leygardagur 24. juli 1971síða 7

at na eg m- m. lá - 24. JULI 1971 SOSIALURIN NR. 56 jóðskaparligur samkomudagur og ein kirkjuligur håtidardagur Frá gamlari tíð eru tey úr øllum bygdum komin til Havnar á Ólavsoku, til ting og stevnur, til fundir og samkomur, til leikir og ítróttir, til dans og skemtunnar, til at hitta vinir og frændir. I 1930 skrivaði J. DAHL, próstur,' . rr hesa grein i Varðanum: »»Olavsøka, gamla fragdartíð! | TAÐ var hin 29. juli 1030, at Føroyar garpar stevna Ólavur hin heilagi, Noregs kongur, fell í bardaganum á Stiklastødum, og tað eru so fróir, um teir evna, til at halda gleim í Havnarby.« ,” GOLDEN PHEASANT »GOLDEN PHEASANT TEA« gull fasan te) Hetta GULL FASAN TE er te i luxusklassa. er sera Spyrjið eftir GULL FASAN - GOLDEN PHEASANT TE | Við at senda inn endan av hvørjum pakka til 3800 Tórshavn | innan 15. august - kunnu tygum vinna: i um 1000 kr. vælsmakkandi te | GULL FASAN postbox 148 á Olavsøku í ár lidin 900 ár, síðan hetta hendi. Við tað at deyðadagur Ólavs kongs altíð her í Føroyum hevur verið minstur og hildin sum ein há- tíðardagur, kann tað ikki vera so heilt burtur úr lagi at flyta fram her nøkur minningarorð. Hvor var Ólavur? Og hvat gjórdi hann? Hann var konga- borin, føddur 995, sama árið sum Ólavur Tryggvason kom heim aftur til Noregs. Hann var ættaður frá Haraldi hin- um hárfagra, og sum so mangir í teirri ættini hevði hann góðar gávur og merkilig hondina vinningur kr. 300 vinningar á kr. 50 vinningar a kr. 25 | eykavinningar við tepakk dvaldist har um stund. Teir | menn, sum tå råddu í Rúðu- borg, vóru sjálvir komnir av Nordbugvum, Um hetta mund- ið gekk víða hvar og serliga um Normandíið ein sterk, | andlig rørsla, og eitt nýtt |krisiO lív birtist í. Henda | rørsla var sprottin út frá hin- um viðgitna kloystrinum Clu- ny í Burgund, og hon hevði allar staðir, har sum hon vann fram, sterka ávirkan á lívið millum manna. Har kom at vera ein góð og vøkur sið- menning, eitt ríkt andligt lív og høg mentun, og menn fóru fram við spekt og við hógv Undangongumenninir í hesum menningararbeiði har í Nor- mandinum vóru teir hertugin |í Rúðuborg sjálvur, Rikard og | Robert, bróðir hansara, sum | var erkabispur Lívið um Keypið tað besta - keypið GOLDEN PHEASANT TE - gitið fyri góðsku Heilsøla fyri Føroyar Havgrimur Johannessen telefon 12177 | skapi, |lívið og evni, og tidliga var hann ment-|kom so einki at verða, men ur. Ikki meira enn 12 årajhesin dreymur kom igjøgnum gamal fór hann í víking, og | tíðirnar at leggja ein seran skipsmenninir, sum vóru íldám á allar tær søgur, sum ferðini við honum, góvu hon-|komu at verða sagdar um um longu tá konganavn. Hann |Ólav kong, at hann skuldi herjaði í víking nøkur ár,|vera Noregs ævigi kongur. bæði fyri eystan og vestan, Um várið 1015 fór hann so serliga í Onglandi og granna-|heim aftur til Noregs. Í ferð- løndunum har; og hann varl|ini við honum vóru millum millum teir fremstu í hern- aði. Trey herverk, sum gjørd å slikum vikingaferdum, vóru mangan hervilig; og neyðin, sum stóðst av teim-| um, var stór. Sum eitt dømi um tilgongdina skal bert hetta verða nevnt: Árið 1011 tók ein flokkur av víkingum borgina Canter- bury, og teir fangaðu erka- bispin Ælfheah, ein av mæt- astu og bestu monnum í hini| angulsaksisku kirkjuni; sami! maðurin, sum nøkur ár fram- manundan hevði skírt Olav Tryggvason. eir kravdu at fáa loysipening fyri hann. Ein dagin stóð hesin gamli maður- | fólki. so at Norees fólk skuldi . På i < í 3 > in mitt i hesum vikingaflokki- num, sum hóttaði hann ogl| rópaði eftir pengum; men hann segði nei, hann hvorki vildi lata teir fáa kundi ella gull fyri lív sitt, og ikki vildi hann heita á vinir sínar fyri at loysa seg út. Tá spann geði í víkingarnar, og við kjótbeinum bardu teir bispin til deyða Øl líkindi eru til, at ur eisini var har uppi Ólav- I tå ferðina, men ein slíkur til- burður = man tvaleyst hava havt sterka ávirkan á sál hans- | ara Nakað stutt aftaná, 1014, kom hann til Rúðuborgar (Rouen) í Normandinum og | livað, var í fórum so ólíkt tí sum eyðkendi víkinga- heiðinskapin Hin varð hugtikin a V Rúðuborg tók her varð mongum oflyggja- ungi Ólavur hesum, og har í hann við kristnari sum tey gomlu orðini siga um hann »tå gjørdist hann allur innar madur« Hann hevði hugsað um at vera eina ferð til Jorsalalands; | men meðan hetta var í um- búnaði, droymdi hann eina | nåttina, at maður kom til hansara og segði: »Far heim | ur Ur vórðu | heldur | skírn, ORÐ | menn bisparnir Rudolv- Ruduborg og Grimkel ur Onglandi, menn av norskari aðrar ætt. báðir frálíkir menn. Teir lendu á oynni Selju. Tá ið teir komu upp á land, gleið Ólavur í móruni og sakk nið lur. »Nu datt eg,« hevði hann | tå fyri munni á sæl | ikki, kongur; »Tu datt men nú festi tú fót í Noregi,« helt em av | fylgismønnum hansara fyri. yFað kann so vera, um Gud vil« segði tá Olavur. Heimkomin visti hann. hvat | hann vildi: Alt Noregs land skuldi vera eitt ríki, og tann siðmenning, sum hann hevði sæð, onnur fólk áttu, skuldi eisini ognast hansara egna vera eitt kristið fólk. Hesir báðir høvudstættirnir ganga igjøgnum alt kongaverk Ólavs: at bjarga Noregi frá fíggindum innlendis og út- sameina lendis og savna og fólkið og at kristna fólkið Fólkið var sundurslitið í ósemju og ftvídrátti; nógvir | vildu ráða, og landið var tí | farið sundur í nógv smáríki, og útlendskir menn serliga Knútur kongur hin mikli í Danmørk roynd at leggja landið undir seg Hesum mátti annað skil koma á; ríkið skuldi vera eitt, og fólkið skuldi standa saman sum eitt samfelag. Herjing og oyðing, rán og ófriður bæði á sjógvi og landi, bæði burtur og heima, skuldu halda upp at: fólk skuldi fáa loyvi til at (liva og arbeiða í friði og náð um. Kønir menn siga, at orð- ið landafriður fyrstu ferð er nevnt í einum samtíðar kvæði um Ólav kons Men tí mátti fólkið taka við kristnari trúgv kifta sið Allir gamlir, ringir heidnir SIØII kuldu verða lagdir av, e kristin siðmennir koma í staðin. Hørgar og avgudahov vórðu brotin niður, og kirkjur bygdar aftur fyr Øll cgomul yvirtrugv um gand ye veirttrar og allar vondar maktil m vjórdu lívið so tungt og dap- urt og Otrygt, skuldi verða tynd; tað er av hesum at tað í kvæðunum já kkum so ofta verður kvaðið um. at Olavur kongur herjar móti trøllum Kristin trúgv skuldi birta ljós og kraft og sælan frið kuldi kapa annan hugsunarhátt, elva fram lýdni rættferð, arbeiðishug og arbeiðseleði og halga alt lívið Sjálvandi kom stríðið at |vera hart millum hitt gamla og hitt nyggja lagið smátt gekk at vinna fram, mótstað- an vaål terk. nógvir jørdust figgindar hansara y at hann at endanum novddist at ryma úr landinum og lika eystur I Garðaríkið Nakað harðrendur kundi aftur til óðals tíns, tí at tú | hann sjálvur eisini vera, og Noregi | ikki fór mykindum skalt allar vera kongur i ævir.« Av Jorsalaferdini | altíð um við gjøgnum lid hann Men