leygardagur 21. oktober 1972síða 5

21. OKTOBER 1972 NR. 78. SOSTALURIN Ensk tjóðarhetja tikin av døgum av sínum egnu í brátt 400 ár hevur sir Wal- ter Raleigh ein av tjodar- hetjum Bretlands verið ein gáta hjá søgumonnum. Liv jagna hansara er á mangan hátt lyndarfult. Hann var ein djarvur maður, evnaríkur og við rótfestum kærleika til móð- | urlandið. Raleigh var ein av klettunum | sum maktgirnd spaniumartna endu ímóti. mintur sum ein av framherju- num og bretska heimsveldinum. tað var hann tíkin av døgum av sínum egnu landsmonnum. Hvussu kundi hetta bera til? Hann var sendur til skafottið 1618. Á tann hátt var deyða- dómurin, sum hann hevði fing- S 15 ár frammanundan, full- gjørdur. Walter Raleigh og Elisabeth I. Hann var borin í heim á ein- im bóndagarði í East Bugg- eigh Devonshire, í 1552. Ungur om hann uppí herin, har hann »k seg kvikliga fram. Sum kap- teynur bleiv hann kendur, tá bretar bardu niður Desmondu- ippreisturin í Írlandi. So kom dagurin, tá hann heilsaði uppá Elisabeth 1 drottning kan- ka hin av teimum Hesin stóri krígsmaðurin stóra ávirkan hana, tedgadi ikki vid at gera hann til ein av fremstu ålitismonnum sínum. Tá byrjaði løgna virki við hann kom at vera ein av teim- sagnkenda drottningunum. hevði mest ensku á hon og hansara hovið. og um monnum, ið vóru avger-|Elisabeth doyði i landi fyri allan | og | Í Í I Í | bretskan poli- tikk. Samstundis var grundar- Í lagið lagt fyri hansara serskylda vinskap við drottningina. Hann [vann hin mesta heiður, men | sjálvandi eisini sterkar figgind jar, svíkaráð og øvundsjuka stóðu honum nær, og tann sum skuldi halda makthædd- líni, mátti duga at snúgva sær sær sum ein állur. og seg í Hann verdur altid | Tað var eitt sera lúnskt og grundleggjarunum av |nådileyst spæl, ið har fór fram. | sum frammanundan 1% | Walter Raleigh verður forelskaður Kreppan í lívi Raleighs kom, [tå hann forelskaði við Eli- lzabeth Throgmorton, einari av hoffdamunum hjá drottningini. Hann misti hjarta sítt fullkomu |liga til hesa = ungu stakvøkru kvinnuna, og ringast av oll- | um hann gifti seg við henni Í Hetta var meira enn drottning- in orkaði at bera. Hon meinti Í sjálv, at hon hevði einkarrætt | uppá vælvild Raleighs og vildi Mr SC ikki vera skúgvað til viks av nøkrum ødrum. Brennandi av ødi gav hon boð um, at Ra leigh skuldi setast fastur. og hann var beinanvegin tíkin og førdur til Tower. Her var hann bert verðandi í tveir mánaðir. Drottningin hevði umrátt seg og vidgekk, at fongslingin var himnarópandi — órættvís. Um fangin nakrantíð fekk umber- ing skal verða ósagt. tað vildi óivað verið ov mikið kravt tá í tíðini. Byrjanin til enda Raleighs 1603. Hetta |kom at vera byrjanin til enda | Raleighs. Jákup Í kongur bann- | | lýsti hann frá hoffinum. tók frá |honum alla ávirkan lat |hann fongsla, skuldsettan fyri lat hava havt í hyggju at seta | Lady Arbella Stuart til drottn- ling. Undir rættarmálinum kom likki fram eitt einasta prógv, ið gekk Raleigh ímóti, men kortini var hann dømdur deyða. Oo konginum, lítil, Virðingin fyri var Sir Walter Raleigh doyði sum ein djarvur maður, men fyrst mátti hann skunda undir boðilin | fall heilt á botn. Hann sá hvønn vegin vindurin blåsti, og vísti sítt »storsinni« við at broyta deyðadómin til 13 ára fongsul aftanfyri múrarnar í Tower. So leingi kom Raleigh tó ikki at sita, kongurin hevði |frætt, at teir høvdu funnið |gull á Ný Guinea, og hann sendi menn avstað at kanna, hvussu vorðið var Raleigh (setti hann sum leiðara fyri | ferðini tí mátti hann latast leysur. Hin miseydnaðu ferðin Av ymiskum orsøkum, ið Ra- |leigh ikki var harri yvir, miss- eydnaðist ferðin fullkomuliga. Luttakararnir komu heim tóm- hentir heimaftur, kongurin var alt annað enn blíður. Hann hevði verið fullvísur í at vinna risastórt rikidømi. Ein mátti gerast syndabukkur og sjálv- landi fall skuldin á Raleigh. Í |hesum døgum hevði Jákup Í kongur av Bretlandi, og | samráð- |ingar við Spaniu um bøtan av | teimum alspentu = vidurskift- unum landanna millum. tekin uppá sín góða vilja, lat hann spaniumenn vita, at hann til | Sum | Verður n | | | Fr e ! oe ? nytilig! | Tíðindi úr Danmark síga, al lógmálaráðharrin, K. Axel Niel | sen, hevur í umbúnað at leggja |fram lógaruppskot í Fólkating- inum um frían abort Ta0, sum menn ivast i er, um málið eigur at verða sett undir folkaatkvødu. | Núverandi | løgmålarådharrin | sigur, at tað verður ikki neyð | ugt við eini fólkaatkvoðu. | Hann sigur, at Javnaðarflokk- | urin, Sosialistiski Fólkaflokkur- |in og Radikali flokkurin óivað | fara at verða samdir um, at ein | fólkaatkvoða verður ikki neyð- ug. Í Vinstraflokkinum eru | menn ójavnir á máli. Í Til tess at eitt lógaruppskot (kann verða sett undir fólka- atkvødu, krevst, at í minsta | lagi ein tridingur av fólkatings- |limunum eru fyri hesum. | Í fólkatinginum umboða limir Konservativa flokkin, Vinstra, 27 Radikala, 71, Javn- aðarflokkin limir um- og 17 boða Sosialistiska Folkaflokk- |in Væntandi verður uppskotid lagt fram um einar tríggjar vik- UT Kann lógin verða nýtt? ingarsamt um nýggja lógin |kann verða nýtt, ga læknar Í uppskotinum verður m. a var tilreiðar at »offra« Ra |leigh, teirra erkafígginda A í | hann sló tvær flugur við ein | brest og samstundis fekk per- | | sónliga hevnd fyri hina miss- leydnaðu Guinea-ferðina, segði rann onki um | Deyðadómurin forðar 'nýggjari rættargongd | Kongurin vildi hava Raleigh jaftur fyri rættin, men fekk at | vita, hetta ikki kundi lata | seg gera eftir galdandi lóg, tí di | madurin var longu dømdur til deyða einaferð. Aftanå ymisk | løgfrødislig ósonn snildi var |kunngjørt, at deyðadómurin | skuldi fullgerast | | 28. oktober 1618 fór Raleigh |fyri seinastu ferð úr Tower. | Hann hevði etið eina vala mál- tíð og roykti fleiri pípur, áðr- lenn hann var førdur til rætt- larstaðið. Hann virkaði róligur jog sum um einki skuldi henda SÍÐA 5 ýggja danska abortlógin logmálaráð- hans- K. Axel Nielsen, harri verður uppskot ara ónýtiligt? at læknar sjálvir kunnu av um teir vilja geva kvinn- |um abort ella ikki. | Ein lækni á Sællandi sigur, at vandi er fyri, at ov nógvar kvinnur fara at biðja um abort, Im at nýggja lógin kem- ur gera er, als ikki taka kvinnum. ið abort, sigur kunnu ímóti øllum teim at biðja um KEYPI Keypid frá teimum, sam lýsa í SOSIALINUM |Hann hevði funnið seg til lrættis í teirri lagnutungu til- veruni. Ein hetja er ein hetja í einari slíkari løtu just tå. áðrenn avrættingina kravdi Í hann at sleppa at síggja øksina | hjá bødilinum. Hann lat tveir |fingrar glíða eftir eglgini, og |gav handlangara deyðans hana jaftur við orðunum: »ger av við | meg, tá rætti |fram.« So legði hann høvdid á stabban boðaði bødilinum frá. Men maðurin gjórdi onki |fyrrenn Raleigh ropti: ið eg og armarnar | jert tú ræddur fyri? Høgg mað- HØGG!« | Tá mátti bødilin høgga. | Soleiðis doyði sir Walter | Raleigh, sigurharrin í so mong- um bardógum, og maðurin, ið skrivaði meistaraverkið >The | ur »Hvat | history of the World.