leygardagur 6. november 1971síða 8

SÍÐA 8 SOSIALURIN NR. 85. — 6. NOVEMBER 1971 Miðvísur uppbyggingarpolitikkur - sum kann skapa betri livsmøguleikar fyri fólkið á hesum oyggjum. Undir fíggjarlógarvið- gerðini helt Hilmar Bech hesa rødu: Fíggjarlógin, sum er til 1. vid- gerð á tingi og varð løgd fram á ólavsóku er uppá stívar 112 mill.. meðan galdandi fíggjar- log, ið varð samtykt í vár ba- lanseraði við 105 mill. Her er sostatt talan um ein vøkstur, ið er 7 mill. ella ein hækking uppá góð 6 pst. Tá ein hugsar um, at í hesum árinum er farin fram lønarvøkstur øking av útreiðslum landskass- ans, so er nátúrligt um balan- So og si skal vera í at fíggjarlógin fylgir við, ti krøvini til tað almenna var stórri og stórri fyri at hildið kann verða fram nýggjar leiðir lagdar teirri skilagóðu útbygging, sum hevur verið tey seinastu árini á nærum øllum samfelagsokj- um. og Tå ein so hevur i huga, at i Føroyum bugva ca. 40.000 fólk og at inntøkan á figgjar- lógini er 112 mill., so verður hetta í miðal fyri hvort fólki í Føroyum knappliga 3000 kr. meðan útreiðslan á donsku fíggjarlógini er stivliga 8000 kr. pr. íbúgva í Danmark. her er talan um eina meirútreiðslu pr. íbúgva á donsku fíggjar- lógini, ið er næstan tvær ferðir so stórt sum í Føroyum, hó- ast tað, at okkara land í mun til støddina og fólkatalið skul- di verið munandi dýrari at umsiti og útbygt av tí at oyggj arnar liggja so spjaddar, og harumframt letur føroyski landskassin munandi studning til fiskivinnuna, sum danir akki gera. So tå menn á hvørjum ári rópa um at figgjarlogin bólgn- vøkstur ikki so er hesin ar, SO øgiligur, sum onkur vil gera hann til. Tad hevði kanska dámt summum best, um fíggj- | arlógin varð skorin niður og! utbyggingin av fiski- og útróð- | rarflotanum, av flaka- og ídn-| aðarvirkjum. av samferdsluni, av sosialloggåvuni og ødrum átrokandi málum varð skerd, men slíkan avtoftingarpolitikk er javnaðarflokkurin ikki sinn- aður til at føra, ti okkara flokkur vil vera við og leggja allar árar yvir borð til at føra åbyrgdarpolitikk ein góðan miðvísan uppbygg- ingarpolitikk, ein politikk, sum kann skapa betri livsmøguleik- ar fyri fólkið á hesum oyggj- um, uttan mun tl hvar tey búgva tað veri seg i Vikar- og og byrgi, Hattarvik, Mykinesi ella | Torshavn. Tá ein so kannar eftir, hvussu henda inntøka lands- kassans uppá 112 kemur fram, bítur ein straks merki í, at tveir høvudspostar eru á inn- tøkusiduni, — nevnliga skattur vid, íroknað sjómansskatt, við við | skila- | ca. 49 mill. og tollur og fram- leidslugjøld vid ca. 66 mill, og vísir hetta ein vøkstur í skatti- num uppá 6,5 mill. í mun til galdandi fíggjarlóg, hóast tað at løgtingid í vár eftir upp- skoti frá landsstýrinum hækk- aði barnafrádráttin, so inn- tøkur upp til 30.000 fáa drig- ið 300 kr. frá fyri hvort barn- ið, meðan inntøkur oman fyri 30.000 fáa drigið 200 kr frá fyri hvort barnið. Hetta verð- ur drigið beinleiðis frá skatti- num. Harnæst bleiv eisini eftir uppskoti frá landsstýrinum sam tyktur ein persónsfrádráttur upp á 1000 kr. soleiðis at skatt- skyldugar inntøku undir 11.000 kr. koma ikki undir landsskatt og hesin frádráttur minkar so í líðandi upp til 20.000 kr., tá | dettur hesin frádráttur burtur. | Eistni samtykti tingid í vár | eftir uppskoti frá landsstýri- !num, at skattur skuldi íkki Ígjaldast av tilleggunum til | fólka- og avlamispensión, hetta gevur landskassanum eina | minniinnntøku uppá 1 mill. Landsstýrið hevur eisini lagt uppskot um broytingar í av- skrivar reglunum og um ílegg- ingargrunn og somuleiðis hev- | | og ur landsstýrið skotið upp at gera broytingar í skattalógini. har mælt verður til at hækka fiskimannafrådråttin, barnafrá- dráttin, meðan tað samstundis verður mælt til fremja ein løn- móttakarafrádrátt, sum eisini verður at galda arbeiðsmenn, | fiski- og útróðrarmenn, eisini jer mælt til í uppskotinum at gera broytingar í húsafrádrátt- arreglunum og skotið verður upp. at 800 kr. verða loyvdar ári, eo meta menn, sum |at draga frå å hvørjum | um hetta er tað rætta talið, verður skattanevndin at taka | stødu til og møguliga at | hækka. Alt hetta sum her er drigið | fram. gevur landskassanum fleiri mill. í minniinntøku, men hóast hesar frádrátt | mill. nevndi Í | | storur | kassa lallur útflutningur okkara | | å0ni, at landsskatturin fer at | økjast vid 6 mill. sum er ein | vøkstur uppá stivliga 15 pst.| Í uttan at broyta skattastigan 1 |v. s. uttan at hækka skattin. Hesin vøkstur í landsskattin um uppá 15 pst. hóast fyrri nevndu frádráttir stavar frá |øktari inntøku hjá skattgjald | arunum, og henda inntøkuøk- ing stavar fyrst og fremst frá fiskivinnuni, sum hevur givið teim flestu av okkara fiskl- monnum væl hægri inntøku fyri teirra stravna vanda- mikla arbeiði, henda økta fiski mannainntøka hevur sín upp- og runa deils i hækkandi prísum, | men fyrst og fremst í ti skila- lgóða og miðvísa uppbygging- arpolitikki, sum førdur hevur verið bæði frá almennari og | privatari síðu hesin skilagóði politikkur hevur gjørt tað, at vinnulivsmenn og vinnufelog vid hollum studli frå landskass anum hava bygt skip og virk- ir, og skapa føroysku fiski- og arbeidsmonnunum betri kor og hægri inntøkur. Tad eru tiverri enn plåss i Føroyum, hvar heimafólkið ikki hevur nóg mikið at gera, I |} men javnaðarflokkurin, vil vera við at føra ein vinnulívs- politikk, sum, ber á ta leið, at eisini hesi kunnu fáa løn- andi vinnu, so at ræðslan fyri arbeiðsloysi hvørvur frá hvørj- um heimi í Føroyum. Umframt at útvega lands- kassanum inntókur við bein- leiðis tolli og skatti, eru mangir møguleikar, sum javn- aðarflokkurin ofta hevur víst á og eisini skotið upp at seta í verk, so sum einkarsøla við olju og sólu. Hetta vildi iva- leyst givið landskassanum inn- tøkur, um rætt varð skipað fyri. Somuleidis átti oll sóla av byggitilfari at verið á landsins hondum, ti kundi ivaleyst * mong av teimum ungu, sum í dag skulu seta seg í búgv. tá fingið tilfarið bíligari til hús hetta vildi lætt um trupulleikar teirra at fáa egnan bústað. Landsbankavirki hevur mang an verið havt á lofti, nú tykir mær at stundin er kom- in til at ein slíkur verður stovnaður ella bankavirki verdur skipad i við postverkið. Oll søla av skipsútgerð og ødrum í sambandi við: fiski- vinnuna átti at verið fyriskip- að av tí almenna, tað var hugstoytt fyri javnaðarflokkin og mong føroysk heim, at landshandilin, sum varð stovn- so og og at sambandi og aður undir krígnum, varð av- tikin við stuðli frå tjóðveldis- flokkinum. Alt hetta sum her er ført fram. vildi eftir mínum tykki verið við til at gjørt húsar- haldið hjá tí almenna og í | einstaka bíligari. Royndir hava verið gjørdar, síðani landshandilin varð av- tikin her nevndu mál, men ikki hevur eydnast at fáa meiriluta fyri teimum. á løgtingi. at reisa stendur 9 útreiðslusíðuni fyri knappar tað er rætt rímu- hesin — tåttur ein postur á fíggjarlógini, henda vinna, sum flestu inntøkur lands- beinleiðis óbeinleið- Tad er fiskivinnuni lands- ins buskapur hvilir å, tad frå hesi vissu, at so at siga fiskivinna og og ligt, at er {í tað skapar Cr og og er sta v- ar frá, ti má tað má Vera skylda hjá Føroya løgtingi og myndugleikum landsins, at skapa bestu kor fyri hesa vinnugrein, sum er so altav- gerandi fyri lív og trivna hjá Føroya fólki annars. Hetta hevur tann samgonga av javn., sambands- og sjålv- styrisflokkurin, sum nú hevur fleirtal å tingi lagt sær i gey- ma, og vid hesum fyri eyga stýrdi sama samgonga Føroya landi frá 1967 og til valið í 1970. Í undanfarna valskeiði eydn- aðist at útbyggja og nýmótans- gera fiskiflotan, sum skapti okkara fiskimonnum betri ar- beidsumstødur og teir hava eisini vunnið hægri inntøkur enn nakrantíð fyrr, henda fiski flota = vil = javnadarflokkurin vera við til at útbyggja enn betur, so okkara fiskimenn | veiduførum Hilmar Bech til hava bestu umstødur at veiða mest møguligt og at tjena mest møguligt. Tey sein- astu árini er fiskiflotin blivin meira fjølbroyttur, so hann ikk: er so bundin at salt fiskaveiduni, ålikavæl eiga før- oyingar ikki at sleppa saltfiska veiðuni, ti prísirnir eru góðir á saltfiski, verða tað helst eisini framyvir, tó eftirspurn- ingurin eftir hesi fiskavøru er stórur. og Hetta at føroyingar nú hava ein fiskiflota, sum veiðir tosk, hýsu. upsa, kalva, svartkalva, laks. sild, ídnaðarfisk o. a. tað ger, at um veiðan av einum fiskaslagi svíkir okkurt ár nervar tað íkki landsins skap nógv, sum tå skapurin bara hvílir á veiðihátti. so bu- fiski- einum so Í frágreiðing síni á Ólav- søku segði løgmaður, at skipa- flotin vaks við 28 fórum og í tonsatalið um 4500 tons frá ólavsoku 1970 tl ólavsoku 1971 og var hetta fyri ein stór an part fiskiskip og síðani tá enn komin fleiri fiskifør, tað eiga oll at gledast um, tað sum serliga gleðir meg tað, at fleiri av hesum eru komin úl mítt ynski skal eru Suðuroynna, og vera. at tað má vignast væl, so at hesi sum eru og onnur | sum koma vera við til at nøra um vinnulívi í tú valdømi, sum eg umboði. Tad må vera målsetningur- in, at virka so nógv av fiski í Foroyum sum gjørligt, fyri harvið at skapa arbeiði til | heimafólkið og sostatt eisini økja um útflutningsvirði, og so at siga allur fiskur, sum verður veiddur undir Føroyum Íslandi verður landaður her Og og skorin til flak. Í summar fingu 15 bátar loyvi at royna við troli á landleiðini, og hetta økti so nógv um tilførsluna av fiski, at tað stóð á hjá fleiri virkjum at arbeiða und- an, spurningurin tekur seg tí longu nú upp, um henda veiða í komandi ári skal verða víðkað til eitt óavmarka tal av bátum, og í so máta verð- ur neyðugt at økja um fram- leiðsluorkuna helst hjá teim- um smærru virkjunum, fyri i framtíðini at kunna viðgera eina økta råvørunøgd, og í hesum sambandi hugsi eg ser- liga um virkini í mínum val- dómi Suðuroynni, ti tað må ikki henda, at Suðuroyarskip noyðast norður um fjørð at landa sína veiðu, meðan fólk- 15 ikki hevur nóg mikið at gera. Í sambandi við flakafram- leiðsluna kann eg ikki lata vera við at nerta við tann vandan, ið hóttir flestu flaka- virkir, um Ísland ger álvara av at flyta fiskimarkið út á 50 fjórðingar, tí fleiri flaka- virkir og serliga tey størru virkini = hava fingið stórar nøgdir av fiski undan Íslandi, og tað verður tí dyggur smeit- ur, um fiskileidirnar við Ís- land. verða skerdar. Onkur vil hertil siga, at vit so kunnu vinna hesa fiska- mongd aftur við at fylgja Ís- landi og flyta fiskimarkid út á 70 fjórðingar sum skotið er upp og tað er møguligt at so verður, men so er spurningur- in, hvussu okkara rættindi tá verða við Norðurnoreg, New Foundland, Hetland, Grøn- landi o. a., kann tað so ikki hugsast, at hesi lond tá fara at fremja somu tiltøk móti føroyskum fiskimonnum og stongja tær fiskileiðir, sum okkara trolarar, línuskip, laksaskip, reiðuskip og kraft- blokkaskip hava troytt í lang- ar tíðir, skal allur tann før- oyski veiðiflotin fara at halda til á landgrunninum kring oyggjarnar, tá verður lítið í part og tí meti eg tað soleiðis, at fóroyingar eiga at fara eitt sindur hóliga fram í hesum máli, og í samráðing við aðr- ar royna at fáa teir at skilja okkara serligu viðurskifti, sum fiskivinnutjóð, so vit kunna vinna mest mýgulig rættindi aðrastaðni, men samstundis kunnu varðveita mest møgu- ligt av okkara landgrunni fyri okkum sjálvar. Tey seinastu árini eru fiski- rannsóknir gjørdar, og tað er av alstórum týdningi, at hild- ið verður fram við hesum rannsóknum, so møguliga finð ast kann fram til nýggjar veiðihættir møguliga nýpgj fiskasløg, tað er tí neyðugt at fara í holt við at byggja nýtt rannsóknarskip. og TOKK Hjartaliga takka vit gøllum teimum, sum við gávum, tele- grammum og blómum gleddu okkum á hjúnarbandsdegi okk- ara, tann 16.10. Litzie og Eyðfinn.