mikudagur 17. mars 1971síða 4

SÍÐA 4 SOSIALURIN Roða løgmans i Brussel Til tess at siga frå adalspurningunum, sum standast av møguligum føroyskum tilknyti til felagsmarknaðin, varð á fundi i Brøssel við felagsmarknaðarlondini veruligar samráðingar u nar byrja - henda røda ( oyskum) hildin: Harra formaður Ég eri fegin, sum leiðari í tí føroyska heimastýrinum, fyri høvi, sum mær eg givið í stutt- um at greiða frá teim aðal- spurningum, sum komu upp í samband við møguligt tilknýti hjá Føroyum saman við Dan- mark í einum víðkaðum fel- agsskapi. Tað eru tygum óivað greitt, at føroyskur búskapur nærum allur er treytaður av fiskivinn- uni. Bert av at utbyggja henda partin av buskapi okkara hev- ur tad verid gjørligt i hesum oyggjunum at skapa tilik livi- líkindir, at tað hevur verið møguligt hjá nærum 40.000 íbúgvum at hildið uppi ein livistandard, sum kann metast við teirra í ødrum londum i Vestur-Europa. Í øldir var fólkatalið í For- oyum bert 4-5000, og líkind- ini fyri vøkstri í fólkatalinum vóru ongi fyrr enn mittskeiðis í seinastu øld, tá ið kongaligi einahandilin for at keypa før- oyskan saltfisk. Hesin vøksturin hevur fram sum fiskivinnan hildið er ut- 2. mars 1971 - áðrenn m einstøku spurningar- her endurgivin á før- | Tey seinastu 7-8 árini hev- ur ein minni fiskaidnadur kom ið upp í Føroyum. Hann gev- ur arbeiði til munandi tal av fólki og verður ein stórri og stórri partur í útflutningi- og tjóðarinntóku Føroya. Hesin parturin í búskapi okkara er allur sum hann er bundin til heimafiskiskapin, tað er fiski- vinnuna innanfyri fiskimarkið. Síðan fiskimarkid um Før- oyar varð sett út í 1964 til 12 fjórðingar, hevur — føroyska veiðan innanfyri hetta ekið verið stóðugt og munandi vaks andi. Hetta er hent í eini tid, tá ið fiskiskapurin í ødrum pørtum av Norð-Atlantshavi hevur verið minkandi, soleiðis at týdningurin av heimafiski- skapinum uppá seg er støðugt vaksandi. Hetta er eisini av týdningi, nú tað gerst meira og meira trupult at manna fiskiskip til fiskiskap á fjar- leiðum, har menn mugu vera heimanífrá í fleiri mánaðir í senn. Harra formaður. Tað er ikki ovmikið sagt, at tað ikki er eittans livilikindini í dag, men bygd. føroyskur búskapur allur sum Rættur ella skylda Ikki lætt at grípa so Ostortsliga inn, segði J. Fr. Øregaard um upp- skot um hvildartid fiskimanna Á tingfundi seinasta hósdag | var til aðru viðgerð uppskot frá tjóðveldisflokkinum um | hvíldartíð fiskimanna. Frlend- | ur Patursson segði, at nú fri- tíðin hjá fólki uppi á landi var vorðin so nógv, var íkki meir enn rímiligt, at fiskimenn | hava tilsvarandi sømdir. Hann mælti til, at uppskotið var| samtykt og segði, at grundin til, at tað ikki hevði verið í nevnd var, at tað fleiri ferðir áður hevur verið á tingbordi, so allir tingmenn kendu tað. Rættur ella skylda Eftir = núgaldandi lóg hava fiskimenn rætt til frí frá kl. | 24 leygardag til kl. 24 sunnu- dag aðrar dagar 8 tímar frí samdøgri, 6 av teim- og um um óbrotnir, segði Eli Nolsøe, landsstýrismaður, og hann | helt, at nýggja uppskotið frå | tjóðveldisflokkinum helst kom at verða ein kleppur hjá fiski- monnum, heldur enn at koma | teimum til góða. | | (Av religiøsum grundum J. Fr. Øregaard helt, ikki tad | vera lætt at grípa so Óstórtsliga linn í tílíkum viðurskiftum. | Hann helt, at hetta møguliga | kundi lata seg gera, tá talan var um einstakar veiðuhættir jog helt, at tjóðveldisflokkurin kundi havt gjørt meiri við málið, annað er, um tað er av | religiosum grundum, at upp- skotið er sett fram, helt Øre- gaard. Fall | Málið fall á mælti til, at uppskotið fór í figgjarnevndina, og atkvott var við navnakalli, men fekk uppskotði Il ja-atkvóður, 14 atkvøddu ikki og ein var burt- |urstaddur. Atkvøtt var síðani um 16 atkvødur og fall ti. tingi. Erlendur | el | | harðliga skerdur, um stórlig afturgongd hann er, ið verður verður heimafiskiskapinum fyri, og hetta vil henda, um fiskiskip úr ødrum londum sleppa innum fiskimark at veiða. Um hetta skuldi hent, er stóðið burtur til at uppihalda einum fólkatali sum í dag, og urslitid, sum ikki kemst uttanum, verður mink- andi fólkatal. tess ÁLIT Í LØGTINGSMÅLI: Henda er orsøkin, formaður, at vit leggja so mik- 17. MARS 1971 NR. 20 harra | tala um, teir hava nógv minni týdning enn hesin eini, sum la dentin á eina loysn, sum ger | eg gjøllari havi umrøtt. Eg vil tað møguligt at halda fast um | bert bera upp spurningarnar: einarættin, sum vit nú hava, hann hjá føroyskum fiski- monnum at fiska innanfyri fiskimarkið. Vit hava onga av- gjørda hugsan, hvussu hetta er gjørligt at fremja, og ynski eg ti í løtuni eittans so sterkt sum gjørligt at leggja dentin á, at ein loysn má finnast. Í tí felags fiskivinnupolitikk- inum er tað ásannað, at summi fólk, sum liva av sjón- um, fara at fáa tað torført at finna aðra vinnu, at tíðarviss einarættindir til fiskileiðirnar framvið teirra strendur eiga at verða teim vissað. Hetta er íkki nóg mikið til tess at loysa tey føroysku áhugamálini, lutvíst tí tað for- oyska fiskimarkið er 12 fjórð- ingar og ikki 3, sum undantøk ini sum eg júst nevndi sipa til, lutvist tí tað fyri Føroyar er ikki ein fyribils spurningur. Her er ikki spurningur um trupulleikar at finna aðra vinnu. Her er onki í at velja uttan at flyta burtur, og vil tað síga íhaldandi minking í fólkatalinum. Harra formaður. Ég skal ikki koma nærri inn á aðrar spurningar, sum vit fegin vildu 1) Ynskir okkara um eina tariffkvota fyri tað ser- staka slagið av spanskum salti, sum er treytin fyri tað serligu góðskuna av saltfiski, sum vit virka. Tað er neyðugt fyri okk- um framvegis at stuðla okk aru fáu bøndur, og vit vilja fegin tala um, hvussu tað best kann verða gjørt. 3) Fegin vildu vit eisini fing- ið samráðingar um ymsar tekniskar spurningar í sam- band við tann felags fiski- vinnupolitikkin, men vit halda, at loysnir hesum viðvíkjandi eru at finna innanfyri reglurnar fyri fel ags fiskivinnupolitikkin. Eg vil fegin takka tygum, harra formaður, og ráðnum fyri høvi at fáa borið fram føroysku sjónarmiðini í spurn- ingum, sum hava avgerandi týdning fyri okkum, og eg vóni, at samráðingarnar um hesar spurningar bera at úr- slitum, sum ikki bert Føroyar, men eisini tann víðkaði felags- skapurin, kunnu verða nøgdir við. Bygging av serskúla Málið var lagt fram av lands- stýrinum 23. februar 1971 og varð við 1. viðgerð 25. febru- ar 1971 beint skulanevndini. Nevndin hevur vidgjørt mål- ið og meirilutin (Haldur Han- sen, Hilmar Bech, Leon Joen- sen Sigfried Skaale) mælir til viðgerðar í og |tinginum til at samtykkja upp- skotið við hesum frá landsstýrinum broytingum: 1) Verður orðað Settur verður serforsorgina fólkaskúlin til undirvísing av brekaðum børnum. Stovnurin kann vera sjålv- eigandi. soleiðis: stovnur til og partvís (Skulanevndin samdist tó seinni um at broyta álitið við hesum broytingum: Orðið »partvis« verður strokið og í | stadin sett aftaná »brekadum børnum. >Tó soleiðis sum i Betænkning om specialunder- visning (har sagt verður, at mest møgulig undirvising skal fara fram heima í fólkaskúla- num). 2) Verður orðað soleiðis: Landið luttekur við 25 pst. av byggjútreiðslunum og rakstri av stovninum. Part- ur av rakstrarútreiðslunum kann verða líknaður á kommunurnar sambært løg tingslóg. Løgtingid samtykti í ting“ | setuni 1969, løgtingsmål nr. 80, at endaligt byggiuppskot til | bygging av serskúla til undir- vising av brekadum børnum, | skuldi leggjast fyri løgtingid til måld sjålvt, og fekk tad | góðkenningar við kostnaðar- ætlan, áðrenn byggingin byrjar. Í hesum uppskotinum verð- ur mælt til at samtykkja: 1) At skúlin verður settur á stovn, sl | heimstaðið teirra, t. 2) at landið luttekur við 25 pst av byggiútreiðslum og rakstri av stovninum, at partur av rakstrarút- reiðslunum kann verða líknaður á kommunurnar sambært legtingslóg og at løgtingiO0 samtykkir at mæla rikisstyrinum til at fremja uppskot um ognar- 3) 4) tóku av lendi til skúlan Minnilutin (Signar Hansen) førir fram: Tad er umrådandi, at farid verdur undir bygging av ser- skúla so skjóttt sum gjørligt. Spurningurin er bert, hver máti er rættastur, fyri at hann kann tæna teimum brekaðu best. ríkisumboðsmann- nevnd heldur tað vera rættast at miðsavna und- irvísingina, meðan aðrir vilja vera við, at best fyri næmingar er at lata sum mest av allari serundirvísing fara fram á V. S. und- fólkaskúlanum, og at bert tey mest brekaðu verða flutt til ein serskúla. Skúlamenn í Føroyum tykjast yvirhøvur at vera av hesi áskoðan, og nevnt kann eisini vera, at í granna- løndunum hevur henda hugsan meira og meira vunnið fram í seinastuni. Bæði í Danmark og Tann av inum setta ir í Noreg eru menn í dag av teirri åskodan, at ov mikið hevur verið miðsavna á hes- um gki, næmingunum til ógagns. Kaj Spelling, profess- ari á danska læraraháskúla- num, Jørgen Torpe á barna- forsorgini og Kurt Kristensen stjóri á Refsnæsskolen siga (samb. Politiken 28.10. 1969) at »det má i fremtiden være alene afgørende, at børn er handicappet i forhold til de krav, de stilles overfor i den eksisterende normalskole. Det må derfor blive folkeskolen der stiller den fornødne speci- alundervisning til rådighed«. Hetta verdur nevnt, av ti at serundirvising må haldast vera grundað á somu sjónarmið í einum og hvørjum landi, uttan mun til landsins viðurskifti annars, so sum tey geografisku Spurningurin er so, um tann skúli, ið nevndin hevur mælt til at byggja samsvarar hesum hugsunnarhátti. Nevnd ríkis- umboðsmansins sigur, »at det má efter udvalgets opfattelse være et ledende synspunkt, at sá mange børn som muligt får den fornødne specialundervis- ning lokalt, således at de kan forblive boende hjemme«. Kortini roknar nevndin vid, at á Føroya Specialskúla skulu: ganga 300 næmingar, børn og vaksin. Í hesum sambandi er vert at nevna, at skúlaráðgev- arin í serundirvísing Johannes Andr. Næs (sum annars eisini hevur verið limur í nevnd rik- isumboðsmansins), áður hevur víst á tað tal av børnum, ið tórvaði undirvísing á einum spesialskúla og liggur tað talið (Framhald á 3. síðu) Skrivstovunæmingur Á Gjaldstovuni í Tórshavn eru tvey størv sum skrivstovunæm- ingar leys at søkja. Løn sam- bært sáttmála millum lands- stýrið og Starvsmannafelagið. Hondskrivað = umsókn við prógvum og møguligum við- mælum verður at senda í sein- asta lagi 1. apríl 1971 til FØROYA GJALDSTOVU, 3800 Tórshavn