mikudagur 20. desember 1972síða 2

SÍÐA 2 SOSIALURIN NR. % — 20. DESEMBER 1972 A Blaðstjórn: Prentstaður: U NI N U 4 Vilhelm Johannesen, Prentsmiðjan á Heygsbreyt Fyribils åbyrgdarstjøri, tif. 1 1820 tif. 5 5873, Klaksvík Tórshavn Tað er ikki loyvt at avfotografera lýsingar og myndir úr SOSIAL- INUM til nýtslu í øSrum blødum uttan loyvi frá ábyrgdarblaðstj. Foroyar og EFTA UPPSKOT frá landsstýrinum um at Føroyar fara burtur úr frihandilssamtakinum EFTA hevur verið til viðgerðar á tingi. ORSØKIN til at vit í síni tíð leitaðu uppí hesi handilssam- gongu, varð fyrst av ollum okkkari stóri samhandil við Dan- marks og okkara stóri útflutningur av frystum fiskafløkum til Bretlands. Frá 1 januar 1973 eru hesi bæði lond, sum tá ger- ast limir í felagsmarknadinum,ikki longur uppi i EFTA-samg onguni. Sostatt er einki grund-arlag undir framhaldandi før- oyskum limaskapi í EFTA. HÓAST javnaðarflokkurin longu í 1965 setti fram uppskot um, at Føroyar skuldi fara uppí fríhandilssamtakið EFTA, so gjørdust vit ikki partur av hesi handilssamgongu fyrr enn fimm ár seinni, nevnliga 1. januar 1968, ella eitt ár eftir at sitnandi landsstýrissamgongu tók við í 1967. Hetta varð tå samtykt við 15—0 atkvødum. TÁ metast skal um, hvørjar fyrimunir vit hava havt av lut- tóku okkra í hesi samgongu, so má sjálvsagt ásannast, at fyrimunurin av limaskapi okkara í EFTA ikki hevur verið tann, at sum menn høvdu væntað, men hin vegin eigur tað at standa ollum greitt, at um vit leitaðu uppí hesa handilssam- gongu longu í 1964, so hevdi talan verið um munandi stórri fyrimunir, enn vit veruliga fingu burtur úr luttøku okkara i fríhandilssamtakinum EFTA MEN tað, at vit ikki komu uppi fríhandilssamtakið fyrr enn 1. januar 1968, er fyrst og fremst tjóðveldisflokkinum og ti sokalladu »sjålvstyrislandsstyrinum« fyri at takka. Uppskotið frá javnaðarflokkinum í 1963 varð beint í nevnd og tá tað kom aftur fyri tingið, so varð tað av nýggjum beint í nevnd til nærri og víðari kanningar og soleiðis ferð eftir ferð sent til kanningar sum at enda gjørdust so drúgvar, at tær kost- aðu samfelagnum fleiri milliónir krónur árliga, tí fyri hvort ár sum gekk, vórðu vit noyddir at gjalda stóran toll av út- flutningi okkara til Bretlands, sum vit høvdu verið fritiknir fyri, um vit vóru partur at EFTA. SJÁLVSTÝRISLANDSSTÝRIÐ serstakliga = tjóðveldis- flokkurin hevði onga stóðu í hesum máli. Teir høvdu ikki dir- vi til eina stødutakan í málinum. og TÁ vit so umsíður fingu stjórnarskifti i 1967 og samtykt varð. at Føroyar skuldi gerast partur av EFTA, fekk luttøkan i hesi handilssamgongu ikki tann tydning, sum hon vildi havt árini framman undan, hetta orsakað av, at vit tá í stórri mun enn áður fóru at selja okkara lakaframleiðslu aðrar vegir, eitt nú til USA. EFTIR at hava seinkað málinum í fleiri ár, varð tjóðveldis- flokkurin millum teirra, sum í 1967 ikki vildu samtykkja uppskotið um luttóku i EFTA. Tá so flokkurin nú er ímóti at fara burtur úr aftur EFTA, so er tað væl eingin sum undr ast á hesa margháttligu stødutakan, tí haðani hevur eingin væntað annað. Framhald frá 1. síðu (1) flytir landsstýrið fram, at sølan bert kann selja rusdrekka til persónar yvir 20 ár, sum íkki skylda gjaldkomnan skatt. Ongin skal hava rætt til af keypa meiri enn 9 lítrar av sterkum drykkjuvørum um árs- ag og limirnir, sum taka lut í Ólógliga virkseminum, skulu verða revsaðir. stuttur samandráttur av upp- skoti landsstýrisins, sum varð lagt fram í gjár, og er tí ym- fjórðinein. Í Ísstýrið skal I ist ikki tíkið við, men verður g andss í ) ; ål | Joromen. andssíyrið Skal | skrivaB meiri um uppskotið kunna gera undantøk frá nóg-| „inni dini, men bert í serligum før- um. Persónar skulu hava sonevnt | viðmerkingar, sum gjølla lýsa keypikort við, tá teir skulu|rúsdrekkaviðurskiftini í Føroy- keypa, og skal verða skrivað á | um seinastu árini. kortið = søludagur og nøgd. Keypikortini verða útflýggjað| Í viðmerkingunum verður eis av avvarðandi kommunu mOti|ini nevnt. at einkarsølan. so 30 kr. í gjaldi, harav helvtin fer í kommunukassan og helvtin í landskassan. Um felagsvirksemi, har roynt verður at lætta um møguleikan sum landsstýrið hevur skotið upp at seta á stovn, skal hava heimstað í Tórshavn, og at søl- an skal kunna seta á stovn út- hjá limunum at fáa fatur då |flyggingarstød, eitt í hvørjari rúsdrekka, sigur landsstýrið, | sýslu. at slík skulu verða bannað, og at formaðurin í avvarðandi fel john.- Frammanfyri er bert gjørdur | Saman við uppskotinum eru | Vit Framhald frá 1. síðu (2) málið til 2. viðgerðar, og gjørd ist heldur enn ikki hvassligt orðaskifti. Finnbogi Isaksen úr tjóðveld- tingið als ongan avgerðarætt hevði í hesum máli, tí lands- stýrið hevði longu frammanund an løgtingsvidgerdini bíðið rik- isstýrið tikið við í lógina at hon skuldi eisini galda fyri Føroyar. Finnbogi helt tað verða løg- ið av fólkafloksumboðnum í fiskivinnunevndini, at tað styð- jaði meirilutiuppskotð, tí um- boðið hevði. eftir hvat tíðinda- tænastan hevði greitt frá, sagt tydiliga og greitt á fólkatingi, hvør stóða tess var í hesum máli, og stødan var tann, at forboð skuldi ikki verða sett. Finnbogi Isaksen legði aftrat, at hevði fólkafloksumboðið ver ið á danatingi, tá hetta mál var | til viðgerðar og atkvøtt út frå | sjónarmiði = sínum, hevði danska lógaruppskotið fallið, ti | talan var um, at ein sosialde- | mokratur fór ikki at atkvøda | fyri uppskotinum heldur. so Håkun Djurhuus úr fålka, flokkinum vildi vísa aftur tað, | ið Finnbogi Isaksen flutti fram. | Hann segði, at tíðindatænastan | sum mangan, als ikki var |eftirfarandi, og soleiðis var eisini í hesum føri. so Sigfried Skaale úr folkaflokk |inum segdi seg ikki fara at at- |kvøda fyri uppskotinum, ti hann kendi tað sum eina hótt- an ur Amerika. — Høvdu tað av illum verið grønlendingar, sum høvdu reist spurningin, var stødan ein heilt onnur, segði Sgfried Skaale, og legði af:rat, at talan var um eitt óhugnaligt mál. isflokkinum flutti fram, at løg- | 801 Hr ; | Ungid åtalar og mótmælir harð og GÆS hava nógvar Biðið um í góðari tíð DUNNUR, KALKUNIR og GÆS til jóla PF. SMÆRAN Erlendur Patursson úr tjóð- veldisflokkinum vildi taka und ir við tí, ið partamaður hans- ara hevdi flutt fram undir orða- skiftinum, og boðaði frá, at hann, saman við Finnboga Isaksen og Jógvan Durhuus legði fram uppskot um, at løg- liga, at Fólkatingið hevur sam- tykt lógina, sum er galdandi fyri Føroyar, og løgtingid ikki hevur sloppið at tíkið stóðu. Hann ynskti, at kvøtt varð við navnakalli. Eli Nolsøe, landsstyrismadur, vildi visa aftur tað, ið menn høvdu flutt fram, at lógin varð galdandi fyri Føroyar, og end- urgav orð danska fiskimálaráð- harrans, Chr. Thomsen, um hetta: Uppskotið skal, fyri at galda fyri Føroyar samtykkjast av Føroya løgtingi. Knút Wang úr fólkaflokki- num flutti fram, at eftir ting- skipanini = skuldu oll uppskot, sum vórðu løgd fram, verða býtt út millum tingmenn, men hetta hevði Erl. Patursson. saman við tveimum gðrum partamonnum sínum, ikki gjørt við uppskot sítt. Hann helt tað tí ikki fara at bera til at við- gera uppskotið frá tjóðveldis- monnunum. Víðari undir ordaskiftinum, varð sagt, at fiskivinnunevndin hevði onga rættiliga viðgerð givið uppskoti landsstýrisins, men at tað bert var givið neyndini eitt diktat at ganga eftir, og hevði ávísur nevndar- limur gjørt onkrar smårætting- ar í hesum diktati. Eisini varð flutt fram, at málið, um tað ikki varð sam- tykt, kundi elva til marknaðar- stríð við Amerika. Løgtingsformdurin — avgjørdi at bida vid atkvødugreidsluni av uppskoti landsstýrisins og uppskotið tjóðveldismanna til seinni, og fór atkvødugreidslan fram mánadagin seinnapartin. Áðrenn atkvødugreidsluna var utbytt millum tingmenn- inar uppskotið frá tjóðveldis- monnum og eitt annað uppskot, ið viðvíkti sama máli; tað var frá Jógvan Sundstein úr fólka- flokkinum, og flutti hann fram at í einum punkti í meiriluta- tilmælinum frá fiskivinnuneynd ini um at ålagt verður landsstyr inum at krevja forbodssamtykt- ina vidgjørda av nyggjum, um tær kanningar, sum fara fram, ikki rættvisgera tørvin á slík- um forboði, »at henda viðgerð fer fram í seinasta lagi á IC- NAF-fundi í 1975«. Atkvøtt varð fyrst um upp- skot tjóðveldismanna, og varð hetta gjørt við navnakalli. Uppskotið fekk bert 5 ja-at- kvødur, meðan 20 ikki greiddu akvødu, og varð sostatt butur- dottið. Síðan var atkvøtt um upp- skotið frá Jógvan Sumndstein. Uppskotið fekk 6 atkvødur og var sostatt eisini burturdottið. Atkvøda varð síðan um mei- rilutatilmælini i fiskivinnu- nevndni, sum vóru tvey í tali, og vórðu tey bæði samtykt við 18 atkvødum. Minnilutauppskotið frá Ova Mikkelsen fekk bert 6 atkvød- ur, og datt tí burtur. Síðan varð atkvøtt um lands- stýrisuppskotið, og varð hetta eisini gjørt við navnakalli. Upp skotið fekk 17 atkvødur, 5 vóru ímóti og 3 atkvøddu ikki. Undir — atkvødugreidsluni av hesum máli hendi tað, at Er- lendur Patursson atkvøddi ja, men hann var tó skjótur at broyta stóðu sína. Uppskotið um at lata laksa- lógina galda fyri Føroyar varð soleiðis samtykt. Atkvøtt varð um laksalógfina í fólkatinginum seinasta fríggja dag, og varð hon samtykt við 89 atkvóðum,