leygardagur 8. juni 1974síða 5

Nr. 27 — 8. juni 1974 Hvers blað? F Føroyingar i Danmark og tå serliga i Keypmannahavn munnu gjøgnum allar tidir hava havt tad til felags, at teir ynsktu at standa saman sum feroyingar. Teir tóku seg saman í Føroyingafelagid og seinri í onnur felog — og teir góvu út blað fyri foroyingar, Oyggja- skeggi. Hetta blað hava vit hildið vera mestsum ein savnandi miðdepul fyri teir føroyingar, sum eru i Danmark, og hóast hugsaninar um innihaldið kunnu vera mis- javnar, man eingin taka sær tykni av tí, at blaðið hýsir greinum við ymsum áskoðanum, hvert tær eru politiskar ella av oðrum innihaldi. Men seinasta útgávan av blað- num lat lesararnar skilja, at nú hevur Oyggjaskeggin tikið sær annað fyri, ti í leidarateigi blaðs- ins verður tikin uppgerð við Tjóðveldisflokkin og Javnaðar- flokkin, hver skal siga, Oyggja- skeggi er í hvussu er ikki sinnað at hýsa ella styðja nakað, sum hevur við hesar flokkar at gera. Menn, ella hverji tey enn eru, sum skriva Oyggjaskeggja, áttu ikki at fert blaðsins politikk so einvísan, tí tað fer helst at vera so, at føroyingar í Danmark ikki allir eru samsintir í politikki blaðsins, men vilja heldur, at blaðið skal vera blað Feroyingsins í Danmark og ikki málgagn fyri onkrar smærri fylkingar, hvert tær eru av politiskum ella eðrum slagi. sk kok Stevnuhandil Mær eydnadist at lesa bersøgid lesarabræv undir omanfyristand- andi yvirskrift fyri nøkrum vikum sidani um henda handilstått, sum år undan åri tekur til sin i so stør- um máti, at tað nú mestsum er Ó- gjørligt at spáka sær ein litlan túr eitt stevnukveld fyri allari 6- humskuni og óruddinum, hetta ótólmaða privata fyritakssemi vælsignar okkum við. Til fullnar at steðga hesum handli og ólevn- aðinum, hesin hevur við sær, fer helst ikki at bera til, nú so mong ikki evna at finna nakað verunligt innihald í stevnunum, uttan so at teimum loyvist at grýta seyða- skeltar og floskubrot hvert eftir ødrum og soleiðis frøast sum mest, tå skadin er sterstur. Eg eri heldur ikki tann beini til at gera av, hvat man ver ólevnaður ella ikki eitt rúsandi stevnukvøld, men hóast hetta áttu vit at kunna samst um at skipa so fyri, at vit sum best kundu »rættvisgjørt« henda galskap, sum hóast alt neyvan sleppst undan í bræði. Tessvegna munnu tey ivaleyst vera mong, ið heldur enn fegin taka undir við uppskotinum um at veita avlamisfyritøkuni Alv eink- arrættin til hesa stevnusølu, fyri at tjóðin sum heild soleiðis kannska kundi skoytt ein farra av sosialum samfelagshugi uppí 6- levnaðin. Tað er væl møguligt, at oman- fyristandandi er eitt líknandi paradox, sum tað rúsdrekka- nevndin førdi fram, um at yvir- skotið av framtíðarinnar rús- drekkaselu skuldi nýtast til upplýsing um vandarnar, rús- drekkan ber í sær. Men heilt út av lagi er tað nú heldur ikki, fyri ikki at siga, at tað er tað einasta »etiska og menniskjaliga« møgu- liga. Mærvitandi hevur omanfyri- nevnda fyritøka við virkisfúsu limum hennara rættuliga lagt rygg til við fleiri væleydnaðym útselum og ødrum tiltøkum, so um vit soleidis vid smærri og størri framtøkum kundu hjálpt hesum stovni at gjørst so sjålv- bjargin, sum møguligt, hevdi tad kannska ikki verið til fånytis, um vit skerdu flog rovfuglanna hesar fåu summarløturnar. FR Um avvarandi myndugleikar ikki enn hava tíkið skilabestu stødu í málinum, vil eisini eg heita á hesar um at skipa so fyri, at loyvi til stevnuhandil ikki verður givið oðrum enn landsins avlamis- fyritoku. Við tøkk fyri upptøkuna, Rán. SOSIALURIN Ikki klandrast Latum okkum ikki klandrast, sigur yvirlæknin á landssjúkra- húsinum, dr. Eliesar Arge við feit- um stavum á forsiduni um nr. 38. Víðari skrivar hann um frælsi, ábyrgdarkenslu, sosialismu og kapitalismu. Jú, tað ljóðar mikið gott at yvirlæknin ikki dámar at klandrast, vónandi er tað so í praksis og ikki bara á papírinum, at honum ikki dámar klandur, hvorki á arbeiðsplássi ella uttan- fyri. Abyrgd skrivar hann eisini um. Jú, helst skuldi ein yvirlækni kent til ábyrgd sum rekir eitt so ansvarsfult starv sum tað, at lekja eitt menniskjaliv nú einaferð er. Tað krevur ein heilan, vælupp- lagdan mann burturav og ikki ein ið fyrst rotar seg upp í kommunal- politikk og síðan ætlar sær inn í logtingið. Tað er heilt óforstáði- ligt fyri okkum, sum hava verið patieniar harúti og vita hvat heilsan hevur at týða. Vit nógvu skulu geva Eliesar Arge yvirlækna tey góðu ráð: Passa hospitalið fult út, tað krev- ur ein heilan mann og ikki ein hálvan, ið er upptikin av fundum og ødrum í heilum. Tað er stórur tervur á góðum læknum men ein yvirflóð av vána- ligum politikkarum. Vinarlig heilsan S. P. Sk kok Rithøvundafelag A ein hátt stásiligt orð. Høvundi líkist bæði høvdinga og høvisk- heit, men hin vegin vóru høvund- ur og høvudkambur fyrr nytt hvert um annað, »rættur høvund- ur ella rættur høvudkambur« um ein, sum fegin vildi ráða. Hvat týður orðið? »Veit ikki is- lendskt orð< er altíð svarið. Okkurt skilafólk av bygd nevndi tå »hav — høv«, steinar at lyfta sum meguligt skyldskaparorð. „At hava« sum eginleiki, nakað ein er førur fyri, el. møguliga at hevja, hava upp frá. Leggur felag- ið annað í orðið? Spurningarnir av tí, at felagið sigur so lítið um egið virki og endamál. Og kortini er farið at leggja uppí annan felags- skap, og brýggja seg um viður- skifti har. Hugsað verður um álit, sum rithøvundafelagid hevur sent til myndugleikar, blød, útvarp, almenn stað, ja, eisini til handlar at selja (bussines), har tað ger nevndaruppskot til at stíla fyri á økjum, sum ætlandi eru felagnum púra óviðkomandi. Tað er so viðv. øllum yrki og allari list, uttan skriving, at nakað av útbúgving krevst. Skriva kunnu oll, tað er barnalær- dómur. So kann vera tjakast aftur og fram, um dugur er el. ikki er í tí skrivaða, tað er kortini amboð hjá øllum. Tað tykist bara, sum rit- hovundafelagið heldur, at fólka- skúlin av tí sama má vegleiða út um skúlagátt eisini, tí flestu nevndar-uppskot í álitinum eru lærarar. Jú, vit vita væl, at tekniska øldin fegin vil hava oll í skúla sum longst, so tey ikki reiðuliga fáa stundir at fara út í lívsins skúla. Men nú er tað ikki teknikkur, tað her snýr seg um, men mentaliv sum tað sigst. Tað merkir helst nakað meira sjålvstødugt enn akkurát skúlalærdóm, og ið hvussu er serkunnleika innanfyri tað ávísa eki, tala kann vera um. Álitið nevnist »mentanar«-poli- tikkur (hvat mentanar so man vera) og er politiskt. Ja, bíða nú — er tað ikki veruliga parta pol- itiskt? Minst triggir av fremstu politikarum tjóðveldisflokksins eru uppstillaðir, og 3 virkandi tjóðveldismenn til at umbóða myndlistina. Er tað bara hon kanska, sum skal hava politiska og ókena nevnd. Hvussu við rest- ini? Og er hetta møgulig sam- bands/tj6dveldis allianca, nógv danskt organiserað fólk er uppii. Men sambands politikarar tykjast ikki vera, heldur ikki aðrir politikarar. So er tað tá bara tjóðveldið í sambandi við rithøv- undafelagið — el. er lærarafelagið uppii? Annars er álitið í stoðum til at læa at, hevur t.d. fylgjandi: »Mentanar-politikkur má vera miðvísur fastur og samskipaður. Einki uppá gjøt. Annars kann óbetaligur skaði standast av«. Síðan fer felagið úti fastleika-skip- an, 3- og 4-manna nevndir á 7 ymiskum menta-økjum, til at seta å bås og undir eftirlit hjå rithøv- undafelagnum sælsaktans. »Men hetta eru tó eingi harrabod« verður til endans skoytt uppí og kávað útyvir. Jú, mangir vilja fegin harrar vera. framhald á 9. síðu Síða 5 stubbar uttaneftir Hongd i Irak Fimm fólk eru dømd til deyða i Irak, fyri at hava framt atsóknir á eina biohell og eina floghavn í Bagdad. Millum teira er ein kvinna. Irakska tidindastovan skrivar, at tey deyðadomdu hava viðgingið, at tey eru limir í partisanbólkinum hjá Mustafa Barzani. Tey fimm fólkini verða hongd fyri atsóknina í Bag- dad. Framgongd hjá svenska javnaðarflokkinum Svenski = javnaðarflokkurin fær nú sterri undirtoku millum veljararnar enn fyrst í hesum ári, sýnir ein kanning. Politiskir eygleiðarar i Svø- riki gita samstundis, at Olof Palme, forsætisrådharri, fer at útskriva val í heyst. Sambært veljarakanning- ina fær javnaðarflokkurin 43,5% av atkvødunum móti 40,5 % í január. Síðani ríkisdagsvalið í Svo- ríki í heyst, hevur javnaðar- flokkurin fingið stuðul frá kommunistaflokkinum. Hesir flokkar saman við báðum andstoðuflokkunum hava eins nógvar tingmenn. Hetta ger, at lutakast má fara fram í hverjum føri, meiriluti ikki fæst fyri einum lógaruppskoti. Nyggjur flokkur Protestantar saman við stjórnarleiðaranum í Norður- irlandi, Brian Faulkner, hava stovnað nýggjan flokk. Flokkurin fer at royna at fáa í lag eina avtalu millum hin protestantiska meirilutan og katólska minnilutan. Flokkurin fer væntandi um stutta tid at kunngera eina skrá, har tikið verður undir við einum maktbyti í Norður- irlandi og mælt til, at eitt irskt felagsráð verður sett. Framvegis olja Libya fer framvegis at veita Sýriulandi olju, meðan olju- útflutningurin til Egypta- lands fer at halda uppat, skrivar almenna libyska tid- indastovan ARNA. Tíðindastovan skrivar, at orsøkin til steðgin í oljuflutn- inginum til Egyptalands er, at Egyptaland er hildið uppat at stríðast fyri arabararnar. Helt lyfti Tá Jenny Bracy fyri ári síðan gav dreingi sínum, Tom Rivenberg, lyfti um, at hon framvegis vildi giftast við honum, hóast hann hevði mist bæði beinini undir einari bumbuspreinging í Belfast, lovadi Rivenberg afturimoti, at hann før at ganga vid tilstundandi konu sini fram til kirkjualtarið. Og Rivenberg helt orð Fyrradagin giftist hann við Bracy í Chelmsford í Bret landi, har brúdleyp eisini varð hildið. Hann saman við Bracy spákaði fram til kirkju altarið á kunstigum beinum Rivenberg, sum starvast í hernaðinum, at fáa sivilt starv. hevur fer nu tænastumanna Ofriður Í minsta lagi 5 fólk lótu liv og eini 50 vórðu millum 16 løgreglumenn, tå løgreglan herfyri nytti eld til tess at spjada hinduar og mo hammedanarar undir ófriði i gamla byarpartinum í New Delhi Logreglan tá fjøldin byrjaði at seta eld á særd, teirra einum legði uppi, smáhandlar Livlangt fongsul Teir báðir partisanarnir, sum vórðu demdir til deyða fyri eina atsókn á floghavnina í Athen i aug. í fjør, har fimm fólk lótu liv og 45 vórðu særd, eru vistir úr landi. Teir eru nú í Libya Deyðadómarnir vórðu í január mánaða til livlangt fongsul orsakað av ræðslu fyri avleiðingunum, um deyðadómarnir staðið við Grikka broyttir hovðu Í hernað móti fakfelogunum Fólkaflokkurin verk Kristiligi Danmark fer at tiltok imoti fakfeløgunum Tiltøkini verk, ti fakfelogini eru åvirk að av ov nógvum vinstrasinn- sjónarmiðum, seta 1 verða sett 1 aðum segði framsegumaðurin í vinnulivs málum, Willy Brachner á landsfunu: floksins Formadurin, Jens Møller var einmæli afturvaldur Limur floksins i danska ut varpsráðnum. Svend Aage Olsen, segði á landsfundin um, at útvarpsmenninir eiga at fara á skeið í kristindóms kunnleika. Ov nógvar sendingar í útvarpinum eru ókristiligar segði Svend Aage Olsen Byrådslimir taka ímóti mutri Bretski forsetisráðharrin, Harold Wilson, boðaði her fyri frá, at ein serstok nevnd skal kanna ólóglig viðurskifti í almenna verkseminum í Bretlandi Boðini frá Harold Wilson um hetta komu stutt eftir, at tveir býráðslimir í Leeds, sum báðir umboða Arbeiðara- flokkin, vórðu dømdir fyri at hava tikið ímóti mutri. Bý- ráðslimirnir hevdu fingið ein sáttmála í lag millum ein entreprenør og kommununa i Leeds, og fingu i stadin ókeypis uttanlandaferðir og aðrar fyrimunir.