leygardagur 31. oktober 1970síða 2

SÍÐA 2 SOSIALURIN Prentsmidjan å Heygsbreyt tif. 11820 Tórshavn Blaðstjórn: Torfinn Smith (ábyrgd) Hanna Lisberg Tað er ikki loyvt at avfotografera lýsingar og myndir úr SOSIAL- INUM til nýtslu í eðrum bløðum uttan loyvi frá ábyrgdarblaðstj. Skulu vit føroyingar taka uppaftur trælalyndi frá bátsbandstíðini! Eitt sum tjóðveldisflokkurin hevur havt á lofti bæði seint og tíðliga, er at vit føroyingar skulu kvetta við Danmark. yv- irtaka alt sjálvir og gjalda alt sjálvir, og hetta letur seg væl gera, siga teir, uttan toll ella skattahækking. Vit skulu loysa { kemur restin av sær sjálvum. Er tað nakar hugsandi før- oyngur sum í dag tryr, at nak- að kemur av sær sjålvum, nei, alt ið flytur seg til dømis, verður skúgvað fram ella aftur av einari ella aðrari megi, er tað nøkur hending íð kemur av sær slíálvum skal eitt ella annað ganga fyri leiðis, at hendingin kann fara fram, ella taka vit t. d. sjóvar- føllini, sum annars skuldi ligið eftir eini fastari skipan, hvussu verða tey ikki ávirkaði av veð- ur vindi, at menn ofta standa undrandi yv- ir, hvussu streymurin kann fara við til tíðir. Nú er tjóðveldisflokkurin endilga komin eftir hesum. annars hevur hann roynt at skøva út yvir tá logtingsval hava ligið fyri. at lovsing kost- ar pening bæði við toll skattahækking. Og síðan seg og soleiðis SjÓ- sær og SO- | | men sum føroyingar, bæði i |dag og so í morgin.. At vit skulu hava skúla við Danmark, hevur) I | vit ikki hava yvirtíkið skúlan | | sjálvan, og kunnu útbúgva okkum í øllum tí foroyska. | saman ollum til at fiskileið- ska nýmótans kunna fiska skipaflotanum, vid hentleikum å øllum um runt knøttin, medan fyrra landsstyri var komið upp i rasshaft = hesum viðvíkjandi, skal nú allur skipaflotin koyr- ast í leypin hjá donskum in- vesteringsfondum. knørrin, Sjálvur bygdi hann sjálvur førdi hann skip; beiskir harrar á borgum standa, tað kitlar teir í grip. Soleðs vilja vit javnaðar menn hava tað, ikki sum sjálv- stýrismenn í dag og sambands- menn í morgin ella umvent. ikki so nógv at siga, so leingi sum einum føroyingi krevst. Eftir skúlaskipanini er undir vísingarmálið føroyskt, meðan danskt skal lærast soleiðis, at ein kann klára seg í tí. Skal hetta verða mannmink- andi fyri okkum føroyingar, at vit duga danskt mál, soleiðis lat vit kunnu tilegna okkum all | alla Men samtíðis hevur hann funnið patentloysningin, ið | ljóðar soleiðis eftir 14. sept. fyri 24. okt. í ár. »Vit skulu yvirtaka allar tær føstu útreiðslurnar. so sum rakstrarútreiðslur. skúla og sosialmål v. m.« Tad vil síga. at danir við investeringsfondum skulu byggja okkum fiski- og farma- eingin kann taka frá okkum; me: bert til konsentrationsmål ja vit ikki nýta tað. Eitt tað fyrsta Ísland gjørdi, tá teir høvdu tikiO sjálvstýri var at beina tað danska málið úr fólkaskúlanum. hetta hava teir nokk angra seinri, ti nul frættist at íslendingar hava í ætlan, at taka danskt aftur í | barnaskúlan Sjálvt um íslendingar hava koyrt danskt mál úr barna- skúlanum, so hava vit í út- norðurlendska kulturin, hina norðurlendsku ment- anina, var tað betur at vit bara vóru tjóraðir til foroyskt. sum okkara móðurmál. an hin er | vit frá barnsbein eiga og sum varpinum hoyrt, at hvørja ferð | Nordisk Råd hevur fund so er islendingurin, sum har skal tosa, pískaður til at brokka |danskt, tí annars kann eingin skip, vit fáa nokk loyvi at sigla við teimum. men til at keypa tey ella lata tey byggja verður helst rført, (ti sum kunnugt geva danir ikki studn- ing til fiskiskipabygging, með- an vit i Føroyum fåa upp til 30 pst. i studning og hartil lagalig lán. Hvor veit um skipini í heila | tikið verða bygd í Førovum og verða t ikki tað. so sær ikki gott út fyri skipasmiðjum her á landi, útfallið verður meira arbeiðsloysi og annað | sum tað førir við sær. Hetta er nakað sum javn- aðarmenn hava barst og berj-| ast fyri, at vit sjålvir her á landi skulu byggja skipini,| skulu eiga tey, og skulu sjálvir avgera. hvar vit veiða, ella hvat vit gera við veiðuna. Koma vit í aðra stóðu ger- ast vit trælir á skipabunka, húskallar hjá kapitalinum og tað sum verri er. Hesum munni — førovingar ímóti um lív skal verða okk- um lagað. Hví hevur sitandi landsstýri spent meira enn 100 mil. kr. til útbygging av hinum føroy- skilja hann, uttan føroyingar. Skulu vit koyra danskt burt- ur úr barnaskúlanum, hvussu í verðini skulu tey børn so klára seg, sum fara úr barnaskúla- num bara við føroyskum og ikki fáa høvi til seinri at læra onnur mål, tey sum fara um- borð í fiskiskip, ella út á ar- beiðsplássið, skulu tey múla- bindast ella gerast til heim- fødingar, við bert at kunna verða millum føroyingar, øll onnur målsøkir eru stongd og afturlokaði fyri teimum. Vilja vit føroyingar við be- ráddum huga hverkra børn, við ið | SOSIALURIN Hilmar Bech, valevni hjá Javnaðarflokkinum í Suðuroy, skrivar: Nú valið stendur fyri durum, verður nógv skrivað í blødun- um um tidina, sum liðin el síðani løgtingsvalid 1966, og um ætlanir og hugsanir summ- ir hava gjørt sær um framtíð- ina. ið tók við. vóru viðurskiftini | | | | | áræði at teir våna- høvdu ikki skip vegna menn byggja | | | ligu lånimøguleikar; men lands | | stýrið hevði sett sær sum eitt | urreisa skipabyggingina við at l útvega lån í útlondum. Henda | lániskipan saman við ødrum skipanum gjørdi, at framtaks- I | hugadir menn aftur fingu dirvi [til at fáa sær nútímans fiski- |skip, tað syntist sum menn Í straks fingu betri álit á hetta landsstýri enn á undanfarna; ir og óár í Grønlandi vegna vánaligu isvidurskiftini, og har- aftrat kemur, at landsstýrið tvær ferðir varð umskipað vegna deyðsfoll. umstødur- þv hava ikki verið tær bestu, | | So men hóast allar hesar tvørleik- ar, so tykir mær, at | at forða teimum at fara |til Danmarkar at fáa sær hægri | útbúgving, ú uttan at duga | danskt, hava vit gjørt tey til | analfabetar i Danmark. Føroyvingar eru i dag eitt av |{. d. teimum målkønastu fólkum í | heiminum. Hví? Ju, tí tey í barnaskúl- anum hava lært foroyskt og danskt. og kunnu sostatt koma |í samband við Ísland. koma í „samband við Danmark, koma |í samband við Noreg, koma i samband við Svøriki, tað vil| siga. í fimm londum, og hava tey so gingið í realskúlan, fáa tey eingilskt og týskt við, nú eru | sjey mál, nú eru sjey lond, sum tey kunnu reika í, uttan at hava málsligar trupulleikar. Sigi mær tjóðveldismenn, sigið mær fólkaflokksmenn: Hvar í heiminum finst ein slík málslig vitan? Henda kunnleika berjast vit javnaðarmenn fyri, hesin rættur = má ongantíð verða skerdur, um vit skulu liva sum eitt fólk, ið tráar eftir kunn- leika, tráar eftir útbygging. Ti fara maður og kvinna frá húsum hin 7. nov. fyri at seta X við lista C, javnaðar- mannalistan. J.P. T. Ymist er sum menn meta virkið hjá landsstýrinum. ið skjótt leggur frá sær. Summir hava nógv gott og| rósandi at bera sitandi stýri, | meðan aðrir, helst politisku motstødumenn landsstyrisins, einki rósanda hava at siga um | samgonguna í landsstýrinum og | nýta niðursetandi orð sum | ovirkandi, ódugnalig o. s. fr. | Slíkar vendingar sum hesar | samsvara eftir mínum tykki | ikki við verunleikan. ú oll vita tað, at tå hetta landsstýr- | |ikki tey bestu; tað syntist, sum | av fremstu málum, tað at end- | síðani komu fallandi fiskapris- | sitandi | kunnu klára seg málsliga | | hesi syftu. | Eit satt bragd framdi lands- stýrið við at gera bergholið til Sandvíkar, at sandvíkingar harvið lættari kunnu koma í samband við hinar bygdirnar í Suðuroynni, men samstundis má tað sigast at verða vón- | brot fyri íbúgvarar í Víkar- | byrgi, at arbeiðið við at gera so |vegin oman til bygdina ikki | jer byrjað hóast tað. at pen- lingur er jåttadur til hetta | endamál. | Á norðara helmingi á Suður joy eru summi vegastrekki as- |falteraði, meðan vegastrekkini frá Hovså til Sumbiar og frå |Øravik til Fámjin enn eru | vánalig, ja í stóðum so ring, at illa er koyrandi eftir teim- um, og tað må ti vera eitt |krav frá suðringum, at hetta |verður gjørt við tað allar; | fyrsta. Hóast heimaútróðurin í ár |við bæði smærri og stórri | fiski-bátum hevur roynst so | illa, sum menn valla minnast | vegna fiskaloysi, so fara út- | róðrarmenn tó framvegis at seta sítt álit til hesa vinnu, ú Í útróður hevur í mongum bygd- um verið næstan einasta vinna, |sum heimamenn hava forvunn- ið dagligt breyð við burtursæð frá onkrum arbeiðsdegi: tí eig- ur tað almenna at halda fram við studningsveitan og skunda undir víðari útbyggjan av báta- | hylum havnum og gera | dråttarvidurskiftini so góð, sum {il ber. fyri á tann hátt at gera tað lagaligari hjá útróðrar monnum og harvið økja vinnu- møgulecikarnar, har annars lítið og og og annað er at forvinna | Í hesum sambandi fari eg at! gera vart vid, at útróðrarmenn á bygd sjálvir mugu gjalda | fiskaflutningin til fiskavirkið. ið keypir fiskin og tykir mær. at hetta er órættvíst, tí harvið fáa hesir lægri prís enn teir, 110 avreiða beinleiðis til fiska- | |virki; ti vildi eg hildið, at um so er, at fiskavirkid ikki kann |rinda hesar flutningsutreidslur, so eiga umrøddu útróðrarmenn, at fáa so mikið hægri prís- ískoyti pr. kg sum svarar til flutningsútreiðslurnar. Tað kastað at teir tiv og hevur verið verður javnaðarmonnum fyri, vilja køva privat initia- virksemi, men hetta er ikki og mong dømi eru, id prógva tað mótsetta, tí tað er javnaðarmanna — vilji altíð at stuðla og styðja teir ella tey. ið sýna dugnaskap á vinnuliga og 8 So, økinum, og sum vilja leggja pening og rygg til at skapa lønandi vinnu, antin tað so á sjógvi ella landi. At vinnulivsmenn hava álit á javnaðarflokkinum gongur er sjón fyri søgn, tí ongantíð hev- ur áhugin til at byggja skip og Harður er ágangurin NR. 84. — 31. OKTOBER 1970. stýri ikki hevur nakað at/virkir verið so stórur millum smæðast við, ti í hesum 4ára | manna, sum júst í teim tidar- skeiði er nógv avrikad ogl|skeiðum, tá javnaðarmenn ha- mong lógaruppskot sett í verk, |va sitid í stjórn. sum hava roynst væl og sum) Har einstaklingar ella feløg vilja í landi og fólki í|;kki einsamallir megna at út- os mini r sandi orð | "SS heyðusan pening ú 4 ; : . ”|reisa virkir, tå vil javnaðar- | um sitandi landsstyri, so kundi |flokkurin, at tað almenna eig- eg 1 JAA Tr. at SsUMMi|yr at hjálpa til fyri á tann | nál vørðu Ýr jar og 44. hátt at útvega arbeiðsskapandi | greidd á annan hátt enn úl-|írkir. fellið er, men lat tað fara í) | Í oyggj okkara eru nøkur | fiskavirkir, sum eiga at verða | meira útbygd, og vónandi fara | hesi virkir í framtidini at fáa | nóg mikið av fiski at virka all- lar ársins tíðir, so arbeiði verð- ar lur til nógvar hendur, og at [folk av bygd eisini kunna | sleppa upp í part at arbeiða á hesum virkjum. Annars vóni at fram- | burðshugaðir suðringar fara at útnytta teir lånimøguleikar til ídnaðarútbyggjan, sum skaptir |eru idnadargrunninum av javnadarmanna åvum, at | smærri ídnaðarvirkir verða sett lá stovn á bygdunum, so at vit í framtíðini ikki einans hava | fiskivinnuna at líta á. eg, við og | Í summum forum kann tað | tykjast Omøguligt at fara undir leitt tiltak einsamallir, men um taka lógvatak saman og tað almenna stuðlar, tá vil tað | nokk fara at bera til, um rættt samarbeiðsviljin er til staðar og hvor einstakur roynir sítt ít- | arsta. | fleiri | Av ti at Kjartan Mohr í kvøld i Utvarpinum førdi fram, at javnaðarflokkurin einki hevði gjørt fyri at útvega út- | róðrarmonnum her suðuri tapt- an pening í Sudurfisk, so fart jeg hervið at reka hesa skuld- seting aftur, ti javnadarflokkur- in setti nevnliga tvær ferdir uppskot um, at løgting- ið rindaði útróðrarmonnunum 50 pst. av umrødda peningi í fyrstu atløgu, men uppskotint vórðu feld. Tad er ollum greitt. at ágang urin móti javnaðarflokkinum er harður nú upp undir valið, |ja so harður sum kanska ong- (antíð fyrr. men allir fiskimenn, | allir arbeiðsmenn, oll ung. oll gomul, oll heilsuveik, einkjur og faðirleys oll vita, at ein er |flokkurin á tingi, sum altíð | hevur og alúð vil tala tykkara |sak, aðrir síga seg vilja tað sama, men hava tá ið á stóð í prógvað tað mótsetta, tí vóni |vit, at tit til valið 7. novem- ber fylkjast enn fjølmentari um javnaðarflokkin og seta X | vid lista C. Hilmar Bech. | FO I X við lista