mikudagur 30. oktober 1968síða 2

Nr. 85 SOSIALURIN Orðaskiftið í Útvarpinum um foroyskan limaskap í Norðurlendska Ráðnum stjórnaretikkur trýst seg inn í sål | vegna hava sagt seg fult og heilt Spurnarleiðari ella orðstýrari | Finnbogi Isaksen, tj6dveldisløg- | teirra, at teir evdsynliga ikki have | | | I | | við gjørt. taka undir føroyingum eins danir at og hava Noregi hevur ligið á sama ljóði Og Svøriki hevur sagt seg at vilja an fyri føroyska kravið um lima- skapin í Norðurlendska Ráðnum er, at tað ikki er hin kapitalistiska og blóðdálkaða, maktgirndska stats- imperialistiska og við avoldaða hugsjónin orðaleikinum um hin ókronkiliga »suverinitetin« sum at grundarlagið fyri samveru, tjóða og landa málum og heil- eigur vera samræði millum í einstøkum målsøkjum, men ásannanin av tjóð og ftjóðarlívi aðrar tjóðir í felags ið ikki merkir við bara eina tjóð, men streymar igjøgnum æðra- og leggja og ímillum Frak- Bel- suverini- stoyptari við lívsæðralagi, altso lagið hjá øllum teim tjóðum ið Í samvinnu | londum, talan er um at og avgerandi sam- felagsræði eins og hent er Tyskland, Italiu, Håland nidur kolaidnadinum, øll- fyri teir seks: Luxemburg, og land, sum hava giu, lagt tetin í stål- og tolllagnum til »felagssuverinitet.« landbúnaðinum, og um Ødrum idnadi frama felagsrædi | Okkara visu menn tykjast ungu | einki at hava gáað um henda veru- | líka hava teir at hin | leika, lítið sum at so bitid merkid i, hesin før- styðja danir og (føroyingar, um bara danir og finnar kunnu koma til sættis. Tað er so statt ikki nak- | að principp, sum forðar undirtøku | | vid fóroyingum. Ti var tað »prin- ipp« sum fordadi, so kundu t. d sviar ikki sagt at teirra stóða var avgjørd av semju millum danir og finnar Stjórnarhugsjónin, ið liggur aft- | hildið | nýggi lívsetikkur, sum tykjast | | vælferðina | | | 30. oktober 1968 oyski javnaðarflokkurin í síni lívs- frælsishugsjón fyri mongum árum síðani hevur gjørt seg til talsmann fyri er settur í hásæti av íkki bara smáum, men eisini stórum tjóðum, har ið lívið líkasum hjá teimum seks hevur troðkað á og próvfort, at tað íkki longur ber til at dyrka hin ékronkiliga landamarkið su- hugtakið um verintetin innan fyri hjá hverjum landi sær, har ið lívs- andaligt og til eitt ins bæði fíggjarligt æðralag landi frá landi. æðralag rennur saman Loyvir eitt land sær at rubba ov fast um ein ella fleiri tættir í æðra- lagnum innan fyri sítt mark, kem- talað ólag í »bl6édproppi« til kriggj og mill- og felags- myndaliga við ur blóðrenslið og júst teirra skuldu í felagsskapi fylgu so hava vit bardaga landanna saman at runnið handils- tolling um, sum arbeitt ansa eftir, skuldi ótarn- til lívsstreymurin aður frá landi lands í landbúnaði, ið fram- fíggjar- treytar skapi, ídnaði, og á øllum økjum, hvar og og tað andaliga og og leiðslan liga samlív samarbeiði livsmøguleikarnar londunum hvørt hjå ødrum Áland hevur ikki so nógv sjálvstýri sum Føroyar og svenskir finskir, ålendskir og sammett Fleiri rithøvundar serfrødingar hava skivad føroyska Vit um og ålendska og sjålvstyri. hava ongan av hesum sæd fram annad, enn at Føroyar ha møguleikar sjålvstyri størri fyri vidkan Aland okkum ið so va meir og av sinum enn fall tá sjálvstýri Tað torskilt, tí meiri enn Sundstein helt sjålvstyri harra grannskodari fram, at Aland avgjørt hevði meiri enn Føroyar Tad harra forvitnisligt, um okkum vildi verið Sundstein kundi at gjørt ta tænastu prógva hetta LOGGAVUVALD Vit hava fult og óskert lóggávu- vald á øllum serøkjum (yvirtikn- um) við løgmanni sum staðfestara av lógunum Áland kann ikki sigast at hava »suverent« lóggávuvaid sum vit. ' uann ngsmaður | rakt vid, at lívið er við og hevur Luttakarar | manga staðni longu kollrent hug Hans Holm, cand. mag., lærari. | takið um statsins valdsligu rættar- Jógvan Sundstein, statsaut grann- | stóðu og stjórnaretikk og hin skoðari | óskerda »suverinitetin« m hitt Halgir W. Poulsen, sakførari | einasta = ókronkiliga grundarlagið | fyri samgongu tjóða og landa mill | | Tad er sagt, at provtøkulesandi, | #M um mål og målsøki. | ið ávísum og avmarkaðum setn | D»Vit førovingar hava ikki fullan neum undir »autoritativari« leiðslu | 98 óskerdan »suverinitet« á øllum kann verða fyri teirri vannlukku | økjum Vit eru eingin státur, [i t verða innilæstur i vanahugsan | Kunnu vit ikki koma upp í Norð- og koma sær ofta óavvitandi at | lendska Ráðið< søgdu teir Halgir góðtaka sum órongiliga autoritativa | Poulsen og Sundstein stóðu tað, sum maktmætir menn Hetta siga teir, er stóða teirra ofta út frá trongskygdum egininte norðurlendsku státa, og teir góð ressum heldur enn út frá einari et- | taka hana sum ikki at kunna vera iskari rættvísistrongd hava trýst ødrvisi inn i fólkasálina sum tann órongi So heftir av hesi vanahugsan og | liga lívsetikkin. soleiðis sum tann | arvadu autoritetslæru tykjast teir kapitalistiska og imperialistiski| at Vera, at teir sýnast ikki at hava valds- og tøkuetikkur veruliga hava borid eygad vid, at frå statsminist valdað mannaættunum alla hennara | åraevni og til lægsta stjórnarmann søgu frá fyrndini og politikkara innan fyri allar teir Henda av veldisharrunum skrá donsku flokkarnar hava menn tikið | setta rættaretikk. ið sum sagt oftani undir við ti rættaretikki, sum ligg einki annað er enn ein psykisk | !! aftanfyri kravið hjá føroyingum | maktarverja av órættinum móti tí|UM sess Í Norðurlendska Ráðnum veika einstaklinginum eins og | á lika føti við hinar norðurlendsku | teirri veiku lítlu tjóðini | tjóðirna! Hesi vanabundnu og »hypnot- Við ellum sínum flokki og øll seraðu lesandi kunnu lættliga júst um umboðsmonnunum fyri hinar i. at teir hava fingið merkið atl' donsku flokkarnar aftan fyri seg vera millum teir lærdu, teir skila-| setti sum kunnugt fyrrv. danski góðu, vísu og vitandi verða teirri | státsministarin lens Otto Krag | sannu og lívsfrælsu støduni manna | uppskot fram um at gera ta lítlu og tjóða millum verða sær sjálvum | broytingina í reglurnar fyri Nord og fólki sínum at meini | lendska ráðið, ið kravdist fyri at Føroyar sum hin sætta reina norð- Vit lurtaðu eftir Halgiri Poulsen, | urlendska tjóðin kundi verða ein ikførara. = Sundsteini statsautori-| Jimurin í hesum ráði á jøvnum seraða rannskoðara og Hans! / føti við hinar norðurlendsku tjóð Holmi cand mag læra í orda- | irnar skifti um Føroyar sum 6. lími Norðurlendska Ráðnum Men hetta tykjast okkara ungu Vit høvdu satt at siga væntað | ''S! státsmenn einki at vita um okkum eina djúpa og víttskiljandi Teir tykjast heldur einki at vita iðgerð av hesum vælgivnu og væl- | Um, at íslendskir státsmenn sum ærdu sámuligu ungu monnum Emil Jónsson íslendsku tjóðarinnar Men tað kann il noktast, at!— t sótu nipnir og vónsviknir, tå ið orðaskiftið var at enda komið Tað er kanska ov hart at siga Skula tit að, men teir megu fyrigeva okk m ut við undantak iv Hansi r o Holm lærara ið tó sýntist ov brúka bil eikligur í »møtargumentunum« sýntust teir okkum ikki at vera|| persónkoyring ella skúla- ynerktir av vana- og autoritets-|| koyring, so snarið tlf. 3456 lugsanin ið sum framan fyri sipad til er bundin av vananum teirri arvað traditionellu« góð takanini av ti igjøgnum ættir trýsta | maktaretikki frá tíðarinnar veldis | hørrum, ið hava dugað at fingið skrásett tað, sum verjir framíhjá | rætt teirra sum rætt og skjal og grundarlag fyri rættarstøduni | manna og tjóða millum Ta var eyðsæð. at teir høvdu etið rátt tann kapitalistiska og im perialistiska maktaretikkin við ståtsrånsmanna f sjónini um hini ævigu skrásettu rættarstøðu | og ókronkiligu forútseting fyri | samskipan og samveru landa og tjóða millum So fast hevur hesin kapitalist- | iski og imperialistiska rættar- og Alexander Dalfoss | unum | kunnu álendska tingið stjórnarráð og til løgir, men ein finsk ålendsk nevnd kunnu gera uppskot ålendskar må fara afturumaftur hesi uppskot, finski ådrenn tey verda til gald- stað- presidenturin má festa tey, andi lógir. Og so kann presidentur- lógaruppskotini til flestu in sýta at góðtaka og beina tey aftur nýggja ting- ráðisviðgerð. Í tilfellum tílíkar tó borið á mål, tí presidenturin hev við og hava afturumafturviðgerðir ur sínari aftursendan av mál- til åvist, nýggja viðgerð | hvussu ið hann vil hava broytingina uppskotini til lóg fyri at málið við verða framd finskari góðkenning FÍGGJARVALD hava fíggjarvald viðvíkjan- og Føroyar di ollum yvirtiknum málum | målsøkjum. Tilikt reir Men vald hava ålendingar ikki. til fíggjarlóg skal g6dtaka gera uppskot finski státurin | hetta uppskot og rinda peningin, tað kostar, úr sínum hevur afturímóti loyvi til Hann so at åleggja ålendingum beinleidis og tyktum, soleidis sum tær eru gjørd- | ar av ålendingum og finnum i fel- agslóggávuarbeiði sínum. | Hjá okkum hevur heimastýrið | alla umsiting av yvirtiknu málum | og målsøkjum, meðan danir hava umsitingina á teimum flestu ikki | yvirtiknum økjunum. Men tað er | einki, sum fordar fyri, at føroy- | ingar eisini kunnu yvirtaka hesa | donsku umsitingina, so brátt tað Í peningaliga og manningsliga liggur væl fyri hjá okkum at gera tað. | MOGULEIKAR FYRI STJÓRNARBROYTING | Álendingar kunnu ikki uttan við góðkenning av ávísum londum F. N sjálvstýri nakað í meðan broyta stjórnarlagi og sínum, føroy- | ingar bara vid samtykt heimastyri- sins løgtingsins og landsstýrisins kunnu yvirtaka hépin av målum og målsøkjum sum nu eru felags- | mål, t d. oll skúlamál, øll sosial | mål o. s. fr. á sama hátt sum vit hava gjørt viðvíkjandi fiskivinnu, landbúnaði, fíggjarmálum, ellum | A-málum, sum ikki eru yvirtikin. | Men eisini B-málum tey eru ikki | so mong kunnu vit uttan annad roks enn at samráðast við donsku stjórnina yvirtaka heilt ella lutliga soleiðis sum okkum stendur hugur á. (Hitt generella frælsi). | FLAGGMÁLIÐ Okkara flagg røkkur út um landa- markið, so langt sum skip okkara ferðast, og tað er lýst sum Føroya flagg fyri øllum heiminum, meðan | álendska flaggið ikki røkkur longri statskassa. | óbeinleiðis skatt | UMSITINGARVALDIÐ | Álendingar hava alla umsitingina | av oyggjarlagnum, men eftir sam- | | | | | | | Í at vera heimaflagg álending Hin skipaflotin enn anna. stóri álendski farma siglur = soleiðis undir finska flagginum. MÓÐURMÁLIÐ havuðsmálið danskt væl skilja reint norðlendsku Føroyskt mål Men og virdiliga øll ein er at sum vid eisini læra hjålparmål hini vit eisini málini fyrimunur Alendska og eru álendingar sum tjóð ein reinur veldugur málið er svenska, svenskur lutur. UTTANRIKISMAT Uttanrikismålini hjá føroyingum og at- Men førovingar hava samráðingarrætt og álendingum eru varðveitt av vikavist dønum og finnum stórri ávirkan á viðgerðina av sín- um serliga uttanriksku åhugamål- um enn álendingar hava á sínum. Her kundi við nógvum dómum enn verið hildið fram við sammet- ingum til fyrimunar fyri føroyingar sjálvstýrisliga sæð |HAVA FOROYSKIR FÓLKA- TINGSMENN EINKI GJØRT i NORÐLENDSKA RÁÐNUM? Okkum undraði, at Halgir Poulsen helt kravdi, at vit fyri at Norðlendska einki løgfræðingur, so einvist fram, at heimastýrislógina »formalia« broyttu kunna limur i ráð- Men hvussu. Eftir hansara hugsan ikki ing. Vilja føroyingar tað? Hví ikki taka undir við dønuni og krevja, at Norðlendska Ráðið Norðanlond- gerast num. hann segði um krev- ur »formalia« minni enn loys- tilmælir teim ymsu unum at samtykkja tær smáu broyt- ingar í samtyktunum fyri Norð lendska Ráðið ið krevjast fyri, at Føroyar kunnu gerast limur í ráð- num? ————[—&% — Hvussu kann tað bera til, at Hal- gir Poulsen sigur seg einki at hava