mikudagur 30. oktober 1968síða 4

Nr. 85 SOSIALURIN 30. oktober 1968 ARBEIDARAFJØLDINA Tjóðveldisflokkurin og løn- arlagið hjá høgum og lågløntum TAÐ ER ROYNDUR LUTUR, AT TÆNASTU- OG STARVS- MENN LANDSINS HAVA TRYGGJAÐ SÆR EITT LONAR- LAG OG SOSIALAR GÓÐAR, IÐ LIGGJA VÆL OMAN- FYRI TAÐ. IÐ TAÐ HIGARTIL ER EYDNAST ARBEIÐARA FJØLDINI AT VINNA, OG Ti ER VORÐIN EIN LØNAR- MUNUR MILLUM HáÁ- OG LÆGRI LØNIR, SUM GER TAÐ ÁTROÐKANDI NEYÐUGT HJÁ LÁGLONARFÓLKINUM AT FYLKJAST TIL STRÍÐ FYRI BETRI ARBEIÐIS- OG INNTØKULIKINDUM Í >14. september« skrivar Simun | nei takk, hóttu við verkfalli og Pauli Jacobsen eina sera áhuga-| meldaðu seg inn í »Dansk magister- verda grein um lonarlíkindini hjá |} foreninga !!! arbeidarafjøldini og teimum fast Hví eru fólkaflokskir og ftjóð- løntu | veldiskir tænastumenn so væl lønt- Í Hann hevur rætt í ti, hann førir | ir? fram | Ti teir standa sum limir í danska Hovuðsdentin leggur hann á tann | felagnum »HK«,-felagnum fyri veruleika. at tað er vorðið eitt risa- | handils- og skrivstovufólk.! ! ! stórt glopp ofta millum tey, ið liva | Hví sita fólkaflokskir og tjóð- skulu av timalønini og daglønini, | veldisfloksir sakførarar við risa- og so te ið hava tryggjað sær | inntøkum? eina góða, við hvert stóra, lasta Ti teir taka oll síni honorarir løn. | lønir eftir donskum takstum. Skuldi ein nomið vid sjálvan inn- | tøkuspurningin, verdul ikki stórt HVUSSU VIÐ HINI FOROYSKIU meira at viðmerkja enn tað, | ARBEIÐARAFJOLDINI? hann eloymir at nevna skattaálegg- | ingina. sjálvt um skattalóggávan er | Men hvussu er statt við hini stóru alt nað enn góð, ti við skattinum | føroysku arbeidarafjøldini á sjóg fer fram ein útjavning av lonar-| Og landi? Í æm * » muninum, so veruliga og endaliga | Er hon lika væl stillad, sum hes- gloppid ikki verður so stórt, sum Í if lønarstættir, vit hava neynt greinskri irin vil tað til | omanfyri? HVÍ SO STÓRUR LØNARMUNUR? stóran lønarmun láginntókufólk? greinskrivarin vit so hava hå nevnir Hvi millum Hetta orð og ikki elti um Nú okkum Jacobsen. fólka- tjóðveldismaður. at kanna Símun P bæði hevur ul i kunnugt. verið og flokksmaður verið vert Fad kundi ti háðir »super- stillad bøta hvussu hesir flokkarnir ratt eftir nationalu« hava tað at seg, tå hevur um um lenarkorini hjá teimum ymisku Jønarstættunum Hvi fólka- og læknar so væl løntir? ri mindelig dansk lægeforening!!! Hví eru fólkaflokskar og tjóð- veldskar sjúkrasystrar so væl lønt- eru teir standa sum limir av »Al- ar? standa sum limir av Ti »Dansk sygeplejeforening« ! ! Hví eru fólkaflokskir og veldiskir fólkaskúlalærarar so væl Jøntir? Ti teir standa sum limir i »Dansk tær tjod- lærerforening« ! ! ! Hvi eru fólkaflokskir og ftjóð- veldiskir kerarar studentaskúlan so væl løntir? Ti. tå ið ein serlig førøysk lønar- | ir. lóg varð gjørd fyri teir, søgdu teir tjóðveldskir | Nei, og aftur nei! Og hví? ri menn fólkaflokksmenn og tjóðveldis sum vit hava allir feløgum teir somu, og samlir nevnt omanfyri sum eru limir í donskum at at donskum hava barst sum úlvar á skóg fyri forða føroysku arbeidarafjøldini gerast limir i tilsvarandi nordurlendskum al- harvid og og heimsfelagsskapum. eir hava tryggjad sær og sínum og størstu lønirnar; teir ikki bara mis- brúka alla orku sina at fiski- tey bestu arbeiðslíkindi tær unna. forða monnum at gera men arbeidsmonnum og tað sama. Henda fúla inntøkupolitikk føra teir móti teimum, sum leggja rygg til fyri at bera lønartoppin í sam- felagnum. Fin økonomisk brotsgerd av versta slag! Hvat kostar hetta arbeidarafjøld- | ini i dag? | | | | | við FOROYSKA | sjúkrasystrar, vildi verið so torført Hetta ikki at rokna út í krónum og oyrum. Men lat okkum bara draga nakr- ar fáar veruleikar saman. Tad, at føroyska arbeidarafjøld- in ikki hevur gjørt sum læknar, magistarar, lærarar, skrivstovumenn, sakførarar og aðr- ger, at féroyskir arbeidarar kegri løntir enn teirra eru arbeidsmonnum og fiskimonnum | rýmir burtur í onnur lond, har ar- | beiðs-, inntøku- og sosialu líkindi | | eru nógv betri, fyri at vinna sær dagligt breyð til seg og síni. Og tað er einki at ivast í, at henda flyggjanin av landinum verð- | | fjøldin Starvsfelagar i hinum Nord- anlondum! ! ! ikki fáa sjåkraløn! ! ! ikki fáa løn fyri skeivar heiligdagar!!! ikki fáa arbeiðsloysisstudn- ing!!! — ikki hava sjónsskipan, ið tryggjar teim- ellisár- skeivar nakran eykapen- hægri eftirløn á unum!!! — onga munandi fíggjarliga or- ku eiga aftanfyri høvudsvåpn verk- lónarstríði = — fallsrættin ! ! ! teirra í og Sterka ålitis- mótvegis — onga fasta mannaskipan eiga w" arbeiðsgevarunum ! ! ! ongan lut fáa í hópi av ødr- um sosialum góðum, sum norðurlendskir hava arbeiðarar tir langt sidan vunnið ! ! ! Og hvat førir hesin ræðuligi »nationalistiski« tikkurin til? blindingarpoli- Ju og náttúrliga- at hópur av ikki sinum taka til, arbeidara- vendir ur at um andstødu- FRAMIN føroyskt tíðarrit fyri sjálvstýri og sostalismu Oktobernummarið er komið. Lesið millum annað: Atli Dam: Gefið tykkara politisku verndarskyldu. Elmar Johannesen: Marxistisk heims- áskoðan. Politiska neynd Oyggjaframa: Upp- skot til ideo- logiskt grundarlag hjá føroyskum sosialistum. Fæst í øllum bóka- búðum. Leysasøla kr. 1,50 Árshald kr. 15,00 — skrivið til Oyggjaframa, Admiral- gade 22, København K ella sendið 15 kr. til giro 13 56 45 monnum ryggin og sígur nei til tann politikkin, ið førir til kapital- istiska eyðræning og nei til poli- tikkin, ið førir til økonomiskt ófrælsi. Í kapitalistiska samfelagnum, har arbeiðarafjøldin verður brúkt og útnytta sum kastibløk og natio- nalistiska politikkinum lårir ótryggleiki og órættvís aftanfyri næsta hornið. Fyrr enn arbeidarafjøldin fylkist søsialistiskum grundarlag er ikki hugsingur um at vinna øko- frælsi, tryggleika móti arbeiðsloysi, fulla úrtóku fyri gjørt arbeiði og sosialt rættvísi. Á odda í hesum stríðnum stend- ur JAVNADARFLOKKURIN, og hann vil ið hvussu er ikki helma i, fyrr enn arbeidarafjøld- in hevur vunnid øll tey rættindi a nomiskt og allar tær sømdir, sum arbeið- arafjøldin hevur vunnið í hinum Nordanlondunum! HALDIÐ. «+ an ——— KEYPIÐ. - > LESIÐ. + | dl PØPPURIN »Fimtan tær bestuy« ( 5) 1. Sitting on a Fence — Rolling Stones 130 ( 1) 2. Hey Jude The Beat les 122 ( 3) 3. Little Arrows — Lea- py 107 ( 2) 4. Step by Step — Whis- ful Thinking 91 ( 4) 5. Master Jack — Four Jacks and a Jill 89 (15) 6. My Little Lády The Tremeloes The Tremeloes 76 ( ) 7. Days The Kings 74 ( ) 8. Evening's Child Savage Rose 73 (12) 9. Your time hasn't Elvis Preysley 68 ( ) 10. Í want you to be my Baby Billie Davis 67 (9) li. Do it again The Beach Boys 66 (10) 12. Baby come back - Equals 65 ( ) 13. The red Balloon Dave Clark Five 64 ( 8) 14. Something you've got Amen Corner 62 ( ) 15. High in the Sky Amen Corner 61 (13) 15. Jumpin) Jack Flash The Rolling Stones 61 Tær ið gingu út vóru: Papa omm mow mow Whisful Thinkings nr. 6 seinast, Yummy Yummy Yumniy Ohio Express nr. 7, Pve gotta get a Message to you The Bee Gees nr. 10, Mony Mony Tommy James and the Shondells nr. 11, Sunshine Girl Herman's Hermits nr. 14. BOKAUMMÆLI JOANNES I KROK SANDOYARBOK I Lítil ivi man vera manna millum, | kynstri var nú vaksin og fingu hvønn tydning. ið tey gomlu foroy-| fleiri føroyingar avrit av kvæða- sku kvæðini hava havt, fyri ment- | Savni hansara. Í 1872 varð savnið an og andsliv føroyinga fyrr eins og nú. Um tað tó skal sigast, at ikki er ávirkan teirra so týðilig nú, sum í fornum døgum, er tað ti at fegn- | ast um at menn taka stig til at geva út tey elstu kvædasøvnini vit eiga, fyri á tann hátt kanska at stimbra áhugan fyri kvæðum og kveðing millum føroyingar. Ikki var áhugin í útheiminum stórur í byrjanini av farnu eld, fyri tí mentunnardýrgripi, ið lá fjaldur í teimum føroysku kvæð- unum. Jens Christian Svabo savn- aði í 1781 82 saman kvæðasavn ! nevnt »Færøeske Kveair« men vakti hetta litlan ans, ikki fyrr enn dan- ski botanikarin H. C. Lyngby kom á vitjunarferð í 1817 kom gongd á, hann kom fyri at kanna taravokst- urin við føroysku strendurnar, men føroyski dansurin vakti åhuga hans- ara fyri kvædunum, Svabo lærdi | hann eitt sindur av føroyskum og før hann so undir at skriva upp kvædir. Afturkomin til Keyp- mannahavnar, vísti hann P. E. Miller professara kvæðasavn sitt, hesin ráddi honum til at geva tað út í bók, tá ið hann hevði fingið fleiri kvæðauppskriftir úr Føroyum Miller skrivar nú til prestin J. H. Schrøder í Suðuroy og amt- próstin P. Hentze í Sandoy og bað teir hjálpa sær við at fáa út fyrr- nevndu bók. Johannes Klementsen, (Jóannes í Króki) ið var skrivari hjá prósti, varð settur at skriva | upp kvæði og í 1819 hevði hann skriva upp 18 kvæði, ið vóru send til Lyngby. Av egnum áhuga, helt Jóannes í Króki áfram við savningararbeiði sínum, og í árunum 1821 1831 reinskrivaði hann tað støra savnid, ið hevur fingið navnið, Sandoyar- bók. Áhugin fyri føroyskum kvæða- I keypt av Svend Grundtvig, ið navn- gav tað >Sandoyarbók<. Fleiri fóru nú undir saman kvæði, nevnast skulu Hanus Hanusson í Hattarvík (Fugloyar- bók) og Napoleon Nolsøe. Uppskriftirnar hjá Jóannesi í Króki eru allar á Sandoyarmáli, savnaðar saman á Sandi, Skálavík og Húsavík. Tað er sermerkt at síggja, tað oyra ið Jóannes í Króki má hava havt fyri máli, stavseting og ljóð- broytingum, minnast skal til at savn hansara er fest á blað áðrenn at savna V. U. Hammershaimb grundaði før oyska skrivtmálið Ivaleyst hevur Jóannes í Króki lært av Svabo, men kortini er undrunnarvert so væl skriva kvæðasavn hansara er. tí tað mál ið Svabo valdi sum stød undir síni skrivt var vágamál. meðan Jóannes nýtir sandoyarmál, og tey víkja ikki heilt lítið frá hverjum øðrum. At fegnast um er, at upprunaliga stavsetingin er varðveitt í hesi út- gávu, einamest tað, ger hana so áhugaverda sum hon veruliga er. Ein fyritreyt fyri at geva út gomul søvn má vera, at varðveita so nógv av upprunalikinum hjá teimum sum til ber. Mentunnargrunnur Feroya log- tings hevur latið bókina prenta, Richard Long hevur lagt hana til rættis og hevur Mikjel Sørlie, pro- fessari í norðurlendskum máli í Bergen. -skriva lj68søguligan inn- gang. Hon er 176 síðir til støddar og verður sagt, at hetta er I. bind, so vit hava okkurt at gleða okkum til. Mentunnargrunnurin hevur gjørt eitt dygdarverk, við at fáa í hag útgávu av hesum mentunararvi okk- ara. r. t