanning er gjørd av fíggjarviðurskiftum NÝGGJ HAVNABYGGINGAR- ÆTLAN: Seinasta 10 bygging er úti í ár og verður nýggj áraætlan fyri havna- ætlan fyri havnarbygging í kom-| 5 10 | andi 5 ella árum løgd fram i hesi tingsetu. við ovggjarutukoyring, møguligari øll samferðsla yvir land og sjógv kann til heildarskipan, | STRANDFARASIGLINGIN: | Strandfarasigling | fastari so samskipast eina samvirkandi verður at útbyggja EITT SERLIGT LOGARUPPSKOT | UM KONCESSION til verður rutukoyring og strandfarasigling lagt fram í hesi lið í tingsetu sum samferðslusamskipanini. i ÍDNAÐURIN: | Í seinastu setu øktu við vedhald | landskassans fyri ídnaðarlán við | hålvari million upp í 1,5 millión árliga. | Av smáídnaðum, ið eru komin í arbeiði við hjálp av landskassans veðhaldi = fyri idnadarlånum og landskassans lutligum parti í egin- peningi virkisins ella, sum hava | fingið landskassans veðhald fyri idnadarlånum, kunnu nevnast flaka virkini í Skopun, Glyvrum, Vági, ur á fótur vid felagsfjósum. Toftum, fiskavirkið í Hvalba, plastikvirkið í Seyrvági, stoypi- virkið í Trongisvági, endurreising av sleipistóðunum í Vestmanna, á Tvøroyri, Strondum, bilverkstaður í Leirvík, klædnavirkið, spunalagið, ullvirkid og sildavirkið í Gøtu, endurreisingar av húkavirkinum á Tveroyri. Ein brennandi spurningur í sam- band við skapan av einum lívs- kraftigum ídnaði er, hvussu ið vit virkjum nóg tey kunnu kunnu veita hesum stóran virkispening, verða kappingarfør við ídnaðarvirk so ir í øðrum londum. Hesin spurningur er ein millum teir mongu, ið eisini er reistur yvir fyri ríkisstýrinum, og verður vón- ikki annað so lutvist loystur í teirri øking við ríkisstýrisins hjálp. andi um vónaðu fíggjanar BÚNAÐURIN: Okkum trytir nýggja gávu, tí korini fyri landbúnaðinum tey, ið lógu undir »gråu bókk og búnaðarlóg- eru onnur enn jarðaumskipanini broytast stórliga í hverjum Men kunnu vit semjast um hana? smábóndir og ikki um- gera nakað munandi Neytahald, eplavelting, hjá hesum, er nú á flestu stoðum horv- Tradarmadurin, smærri óðalsmenn hava stødur og stundir at við jørðina. ið blómaði áður ið hjá teimum. Skal nakað verða burtur bygdin ella stórri partur av henni leggja saman um maskinbrúk, har ið handakraftin áður var álitið, og neytahaldið kann einans koma aft- Men til tess krevst ein nýggj innstilling og jørdini = viðvíkjandi. nakran tíð aftur smábrúkinum, má úr ásannan Samgongu- og samgonguhugurin má koma istadin fyri hina gomlu stød- una, at hver skal sæta sær og held- ur lata bøin fyrnast, avtaka neytini, steðga velting og allari jarðardyrk- ing, enn ganga saman um maskin- stødur, felagsfjós og skilagóða sam- vinnu allastaðni har, ið handa- kraftin ikki loysir seg og ikki ork- ar einsamøll at loysa nakra upp- gávu innanfyri landbúnaðin. LONARKOR: gjørdur ARBEIDARANNA Nýggjur sáttmáli varð arbeiðarafelag og 20 ar- millum Føroya við til Foroya arbeiðsgevarafelag tíman í lønarbot oyrum um beiðararnar. Millum Havnar arbeiðsmanna- felag og Havnar arbeiðsgevarafelag kom verkfalsstríð at standa um lønarkrøv arbeiðaranna. Hetta stríð leyk við sáttmála, ið gav lønarbata upp á 50 oyru um tíman arbeiðarum ein | LÆRLINGALONIRNAR: Føroyum hava sitið enn Lærlingarnir í í ringum lønarkorum, verri lærlingar flest aðra staðni. Tað er tí lætt skiljanligt, at teir seta fram ynski um lønarbata. Ásannandi rætt lærlinganna til lønarbata setti landsstýrið seinastu tingsetu fram lågaruppskot, ið kun- di tryggja teimum hóskandi lønar- bata. Uppskot varð útsett til stund- at fingið upplýst, hvussu lærlingavidurskiftini lógu í Danmark Eisini ir høvdu verið og Noregi. var | | | | | | SCS'ALURIN ynskt at hoyra meistaranna meining um lønarhækkingaruppskotid. Í hesi setu vil uppskotið um lærlingalønarbata verða sett fram til endiliga avgerð. STYTTING AV ARBEIÐS- VIKUNI: Arbeiðsvikutíðin er sett við lóg her í Føroyum. Menn hava ásannað, at tað er rímiligt, at arbeiðsviku- tíðin verður at fylgja við hvussu hon er skipað t. d. í Danmark. Uppskot vil verða sett fram sam- svarandi uppskot Føroya arbeiðara felag til arbeidsviku uppá á 42% tímar uttan niðurskurð samlaðu vikulønini. av EL-KRAFT EISINI TIL Í SMÁPLÁSSUM Í seinastu løgmansrødu varð borið fram, at landsstýrið vildi royna at skipa so fyri, útryðluplássini sum Mykines, skuldu el-kraft. Hetta er so hent. Hesir útryðir hava kraft åjavnt við hini plåssini. at Fugloy fáa fingið el- TIL TEIR SOCIALU SPURNINGARNAR er tann principiella stóða tíkin at á øllum felagsøkinum, her skulu vit og danir fylgjast í øllum fram- | stigum og ábótum. Menn hava leingi havt á máli spurningin um bygging av ellis- og ansingarheimi Talan hevur verið um at leggja eitt Tvøroyri fyri Suðuroynna, eitt í Klaksvík fyri Nordoyar, eitt í Runavík fyri Eysturoynna og eitt c 1 í Miðvági fyri Vágoynna og Norð- streymoy. Í Miðvági eru teir lidnir við all- hús- ar fyrireikingar, tekning av inum, hava fingið studningsjáttan 0. s. fr. Og verður hetta fyrsta av nevndu húsum. sum verður bygt. | Ætlandi verður byggingin at fara fram longu í summar. Hini verða ætlandi at fylgja tí á baki, so brátt hin sociali grunn- urin verður mentur at lúka sín eft- ir lógini ásetta part. Í ár verður ætlandi hin velduga landssjúkrahúsbyggingin liðug, ið hvussu er viðvíkjandi allari ný- bygging. Umbyggingina av tí gamla sjúkra húsinum í Havn verður tað víst at standa á at fáa lidna í ár. Tá ið statshospitalið og lands- sjúkrahúsabygningurin er liðugur, verða vit at standa eina fremst í norðurløndum viðvíkjandi nútímans Hetta gleðiligasta. sjúkrahúsbygging framstigið tað landi. verður eitt sum hent er her á SKÚLIN OG MENTAN: Byggingin av nútímans skúlum kring Føroyar er hildin fram og standa stórir skúlar fyri at verða bygdir. Spurningurin um bygging av ein- um læraraskúla við venjingarskúla, ríkisumboðs- 7-8 síðani landsstýrisins og skúlastjórn- sum av løgmanni og manninum fyri einum árum arinnar vegna varð reistur á fundi og har, í skúlamálaráðnum, sum at at søkja undir at til skúlan, undirtikin menn væl skjótt statspening byggja er nú loystur. so samdir og húsini vórðu um til fara neyðugu Bygdur er hin prýðiligasti og út og egg læraraskúli við venjingarskúla. at byrja undirvisingina í húsi aftan á summarfrítíðina. Hetta haldast at vera skúlaligt framstig. Bygging av tí nútímans Greitt verður hesum í odd má stórt leingi umhugsaða varð | landsbókasavni er ikki greitt at fara undir. Men fíggjanin av henni er ein tátturin, ið landsstýrið hevur til viðgerðar saman við ødrum áleik- andi íleggingarspurningum. Við samtyktini í vár av lógini um fólkabókasavn varð møguligt at avgera flytan av fólkabókasavn- inum fyri Havnina av landsbóka- savninum inn í býin. Til tess eru leigaðar tvær hædd- ir í stóra húsinum hjá Poulsen, ið liggur yvir fyri Føroya sparikassa. Henda um- og nýskipan av Havn- fólkabókasavni vil verða stórt bókaútlánið og úti lands- ið vorðið ar framstig haraftrat fyri vil rúmka bókasavninum, ógvuliga trongt. Lesnaðstudningurin og studning- urin til meginfelag studentanna er um á har €r øktur, og lesandi føroyingar við lærdar skúlar uttan fyri Danmark, verður nú roynt at veita sama studning sum studentar og onnur lesandi fáa í Føroyum og Dan- mark. Lógin um bygging av og studn- skúlaheim er ing til lærlinga- og sett í gildi í Føroyum, og vónandi verður henda lóg at bera góðar fruktir. Landsstýrið hevur roynt at fing- ið um ungdómshús setta í gildi í ikki eydnast enn. Vónandi verður tað at eydnast í tí henda lóg kann koma at hava stóran týdning lógina Føroyum, men tað er hesi setu, fyri ungdómin. UTTANRÍKISU MBOÐINI: Sum eitt líð í arbeiðinum fyri fremjan av okkara handils- og marknaðarinteressum hevur lands- | stýrið fingið lýst leysan tann sam- bært stjórnarskipanina — skråsetta sess i uttanríkisráúnum, sum føroy- ingar hava rætt til, og verdur hann settur nå vid tad fyrsta. Landsstýrið hevur eisini samtykt reglugerð fyri ein handils- og marknaðarkenan føroyskan um- boðsmann at seta í Suðureuropa, har ið vit hava stórar seluinteressur. Samtykt er at lýsa sessin leysan at søkja. Verða vit hepnir við monn- unum her, kunnu verða okkum at stórum gagni. Her verður at liggja alt á monn- unum sjálvum, hvenn týdning teir 14. august 1968 ——————————{——————————————nøs<GsWii—iWitcww> ara norðurlendsku frændir, lótu studenta- og allar felags- og sam- gonguhurðar aftur fyri okkum sum tjóð og fólk á jøvnum feti við hin- ar norðurlendsku tjóðirnar, ti vóru eingin suverenur statur. Hesa hurðar eru nú opnar fyri okkum, og vit verða av øllum norðurlendskum tjóðum, við undan tak kanska finnum góðtiknir sum hin sætta norðurlendska tjóð- in á jøvnum feti við hinar norður- lendsku tjóðirnar uttan mun til, um vit eru ein státur ella ikki, ella eru í ávísum felagsskaps- og ser- støðum til aðra tjóð sum t.d. okk- Vit av ara stjórnarskipan avmarkar okk- ara vidurskiftir og samrikisstødu við danir. Spurningurin um okkara líma- skap í norðurlendska ráðnum stend- ur nú til avgerðar. Íslendingar, norðmenn og sviar standa aftan fyri Krags, fyrrverandi ståtsministarans uppskot á fundi í norðurlendska ráðnum, har ið hann sum danskur vegna allar teir donsku flokkarnar kravdi føroyingar upptiknar sum lím í norðurlendska ráðnum jøvnum føti við hinar 5 nordurlendsku tjóð- státsministari á irnar. Okkara limaskapur stendur bara á, hvat ið finnar halda seg tora at gera vegna Ålands serligu stóðu, sum er sett av sameindu tjóðunum út frá eðrum grundum enn teim- um, ið liggja undir hjá okkum før- oyingum. Áland hevur sagt seg at fylgja | føroyingum og gera okkara stóðu til sína. Men tað kann vera, at vit ikki í fyrstu atløgu orka at draga teir og okkum ísenn inn í norður- lendska ráðið og harvið heldur ikki sjálvir vinna limaskapssømdir, hó- ast íslendingar, norðmenn, sviar og danir eru við okkum og fultút góð- taka okkara limarætt javnbjóðis við hinar norðurlendsku tjóðirnar FLOGMALID: Sum kunnugt hevur landsstýrið fleiri ferðir verið á tingi við upp- skoti um heimild at seta pening í og vera við at stovna føroyskt flog- teir koma at | felag at vera uppi í ella heilt aí taka sær av flogferðsluni í sam- band við Føroyar, tí tað var stýri sins ásannan, at flogferðslan kom koma at fáa fyri okkara handil og | at eiga framtíðina fram um ferð: vinnulív, serliga sølu av fiski Alt bara stendur í dagligari búgvin at sita i og konstruk- og hann er hesum sessum, sum er vakin árla á fótum við evnum tivt at draga fram, sum hevur ella kann at týdning fyri okkara lív og virki. koma hava SÁTTMÁLI VIÐ TJÓÐVERJAR: Landsstýrið hevur ført samráðingar við tjóðverjar um at víðka sølu- rættindini til eisini at røkka sild | og kongafiski. Íslendskar landingar av sild í Tysklandi syndu tann fyrimun, vit hava vunnið í hesum uppiskoyti til landingarrættindini í Týsklandi. Tessverri hava føroyingar ikki gáað at gera brúk av hesum rætti Men okkara sildaveiðumenn eru nú fult út greiðir yvir týdningin, tað við hvort kann koma at hava at kunna selj konsumsild á tyska marknaðinum og nøgdir er 6av- markad. NORÐURLANDA- OG TJÓÐ- SKAPARSTOÐA OKKARA: Tjóðskapar- okkara hvílir á nordurlandastøda broytt »kriterium« okk- og er fullkomuliga heilt øðrum enn áður, tá ið menn, og eisini | | okkara | ingina hjá fólki yvir havið, og at hetta í serligum muri kom at galda broyting, | fyri so fjarskotið oyggjafolk sum Í tað føroyska, ið hevur so langa leið at fara fyri at finna næstan koma út og heim aftur. Í seinastu setu var ein meiriluti fyri hesi heimild, men treytað av at ið at sita við helminginum av er kom partapen- løgtingid hvussu inginum og harvid vid avgerandi ordinum i felaginum til frama fyri landsins interessur. Landsstýrið hevur avgjørt at seta pening í føroyskt flogfelag soleiðis at løgtingið sum samtykt verður at hava partapeningsmeirilutan við at sita við í minsta lagi helminginum av partapeninginum. Ætlan landsstýrisins er fyri fyrst at taka við tilbodnum SAS um at yvirtaka tann eina tridjingin av frá tess tveimum tridjingum í sam- gonguni við Icelandair. Samráðingar verða at fara fram um hesa samgongu, ið helst verður soleiðis, at føroyska felagið figgjar- liga og umsitingarliga kemur at hava gera vid tann røkkur at innlendis og Føroya Dan markar flågvingini, ið vegna ferða- fólkatalið tann part- urin at partin, sum er drúgvasti (Lidugt)