fríggjadagur 6. juli 1973síða 9

NR. 46 6. JULI 1973 Born í týskum týn- | ingartyppum undir 2. heimsbardaga Jákup F. Nielsen umsetti Ég skal í hesi grein taka nøkur brot burtur úr ymsum vitnis- frásagnum, sum tey fáu, ið sluppu undan SS dråpsmonnu- num, hava vitnað á rættarfund um í sambandi við Aushwitz- rættargongdina. Greinirnar, eg havi umsett, eru skipaðar og savnaðar saman eftir ísraelsku idindakvinnuni Inge Deutsch- kron, ið umboðaði ísraelska blaðið Maariv undir Aushwitz- rætargongdini frá 1963 til 1965, sum var í vesturtýska bý num Frankfurt-am-Main. Ruth Iiav frá Moravska-Ostr- ava. Býr í dag í Tel Aviv. Kom til týningarleguna AUSCHW- ITZ i desember mánaði 1943. Tad verdur teskad: »Tyska- land verður bumbad, og brúk er fyri arbeidsmegi til upprudd ingararbeid'«. Og so ein dagin — selektion. (Selektion merkir: Sundursk'ljingin, sum SS her- menninir framdu millum tey, | sum skuldu drepast, ella tey. sum sluppu at liva!) Ung og sterk fólk verða send til Tysk- | lands, Eg eri við barn í 7. mán aði. Mær verður sagt: Kvinn- ur, ið eru við barn, verða (veittar í gasskømrini. Og eg eri bert 20 ára gomul! Eg vil liva! Tað eydnaðist vinfólkum mínum skrivaða til, soleiðis at eg kundi blíva flutt til Týska- lands. Hetta fingu tey gjørt so- leiðis, at eg fekk eitt annað nummar. Vit, ið eru arbeiðs- megin, vit, úthungraði og deyð nøkrum at fåa meg av í raki, verða førdar til kvinnu- leguna. Hvørja lagnu fáa tey, sum eftir eru? Bert Guð og Mengele doktari vita tað. Aftur en selektion í kvinnuleguni. Hesuferð vil Mengele doktari sjálvur taka sær av sundurskilj ingini. Vit eru naknar, og sku- lu ganga gásagongd fram við Mengele. Nakrar ungar kvinn- ur æ'la at krégva meg, soleiðis at Mengele ikki skal vita, at eg eri við barn eg må tó fylgi við og royna at sleppa. fram við bølmenninum sum — skjøt- ast. Vit nærkast. Er tað møgu- lig4? Mengele sær meg ikki hann letst ikki um vón! Ég fái loyvi til at liva. Og hitt nyggja lívið rørist inni í mær. Vríggjar dagar seinni eru vit komin á mál. Hamburg. Vit skulu rudda upp nidurdotnar húsaveggir, sum liggja slød- ast å vegnum. Um og kvoldið eru vit deyðamóðar og leggja okk- um á bålni. Áðrenn sólarris kemur ein SS lækni fyri at kanna, um nakar møguliga er sjúkur. Ein av fangavørdunum sígur, at ongin er sjúkur, men at tvær av kvinnunum eru við barn. Læknin tekur okkum alt fyri eitt og letur okkum uppí hendurnar á SS kommando'ni. Vit fáa ferðamat og fara úraft- | ur Hamburg. Leiðin er ókend Vit koyra. Næsta Ravensbriick. Ein SS vaktar- kvinna ansar eftir okkum vit verða flutt víðari. Á jarn- breytarsiød ni keypir hon ferða seðlar. Vit hoyra bert eitt orð: Auschwiiz. HI tokstød er Vit tosa tjekkiskt. fyri at vaktarkvinnan ikki skal skilja okkum. Vit verða samdar um at skræða hin gula jødiska vin- kulín av nát húshurðini. (Jød- arnir vórðu so nógv diskrimi- neraðir, at teir íkki sluppu at skíta í somu bukkur sum týsk- rarnir.) Vaktarkvinnan legði ikki hetta til merkis, ella vildi rættari sagt ikki. Tad er døgverdatimi i Ausch witz. Tad er bert ein SS her maður á »måitøku skrivstovu- ni«, Óivað er hann svangur, av hoyring hansara er sera stutt: Bert fýra spurningar: »Navn«? Eg gav honum falskt navn. >Er fað'r tygara iødi«? »Nei.« >Móðir tygara jødi?« »Nei« »Eru tveum jødi?« »Nei.« Um hann hevði sætt bang nu jødaeveu mini! Vit eru tey fyrstu. sum ko- ma aftur til Auschwitz frá ein um arbeiðaraflutningi. Ein hevði ikki lika til nú hugsað sær til, at hesar ferðir høvdu nakað endamál. Nú var enda- málið við okkum bert eittans: Gasstýninskirtyppini. Tiðindini um afiurkomu okkara komu eisini Mengele doktara fyri oyra. Og skjótt fáa vit vitjan av honum. Hann dugir ikki at hugsa sær, at hann hevur latið tvær kvinnur við barn sleppa ígjøgnum selektiónina. Hann gevur okkum boð um at fara til sjúkradeildina og vera har. inntil vit báðar høvdu át. Fe bíði í tiggju dagar. Og í tíggju dagar kemur dr. Mengele at vitja meg, Verkirnir byrja. Ein jarðamóðir, sum sjálv er fangi. leggur meg niður á gólvið hjålpir til við fødingini. Mitt og fyrsta barn. Fin centa, | g blev nu skjótt 21 ára gomul Hóas: allan vesaledóm streym- ar ein eydnusom móðirkensla í hjarta mínum. Barn mítt grætur, teið er tess fyrsta ljóð og í mær grætur hjara mítt Barn mítt, hvat fer framtíðin at bjóða okkum? Mengele dok'ari kemur aft- ur at vija meg. Hann gevur bod um at binda bróst mini upp. Ég steppi ikki at føda barn mítt. Barn mítt eræ ur av hungri, að vil hava mat. Ég tyggi ein litlan breydbita, kov- ri hann i munnin å barni min- um. Bros. min eru loa mjelk. Eg eri full lika upp til hálsn av mjólk. Ég rísti av fepri. Hvønn tann einasta dag kemur dr. Mengele at vitja | meg, til tess at fróða seg yvir hesa sjón. Tá 10 8 dagar eru farn'r. gevur hann boð: >Verð | til reiðar vid barni túnum í | morgin. Eg komi eftir tær!« | Ja, barn mitt, endiliga skulu | við loysast ur pinslum okkara | Gasstýningartypp:ð skal hjálpa okkum. Eg gráti og skriggi. | Ein frammand kvinna setir seg Við síðuna av song mini og tos | ar tosar og tosar, Hon siss- | ar meg: »Ver ikki so syrgin, | eg skal hjálpa tær.« Tá 3i0| ljósini vórðu sløkt | doyði i nátt.“ | sål'ga ál klokkan 9 | kemur hon við eini injektións- | sproytu í hondini: >Gev barni | tínum ein sterkan verð av mor- fini, so doyr tað. »Eg kann tó ikki myrða mítt egna barn!« »Tu mást gera tað. Ég eri lækni, og skal bjarga manna- | ivum. Barn títt orkar ikki at} liva, tað er hálvdeytt í hungri, tað er hungurreytt. Eg má bjar | ga tær, tu ert ung.« | Efúr mótstøðu í tveir tímar | framdi eg tað. Ja, eg var v rå- | in til barnadrápskvinnu, harra | Mengelz, doktari, barnadråps | kvinnu! Eg bleiv óð í høvdi- | num. Læknin uggaði meg. | Barn mitt doyði spakuliga und ir lið mini. Dagin í dag hoyri less suffan anda- drått. | Klokkan er fimm um morg- unin. Teir savna saman ik. Barn mit verður saman við vørum líkum koyrt til líkbren- ningarovnin. Eg sleppi ikki at síggja heita, ti tað er strang- liga bannað hjá nøkrum av fan gunum at koma hagar. Bert lík ini og hini sundurskildu fáa at- gongd. Dr. Mengele kemur inn stundisliga. Eg eri til reiðar at fara við honum: >Hvar er barn 10?« Eg svari móð: »Ta20 »Doydi tað? Eg vil sleppa at síggja likid.« Men sjålvi fyri Mengele, doktara, tí almáttuga, er tað omøguligt at finna eitt úthungr | eg síðsta Lass að barn dripið av eini in- | jektionssproytu, millum tey tús | und líkini. Hann sigur bert: | >Tú hevur afur nú verið óluk- heppin. Tú skalt sleppa luttaka í uppruddingarar- beiðinum aftur. * * * | Simon Gotland. skósmiðjur í | París. Var í Auschwitz frá juni 1942 til oktober 1944 En vdur kom en farmur likbrenn vognar, og koyrast til | i Í Í av jødum frá Hvíta Rut til Brk | (d='ld hjá Ausch Vvitz). Tað vai Við nógvun trevi. at vit fingu tokhurðar mar upp. Al: var fryst. Tá vit it enda fingu dyrn?r upp. sóu Vil eina ræðuliga sjón. Øll fólk ni. sum lógu í didravoeninum vøru deyð. Í samfullar tíegju dagar høvdu tev verið inni- ned í tokvogninum uttan ma“ og drekka 'g í harðasta | kulda. Vit arbeiddu í tríggjar | dagar við at tóma vognarnar Líkin: skuldu leggjast á last- Við heta } naliga fu vt til merk al 10 slev ára mul livandi Í ørmunum á Ísyðum manni hel l H var lað ræt. Ein av SS m Fcvod kkum Það um a hina saman við líkur } Fin SS VÍ ur. sum æt Mall. noktað = Hann k frimmanfyri eveum okkara í Þsin ni á num, og sleit tað í helvt vendi mær við og rann Meðan vit Tryggingarsambandið FØROYAR Føroya Kriggstrygging Føroya Sjóvátrygging Føroya Brunatrygging Føroya Vanlukkutrygging Vit tryggja; 1090 1090 1098 1466 Bátar, skip, verur, hús, innbúgv, akføro. a. Feroyingar eiga at tryggja í landsins egnu trygging. nr eftir pristalinum juli 1973 Li kr. 2.751,00 um månadin LØN JAVNINGARGRUNNUR SKIPSFISKIMANNA | Minstalønin sbrt. log nr. 31, dagfest 9. mai 1972 MmnUnum (vorta Um i lik- t ØR Þarni burtur 21 fra 8. mai 1969, hevur firði, Eiði, Gøtu, Skálarirði, Nólsoy á fundi jul Tór Ráfiskaprísir Ráfiskanevndin, sum sett er eftir lógtingslóg nr. i 1973 ásett hesar minstuprísir fyri fyrstafloks blóðgaðan ráfisk kruvdur við høvdi. Tosku: yvir 70cm kr 2,12 pr kg 44—70 cm kr. 1,79 — 34—44cm kr. 100 Hysa yvir40cm kr. 2.03 Longa kr. 1,63 „ Blålonga ongan pris Brosma vvirS2cm kr. 1,24 Skøta kr. 0.80 Kongafiskur kr. 0.86 ,, „ Upsi ongan pris Hvitingu: yvir 3l cm kr. 1.39 ol Havtaska yvir 3kg kr. 1.50 2 Kalvi indir ! kg ongan pris - 1— 4 kg kr. 3,90 4—-60 kg kr. 7,20 yvir 60 kg kr. 6,80 Svarttkaivi yvir4Ikg kr. 1.60 undir 42 kg kr 1.15 Tunga yvir 300 gram kr. 2.36 Rey dsprøka yvir 300 gram kr. 2.39 Sk. ubba yvi 400 gram kr. 1,39 Steinbítur kr. 126 Hesir prisir eru galdundi frå og við 3 jul: 1973 sum omanfyri tilskilað á hesum plássum Klaksvík, Hvannasund, Norðdepli, Lorvik, Fugla- shavn, Vest- Vági manna, Miðvági, Sørvågi, Tvøroyri og Fyr: tey avreidingarplåss, sum eru ikki nevnd her, verður prísurin hin sami, sum í omanfyri nevndu plássum við fráðrátti av flutningskostnaði * g frå + agarhavn Torshavn, 3 juli 1973 Prisåsetingarnevndin á rafiski |