mikudagur 11. september 1968síða 4

Nr. 71 Norski krúnprinsurin giftur — Og SO eitt nytt ; tjak um SOSIALURIN Tey ungu: — eiga at fáa bestu eydnu burtur úr samlívinum. kongadømid í Noreg Hákun, kongur: undir honum politiskt sjálv- morð at tjakast um kongadømid Hugsanin í Oslo kanska meira úti á landinum tann, at tey nýgiftu vónandi fáa bestu eydnu í teirra framtíðarliga samlívi. og er Men tað er greitt, at konga- dømid sum stýrislag aftur er vorðið tjakevni, hóast neyvan nætar politikkari hevur torað at nomið við málið síðan 1940. Stoða Hákun kongs sum tjóð skaparligt samlingsmerki undir seinasta kriggj fekk tað avleið- ing. at eingin politikkari tordi at nema við hetta eynið á flokkspláni tað vildi verið politiskt sjálvmorð. Tað er einki at ivast í, at tá brúdleypið er farið eitt sindur aftur um bak fer tjakið um kongadómið at taka seg upp aftur, og ivaleyst fara eisini politikkararnir at leggja uppí. Longu tá boðað varð frá trú- lovingini setti Sosialistiski fólka flokkurin krav um at setast skuldi ein styrisskipanarnevnd. Kravið er seinri vorðið styðjað av kendum juristum, men á eðr um stóði. Teirra sjónarmið er, at grundlógin skal nútímansger- Ein spurningur, hverjar avleiðingar hjúnarband Haraids verður at fáa fyri stjórnarskipan Noregs. - Hveitibreyðsdagarnir neyvan at enda, úð- ur enn stórt tiak tekur seg upp. ast. men teir vilja hava málið um kongadómið vidgjørt sam- stundis. Annars hava norsku politisku flokkarnir einki gjørt burtur úr málinum sagt verð ur fyri ikki at gera tey ungu hjúnini ólukkulig: men tað er neyðugt at kanna fólkastemn- ingin nærri, áðrenn hin 30 ára gamli fridurin um kongahúsið verður alment brotin. Dømir ein eftir lesarabrøv- um í bløðunum almennu hugsanini, sum hon er komin fram á ymiskan hátt, harmast nógv fólk um, at krúnprinsurin fekk sær borgarliga konu. Her snýr tað seg um fólk, sum kenna seg snýtt fyri blátt blóð, longu tá ið prinsessurnar Ragnhild og Astrid giftu seg. Men andstødan hevur verið harðast, ti kongur gjørdi av, at Sonja skuldi kallast krúnprins- og sessa. Tey, sum rópa harðast í hesum sambandi, siga seg vera republikkanarar, hugsa tó framvegis so Olav, kongur: — andstødan hardast fi hann gav Sonju prirsessuheitid men | tað mong, ið spyrja? Hvi mikið | var Olav kongur, snøggliga í ti nógv um kongalig heiti, at tað | stóðu, at allar avgerðir vóru fyri teimum er ein brotsgerð at | hansara? ein ung, vællærd. norsk kvinna verður kallað prinsessa. Um bæði viðv. trúlovingina og prinsessuheitinum tekur kongurin sjálvur avgerð. Stjórn in ber seg undan allari ábyrgd í so máta. Júst henda stóða kann koma at verða stjórnini ein stórur meinbogi. Norðmenn hava síðan kríggið tikið konga- húsið sum eina sjålvfylgni, men eingin hevur hugsað stórvegis um vald kongsins. Nú brúdleypið er av, verða | | | | | avleiðingar hjúnarband at hava á Hvørjar verður borgarliga krúnprins Haralds | stjórnarskipan Noregs? Var tað rimiligt, at Borten-stjórnin |gjórdi kongin til einræðisharra aftur undir umstødum, tå fram tíð kongadømsins veruliga var avgjørd? Hetta eru spurningar, ið ivaleyst fara at geva polit- ikkarum grå hár í høvdid í mánaðunum sum koma, og hesum verður alt hitt norska fólkið at taka lut í ella fylgja vid. Normaliseringin Tjekkarnir eru i ferd vid at lata | fram rússar | fara vit undir jørdina og skapa Sjålvt | eina frælsa seg lynda við tað, ið rópa »normalisering«. blaðmannafelagið er gingið við | til blaðeftirlit men við tí av- gerandi uppiskoyti: bara í tríggj ar mánaðir. Heldur eftirlitið aftaná hesa tíðarfrest, undirgrundspressu. Mest óttast menn tó fyri ung- dóminum, sum teir ikki vænta fer at halda seg í friði undir vanlagnuni. land aftur, men stórveldini og tá | fyrst og fremst Bretland løgdu | uppí. Seinri hevur Bulgaria ofta gjørt vart við órættvísið, sum tå hendi. Seinasta kreppa við Jugo- Småtidindi (Framhald frå 1. Sidu) | verri verður nokk leingi til vit koma at uppliva tann dagin. NEW YORK: Meir enn 115 miljón skålabørn i New York vóru ovur- fegin fyrradagin, tá lærarar teirra fóru í verkfall. Ikki bert í New York, men eisini í fleiri øðrum stórbýum fóru lærararnir í verk- Bulgaria í (Framhald frá 1. síðu) nógv greiðari. Ein kann ikki ivast i, at stødan til hetta land, sum bul garar meta at vera hálv-kapitalist- iskt, í dag eru ógvuliga spent. Stríðsmálini Stødid fyri hesum spurningi er ein blandingur av nationalismu og ide- Millum leidandi bulgarar er møguliga hetta ologisku stridsmålini. - seinra avgerandi, men úteftir verð- ur spælt uppá óloystar marknaðar- spurningar, sum kunnu bendast aft ur til seinastu eld. „stór-Bulgaria“ Hyggur ein at einum Europakorti sær Bulgaria vid sinum 8 miljånum ikki ein longur aftur í tíðina leitar til tid- ina áðrenn árhundraða langa týrk- iska veldi. íbúgvum stórt út, men valdið, var Bulgaria eitt stór- Bulgaria umfataði umframt land ið í dag eisini Albaniu, norðara Grikkalandi, Jugoslav- Beograd eins og meginparturin av núver- partin av iu norður til og eisini andi Rumenia. Teir vórðu vónbrotnir Få landið við russiskari våpnahjålp 1878 fåa alt gamalt | varð loyst frå Tyrkinum i vónaðu bulgarar at fall fyri at sýna samkenslur teirra við nøkrum lærarum, ið vóru blivn ir koyrdir úr starvi teirra men skulabørnini frøddu seg. LONDON: at vænta, at av Serkønir menn fer Fleiri bretska sterlingpundiåd vaksa í virði í næstum. størstu bankunum í heiminum hava á einum fundi í Schweiz gjørt av at læna valuta til Bretlands, fyri at styrkja um støðuna hjá Sterling og | at álitið, ið so at! siga fullkomuliga hvarv tá Bret- land seinasta heyst skar pundsvirð- fyri vaksa um ið niður. LONDON: Tíðindi vera við, at australska popporkestr- higani vilja ið >The Seekers«, ið eisini er kent í Føroyum gjøgnum útvarpið, fer at gevast við at spæla inn plátur. Nidindini ikki våttadi enn, eins og tey heldur ikki geva nakra g te g eru tó grund til hendingina. OSLO: Nú er tað líðugt við at skjóta ernir í Noreg. Norska stór- tingið hevur viðtikið lóg um full- komuligt bann móti at skjóta eftir teim fáu ørnunum, ið enn eru eftir á lívi í Noreg. Tað hevur annars verið ein ógvuliga populerur sport- ur at fara á ørnajakt, men nú er bert loyvi at skjóta, um ørnin elvir beinleiðis skaða á fólk ella á seyð- in. 11. september 1968 stríði ... slaviu stóðst stóðst av at bulgarsk blødini umtalaðu fólkið í jugosla isk Makedonien sum »bulgarar« Balkankriggid Undir Balkankrignum tapti Bulgaria, tå tad aftanå va eydnaða herferð Tyrkinu varð álopið av sínum gomlu sa: eindu (Grikkaland eins og Serbic: og Montenegro lond, su seinri gjørdust partar av Jugosla tí yvirvunna Týr (1912-1913) móti tvey iu) eins og av ínum. Bulgaria misti meira land oki, sum teir uttan held royndu vinna aftur við at berjast saman v heimsba undir báðum og sameindu, týskarum døgunum andi iméti teirra fyrrve russum. Ætlan Dimitrovs Aftaná ina í royndi Bulgaria at finna eitt pol iskt, fíggjarligt og mentunnarli samarbeiði við Titos Jugoslaviu. Maðurin aftanfyri hesa Dimitrov, »nationalkommu kommunistisku kollveltir 1944 og enda heimsbardaga ætla var Georgi sum æti andi var meira nistur« enn teir menn, sum í da sita í Sofia, men hinvegin vild hann íkki hoyra at endur reisa »Stor-Bulgariu«. Sáttmálin var 1947, men stutt eftir doyði Din við Moski Balkan-samarbei? aft lo: um undirskrivadur trov, og strid Titos > steðgaði ætlaða inum. Í 1960'unum rann tó munandi saman millum bæði ini. Nýggir trupulleikar Stødan i trupulleikar. Leysatidindi: Tjekkoslovakiu skap nýggjar um hina *1 Í »litlu ententina« frá mi umkríggsárunum millum Rumeni Tjekkoslovakiu og Jugoslaviu hey ivaleyst skakað bulgarar og Víst upprun liga samgongan vend móti tí álor Ungarn, ætlani varð sett í verk, er eingin ivi un ur ein nógv russar. var hugaða men um at bulgarar vildu kent seg innigyr« ar av Rumeniu og Jugoslaviu. Makedonia spøkir Fyri hålvum åri sidan fyri friðinum í 1878 garsku bleðiri aftur við Makedon Hetta hendi an uttan viðmæli frá Sovjet. - årsdagi! komu bul iu-spurninginum. ney Moskva kann í løtuni ikki hug hin seinast: »brågvarendan« Balkan. Við framvegis at ú/nytta tann tjóð skaparliga spurnirgin, tey mongu kriggini á hålvoynni hava Skap að, kann Sovjet framvegis forða at eisini suðurendin á Eysturbóll ast at vilja missa á inum rivnar. Aftur til Grenlands Um månadarskiftid sept. ok tober nýggjar samráð ingar tiknar upp rættind okkara at fiska á grønlendskun oki. Í samrådingarnevndini eru valdir løgmaður P. M. Dam, J. Fr. Øregaard, Leon Joensen, Hilmar Johansen, Hákun Djur- huus og Hanus við Hogadalsá. verða um