leygardagur 7. mars 1970síða 4

NR. 18 - Áland, stýrisskipanin og soga (Framhald) ardagur Ålands. Hann er at Tað er Álands >Magna Cartaq, | meta við grundlógardagar ella målførandi í teim einstøku |frælsisdagar hjá øðrum tjóðum. Landstingið hevur sjálvt valt at arbeiða eftir somu reglum sum eittkamartingið í Finn- landi. Har eru 30 limir. Núver- andi tingformaður er banka- stjórin Thorvald Eriksen í Ma- riehamn. Tað sundurbýtingunum. Tað verður sligið fast í sjálvstýrislógini, at Áland er »eittmålsligt« svensk. | Sostatt eru eingi t. d. eingi veg- skilti og almennar leiðbeiningar á finskum máli. Tad kann soleiðis vera sagt um Áland, at tað er eitt sjálv- hevur politiska lívið stýrandi samfelag við hægri líkki tikið seg nógv fram. Val- skipan = við tjóðskaparligum | organisatiónin >Álands Saml- fólkaflokki, við egnari fólka-|inge hevur sum høvudsendamål valdari umboðan og egnum/at varðveita svenska málið og sentralstýri = innan ríkisfelags-| fremjanina av sjálvstýri, men skap við Finnland. Hetta svar-| hevur ongar sosialar og sam- ar til hugtakið >Landskapet | felagsfíggjarligar broytingar á Aland«. Sama øki kann eisini | skránni hjá sær. Í hesum bólki verða nevnt: »Linet Áland. |eru tí ógviliga ymiskar hugsjón- sum sipar til eitt samfelag við minni myndugleika, heilt undir- lagt centralstýrið í ríkinum. Tað vil siga, at størsti parturin | av teimum uppgávum, sum vanliga hoyra undir eitt »Liån« (Næstan tað sama sum eitt amt) viðvíkjandi Álandi verða latnar til »landsskapsforvalt- ningen« vid »Landskaps« stjórn | ini sum fremjandi vald, t. v. s. í praksis: álendska stjórnin, sum j ; er samansett av 7 limum (ráð- serlig = lokal-tjóðskaparlig sam- harrar) við »lantridet«, leiðandi | felagsrættindi, nevnd »ålandsk | statstænastumanni sum ovasta | hembygdritt«, sum er treytað | stjórnarleiðara, sum nú er Mar-| av, at tu hevur búð á Álandi| tin Isakson. Starv hansara tey seinastu 5 árini uttan slit. | haraftrat eitt álitisstarv. Hann | Hesin »hembygdritt« er treytin | hevur einar hálvt hundrað em-|fyri valrætt og valbæri bæði | bætismenn við serútbúgving | við landstingsval og kommunu- | viðvíkjandi fakligari vitan at | val á Álandi. | ráða yvir. ir. 29 av »Alands Samling« eru limir í landstinginum, ið sumj sagt hevur 30 tingmenn. Nr. 30 er fólkademokratur, t. V. partapolitiskur í veruleikanum. | »Liinstyrelsen« er undir finska í innanríkisráðnum. Oddamadur in har er landshøvdingurin Tor | Brenning, sum hevur einar 10| tænastumenn undir sær. Fólkið á Álandi hevur eini | S. er | | Hesin >hembygdritt ger seg | Álandi, | eisini galdandi á annan hátt. fólkavalda parlamentið verður | ja, í flestu fórum grundarlagið nevnt: »landstinget«. Fyrstu | fyri at reka eina vinnu, og fyri ferð tað kom saman var 9. juni | at ogna sær fastan eigindóm á 1922. Dagurin verður hildin|Álandi. Og alt er til at | hvort år sum frælsis- ella tjóð- | verja tjóðskapin. Tann, sum Lóggávuvaldið á tess SOSIALURIN hevur ognað sær hesi samfelags- ligu rættindi, hevur ikki vernd- arskyldu, uttan so at hann er tilfluttur eftir at hava fylt 12 ár. Hóast tjóðskapurin er treyta leysur, skulu álendingar kortini gjøgnum skattin lata figgjarlig- an stuðul til finsku verjuna. Á finska ríkisdegnum í Hel- singfors er valdur álendskur umboðsmaður, nevnliga Evald Høggblom, lærari úr Marie- 7. MARS 1976 reytt og gult — eru vápnalitir- nir hjá tjóðveldinum Finnlandi. Krossmerkið er felags fyri allar norrønnu ftjóðirnar. Hann er tekin um eina felags lívsáskoð- an, sum er rótfest í kristnari mentan. Søga álendinga, sum ikki hevur verið spart fyri hart stríð, hevur lært teir, at seta stóran pris uppá tað norrønna samarbeiðið, og vinir hjá tí fría sjålvstøduga Álandi gleða seg um, at sjeynda norrønna fólkið við umboðan í Norrønna Ráð- num, fær eitt ynski uppfylt, eitt ynski, sum í mong ár hevur verið brennandi fyri álendingar. (Endað) skipanin sera væl umhugsað og væl gjøgnumarbeidd við ti í hyggju at hava eitt sjálvstýri inneftir og við at halda fast um Finnlands suverænitet úteftir. Drúgt og hart var stríðið til tess at vinna álendska flaggi- num viðurkenning, men tað eydnaðist so í 1954. Tað er sum tað svenska, men við ein- um reyðum krossi inni í tí gula. Blátt og gult vóru eisini teir hamn. Sum vit síggja, er stýris- FÆRØSK MARGARINE Vita VITAMINISERET FÆRØSKT PRODUKT CONION | ferdaradio Millumbylgja við Tórshavn ráði. Útvarpið byrjar at se Við tasku og oyraproppi. g Oyral RADIOBUDIN, RADIO-EL gomlu våpnalitirnir å Alandi — No I FINT PRODUKT y — J= Í | 2 mr (3 -Radio. — FM bylgju um- nda FM í summar. - Prísur: 228,00 kr. Runavík, tlf. 7008 Tórshavn, tlf. 1397 Loyvið nøkrum fáum bátum undir eftirliti at trola á landleiðini Vit eru av tí áskoðan, at loyvi eigur at verða givið nokrum fáum bátum undir eftirliti at nýta trol á landleiðini inn móti 6 fjórðingum úr landi, einar 3-4 mánaðir á sumri, sigur Jákup Sverri Joensen, fiskifroðingur, í frágreiðing um fiskiroyndir vid troli á sumri 1969 Verður hugsað um fiskastovnin | ið ásettar eru í konventiónini | undir Føroyum, er tað sjálvandi | fyri landnordingspartin av At- umráðandi. at vit fáa so nógv lantshavinum, vera hildnar. burtur úr hesum stovni sum møguligt, ella at vit veiða so nógv, sum stovnurin sum heild | | Sum kunnugt varð landleiðin munandi økt í 1964, tá fiski- markið var sett til 12 fjórðing- tolir og heldur ikki Mira. | ar, Á landleidini er ikki loyvt Hetta ropa menn eima optimala | „; veiða við troli. Her verður tí veiðu. bert at kalla bert roynt við Vit kunnu ikki einsamallir | húki. Halda vit fram við hes- um, verður helst ongantíð tal- gera av, hvussu veitt verður á an um eina optimala veiðu. øllum landgruninum undir Før- oyum. Bert á -landleiðini ráða | Summi fiskasløg sum t. d. tosk- | vit sjålvir og kunnu m. a. gera | ur, hýsa, brosma kalvi av, hvor fiskireidskapur skal | kunnu kanska veiðast optimalt vera loyvdur her. Tó mugu vit| vid línu. Men ansa eftir, at tær reglur um |fiskasløg, sum at kalla als ikki kunnu veiðast við húki. | | | | | | | og meskavídd og minstamåt o. t., | fiskunum verða veiddir, sum nú | flundrufiskum. mest virðismiklu av hesum eru tunga, reydsprøka og havtaska. | Hetta, at bert nakrir av gagn- | á landleiðini hjá okkum, fer helst at gera og hevur longu ført við sær, at teir fiskar, ið verða ikki veiddir, nørast nógv. Tunga og reydsprøka liva part- vis av somu botndyrum sum | hýsa. Ti kann ein siga sær sjålv- | um, at tað verður ikki heldugt fyri hýsuna, um vit fáa eina ovskipan av hesum báðum Havtaskan er sera slúkin fiskur. Í maganaum á henni finna vit stóra hýsu. tosk. tungu og aðrar gagnfiskar. | So tað er ikki lítið, hon tekur lav fiski um árið. Tí man tað ikki vera gott fyri stovnin av gagnfiskum, um havtaskan nør- ist ov nógv. Væl er til av tungu undir Før oyum, og nørd er hon, síðani fiskimarkid varð verdur veidd av bretskum trol- arum, og fingu teir i årunum 1954—63 1.005 tons í miðal um árið. Men eftir utflytanina av fiskimarkinum veiða teir so eru onnur munandi minni. Í árunum 1964 stórur partur av havtaskuni er 68 var miðalveða teirra bert slutt út. Hon | av, at meginparturin av tunguni ini vid Jens Chr. Svabo, at er at finna innan fyri fiskimark- | stovnurin er vaksin munandi id serstakliga å sumri. Her verd | seinastu árini. ur hon íkki veidd, og tí er| Trolrovndirnar við Jens Chr. Í slovnurin = munandi vaksin tey|Svabo seinnu árini og við seinastu 5 árini. Eisini er tung-| Núgvunesi og Grunnabarði í an vorðin stórri seinnu árini. Í| 1969 visa, at nógvur fiskur 1961 vístu kanningar, at hon kann veiðast á landleidini við var 30 cm í miðal, meðan hon | troli á sumri. Sum nevnt royn- | r - 1969 var 36 cm. |du Nugvunes og Grunnabarð i Nakað av reyðspróku er und- | nógv mest uttan fyri 6 fjórðing- ir Føroyum. Bretskir trolarar|ar úr landi. veiða um 300 tons um árið, | Tr * . heldur = meira seinastu árini. | „Tá roynt varð innan fyri 6 Stovnurin er vaksandi, ti hon | Íjórðingar. varð mest roynt á * . . z sæ Í SE rv Z 1 er , Fi í a- | verður ikki veidd á landleiðini.| Sandsrynnum, har nógvur silda fiskur stóð. Tað er royndur | Reydsprøkan = er víðgongdari | Se : lutur, at hesin fiskur, ið stend- enn tungan, ti ger nøringin å ; ; ; - | ur stappadur av nebbasild, tek- å landleidini tad, at veidast kann ål ; ; : ur ikki væl húk, serstakliga ikki meira eisini uttanfyri sjomarko. | Eisini reydsprøkan er vordin |? línu. T. d. kann nevnast, at | størri seinnu árini. Í 1961 var|Se'Mast Í juli 1969 frættist Av hon 45 cm í miðal og í 1969 53 Eiði, at bátarnir vóru rýmdir em. i jav Botnaleiti vegna fiskaloysi. | | Fyri at kanna hetta tók Núgvu- | Nógv er til av havtasku á nes nøkur hál við troli á hesi okkara leiðum. Undan 1964 |leid, og har var ófora nógv til veiddu útlendskir trolarar um |av toski. Hann tók bara ikki — 800 tons árliga, men aftaná út- | hvorki línu ella snøri (snellu). |flytanina = av sjómarkinum er| Eftir uppfatan okkara verð- Í veiðan minkað niður í 500 tons ur ov lítið veitt av hesum fiski, árliga. Og kemur hetta av, at | ið stendur so høgliga å sumri- Tá hann hevur etið seg stóran á landleiðini. Tað framgongur | og feitan her, rýmur stórur part Teir 472 tons árliga. Og kemur hetta | eisini skilliga av royndartroling-| ur av honum út um sjómarkið,