leygardagur 23. desember 1972síða 8

Norska skaldið Bjørnstjerne Bjørnson var maður ið hevði áhuga fyri mongum, og tók lut i umrødu av teim flestu spurn- ingum. ið vóru uppi í tíðini. Hann var uppi í tá skúla- og kirkjumál vóru umrødd, hann talaði fyri bøting av verkamanna, tað var ikki ein almennur spurningur í Noregi, hann íkki ella skrivaði um. Í valárunum hann av fundi til altíð ul dystin fús tók til: nærsagt x talaði fund. sum avISt val hann og )9 foruden elsker, gør mig glad, ullige.« som »Jeg, det. jeg varm og vred skønt 1, X ey, 1o Tad vóru harmadust um, at Bjørnson sína á politiskum stridsvøllum, kundi ikki binda yddi megi men hann frið hvor det netop gjaldt, det blev mig næsten mer end alt. »Al være, Summi hildu, hann misstók seg í hesum. at hann var meira har, hvar orðini gjeltu. enn hvar tað galt. Men í mongum spurning- Bjørnson = megnar mong vóru menn- lagna av um segði arð. iskju. hansara tey broyttist og hvørs åvum. Få honum síðan so takksom sum manndráparin Arni Kulterstad. ið hann bjarg- aði frá bødilsøxini VOFru Kulterstad var úr Aurdali í Valdres. Fyri hundrað árum stóð hann dagin skjuldur í smáskógnum og siktadi við riflu síni argasta figginda ið hann, g ætt hansara áttu, Óla Høiland, sum var á til mylluna einum vogni korni. Kulier- stad var gitin sum meistari i at skjóta, og hann segði seinni, at Arni væl og ver av korum | | frå ferð- | | til bóndi | ein | moti | við | hann ætlaði at særa Høiland í høgru hond, men kúlan rámdi | hann i ryggin og fór út gjøgn- um hegra lunga. Maðurin fekk deyðamein. og andað st 10 dagar seinri eftir svára pínu. Kulterstad varð ákærdur fyri vvirlagt morð. men noktaði avgjørt SOSIALURIN Bjørnson og tunn deyðsdomdi bestu monnum tá hann var edrúur. Her galt ákæran ikki uml fyllskapi. Arsakirnir | vóru aðrir. Fíggindskapurin millum ættirnar komst av, atl Høiland, ið fyrr var húsmaður, keypti ættargarðin Kulterstad | bróður til Arna, meðan | hesin drukkin, fyri ein| spottprís. Hann seldi helvtina av garðinum aftur fyri sama pening, sum hann keypti allan | garðin fyri. Tað gjørdist søks- | mál burturúr, men sakin gekk | bróður Arna ímót. fó vórðu faðir teirra bugvandi sum aftegtfólk, gjørdust, at liva av versta figginda, ættin átti. Arni Kultenstad Oli | Høiland skeldaðust bardust | hvar teir møttust. Heitast gekk | dráp í var móður | garðinum | teirra kor | náði, hjá | Og a so Og og millum báðar á vårtingi il Aurdali á Marriumessu um | várið í 1856. Fólk stóðu í| trunkum úti í túninum. — Arni| Kultenstad gekk fridaliga móti | garðinum, tá Óli Høiland | brádliga vendi á rendi | knívin gjøgnum høgru hond á Arna, hondin síðan gjørd-| ust lamin. Kulterstad meldaði | hetta til lensmannin, men hes- | in gjørdi einki við sakina að ongan tyktist ganga við at fáa nakran rætt lóglig-| an veg, var tað at Arni tók | sakina í egnu hond skeyt | Óla. | | sær og sv 10 veg Oo varð í Arni Kulterstad | 1859 dømdur eftir meting fyri dómurin | varð deyðadómur. Triggir av| teim átta dómarunum vildu ha | va hann náðaðan. men hinir | vóru ímóti søgdu at tað! gekk so hardliga til i Valdres, | it nú máttu menn fáa at vita | | morð. og vvirlagt og hvat sakin galt. Verjin, statsadvokatin Dun- ker, tann ákærdi íkki kundi dømast fyri annað enn dráp. ikki fyri morð. Tað var | ivi bæði um ætlanina og hvus- su ógerðin varð framd. segði. Karl kongur gav anslag um) bøn um náði 11. februar 1860. | Tá viðgekk Arni Kulter- | stad, at hann hevði skotið Óla. men tað barði ikki verið) ætlanin at Crepi. Hann hevði mett eftir hondin: fyri at mar- ka hana. fyri tað ið Óli hevði | gjórt móti honum. Var heita rætt. Arni segði. | var deyðsdómur íkki lóglig- ur Ásett varð. at anrættingin | skuldi vera so skjótt gjørligt | | eftir 16. Apríl; men síðst í Fe- | Í 31 vitni vórðu avhoyrd il sakini Mong søgdu tann ákærda vera sera bráðsintan, og ódligan í fyllskapi. Hann hevði í 13 ár tænt í aurdalsku herfylkingini, sum korporálur, men varð upsagdur í árinum 1856. eftir at hava sitiO fangi í 30 dagar fyri ólýdni í her- tænastuni. Yvirmenn hansara róstu honum fyri dugnaskap og ræ“tskapni, hann var av | bruar kom Bjørnstjerne Bjørn- | son, ið tå var 27 ára gamal at vitja Arna i fongslinum. Hann | talaði leingi stillan við! deyðsfangan. hevði | framman undan alt | og Bjørnson granskað | at | tigu | gjørt ið framkomið var í sakini, og nú segði Arni honum opið og erliga, at hann hevði síktað eftir hondini, fyri at gera tað sama sum fíggindi hansara hevði útint móti honum. Og, tann deydsdømdi legði aftrat: Sum eg eri nu, orki eg ikki at doyggja. Eg má fáa skotbráð. Bjørnson skrivaði tá grein í »Aftenbladet«, hvar hann frá samrøduni við Arna, í isti á at tað Arni segði mátti vera rætt í ollum ti gerandi. Tá helt eingin at ti var gjørligt at broyta démin, men henda grein Bjørnson gjørdi tað, at orðaskifti reist- ist í blødunum, og í statsráð- num í Stockholm varð dómur-| |in broyttur til livsstraff. Arni sat fangi fyri tað hann hevði forbrotið í tjugu ár á Akers- húsi. Tó varð hann latin leys- ur fyri góðan atburð í fongsl- inum. Synir hansara vóru tá búsettir í Amerika, hagar til teirra fór Arni Kulterstad eftir hesi tjúgu tungu ár í fangaskapi. Bjørnson hitti hann lestraferð í Amerika. var eitt rørandi moti millum he báðar: Skaldið og mann- in sum Arni kundi takka fyri hann fekk lov at liva 42 long ár eftir at hann var dømdur til høggustabban. Arni doyði í Wisconsin 77 ára gamal Árið fyri skrivaði hann bræv til Bjørnson. ið náddi við jóla- postinum til Aulestad, hjá stórskaldinum. Brævið til enn, og ljóðar so: og og fyri- tað Sar Harri Bjørnstjerne Bjørn- son! Kæri faðir! Gevið mær loyvi at nevna tygum við hes-| um. fyri mær so dyrabara manni, men eg má enn eina- ferð sleppa at takka tygum fyri tað ósigandi góðheit og vælgerð, sum tygum hava gjørt mær. og ti kann eg við rætti kalla tygum min annan fadir, ti eg havi tygum at takka fyri, at eg fekk frælsi. Tygara veg- orð og skriving høvdu megi til at bloyta tey hørdu | hjørtu, sum vóru móti mær, til m'skunn; tygum Bjørn- son, vóru maðurin ið bjargaði góði | mær úr deyðanum. Tað finst eingin undir sól- ini ið hevur gjørt einum med- menniskja so gott, at tað kann uppvigast móti tí, tygum hava | móti mær. Við harmi hugsi eg um, at mær aldri hevur borið til at geva tygum okkuri, fyri at vísa tygum eitt sindur av takk- semi, fyri tygara ótróyituliga ágrýtni ið tygum høvdu fyri at bjarga mær úr deyðans myrkri, og síðani fyri at biðja fyri mær, so eg gjørdist fríur garðin | er | eftir Jens Marius Jensen | | | | | | | | | | | | Í | Í | maður. Eg havi einki annað at geva uttan einans mín hjart- ans takk, alt annað her í lívi- num er sum halgibrot at rokna, móti tygara gerningi. Míni orð duga ikki at siga, hvat eg kenni fyri tygum ti kæri Bjørnson, tygum eru altid í huga mínum, hvar eg liggi, standi og gangi, so leingi eg livi, og í míni síðstu stund skal eg biðja Guds vælsignilsi yvir tygum. Hvussu livimátin er, so eri eg gamal og gráur, ússaligur eri eg nú, og elli er farið at boyggja. við sorg, og royndar- stundum. sum mandómskraft og sálarmegi minka dag og nátt. Hetta er tað eg kann siga um livimátan. Kanska fari eg undan tygum hagar, hvar ongar freistingar eru, og um fátæku bøn mín formåar sær nakað. skal eg síggja stjórnu tygara lýsa, ikki bara her á jørd, men í Kristi ríki í evigheitini. Far nú væl mín kæri ógloymandi Bjørnstjern« Bjørnson, og manga túsund takk fyri tað gleði tygum ha- va givið mær. Við stórari hávirðing Arni Kulterstad. Tað skilir ein og hver at hetta jólabrævið var Bjørnson kærkomið. Hann talaði mang- an teirra sak, ið hann helt vera fyri óræiti, eisini uttan fyri Noregis ríki, og hann fekk mong takkarbrøv , og vitnisburdir um vinskap og takksemi, men aldri var úr= slitið av hansara ótryttuliga strevi, so sjónskt og glæsiligt, sum tá tað galt Arna Kulter- stad. > r Tytt hevur Viggo Dalsgaard. Ráfiskaprísir Råfiskanevndin, sum sett frå 8. mei 1969, hevur å fundi hesar minstiprisir fyri fyrstafloks kruvdur við høvdi. Toskur yvir 70 cm. .… Toskur 44—70 cm. ..... Toskur 34—44 cm. Hysa yvir 40 cm Hvít longa „ser... Blålonga |... Brosma yvir 52 cm. Skøta yvir 52 cm. ...... Kongafiskur yvir 52 cm. Upsi eee. Hvitingur yvir 31 cm … Havtaska ...... … Kalvi undir 1 kg . Kalvi 1—4 kg ............ Kalvi 4—60 kg ............ Kalvi yvir 60 kg ......... Svartkalvi yvir 4,2 kg .. Svartkalvi undir 4,2 kg Tunga Reydsprøka Skrubba Hesir prisir eru galdandi sum omanfyri tilskilað á Klakksvík, Hvannasund, Norðdepli, er eftir løgtingslog nr. 21 20. des. 1972 ásett ráfisk blóðgaðan kr. 208 pr. kg. - 175 — — 1,00 2,28 1,45 ongan pris — 1,16 0,80 0,92 ongan pris 1,34 127 ongan pris 2,52 6,15 5,75 1,60 LIS 1,83 1,42 1,31 1972 frå og vid 21. des. hesum plåssum: Lorvik, Fugla- fjørd, Eiði, Gøtu, Skálafirði, Nólsoy, Tórshavn, Vest manna, Miðvági, Sørvågi, Fyri tey avreiðingarpláss, sum eru íkki Tvøroyri og Vági. nevnd her, verður prísurin hin sami, sum í omanfyrinevndu pláss um við frádrátti av fluttningskostnaði til og frå av- skipingarhavn. des. 1972. Tórshavn, RAFISKANEVNDIN 21.